Kun diagnoosii kilinikaalaa ti?

Lakki. Kun meeshaa of-xiinxaluuti malee, madaallii kilinikaalaa miti. Amaloota xiyyeeffannoo sirriitti hubachuuf madaallii guutuu ogeessa hayyamamaa irraa argachuun barbaachisaadha. Sakatta'insi kun amaloota qoratamuu qaban agarsiisuu danda'a.

Ga'eessonni amaloota kana of irratti argu danda'uu?

Eeyyee. Ga'eessonni baay'een amaloota kana booda jireenya isaanii keessatti of irratti argu, keessattuu yeroo hojiin, bulchiinsi yeroo, yookiin hariiroon ulfaataa fakkaachuu jalqabu. Waan ittiin jiraachaa turtaniif maqaa argachuun yeroo baay'ee boqonnaa namaaf kenna.

Yoo bu'aawwan kana waliin haalaan walitti dhufeenya qabaadhe maal gochuu qaban?

Yoo kun jireenya keessan guyyuu irratti dhiibbaa geessisa ta'e, ogeessa hayyamamaa dubbisuun tarkaanfii itti aanu sirrii ta'a. Yeroof, malawwan gargaaroo baratamoon kanneen akka yeroo qoqqooduu, itti gaafatamummaa alaa, naannoo hojii qulqulluu, fi jijjiirraa haala hir'isuu of keessatti qabatu.

Amaloota gosa sammuu tokko tokko wajjinis wal fakkaata. Lamaan isaaniituu fudhachuu qabaa?

Eeyyee, ga'eessonni baay'een amaloota lamaan irraayyuu of irratti argu. Suuraa guutuu argachuuf Sakatta'iinsa Xiyyeeffannoo & Humnaa fi Sakatta'iinsa Gosa Sammuu lamaanuu fudhadhaa.

Kun ASRS wajjin tokkoo?

Lakki. ASRS (Adult ADHD Self-Report Scale) meeshaa sakatta'iinsaa mirkanaa'e kan ogeeyyiin yaalaa akka kutaa madaallii sirrii tokkootti itti fayyadamanidha. Sakatta'insi kun of-xiinxala al-idilee, bal'aa fi salphaadha, akkasumas meeshaa kilinikaalaa qabxii qabu miti. Bu'aa isaa akka sakatta'iinsaatti, osoo hin hafiin akka diyaagnoosisiitti hin fudhatinaa.

Maaliif ADHD'n yeroo baay'ee ga'eessummaa keessatti qofa hubatama?

Namoonni baay'een, keessattuu warri qaroo, amala gaarii qaban, yookiin dandeettii mo'achuu qaban, eenyuyyuu osoo hin hubatin mana barumsaa keessa darban. Amaloonni kun yeroo baay'ee yeroo jireenyi ga'eessummaa dhiibbaa dabalataa fidu dhoksuun ulfaata: mana bulchuu, hojii walxaxaa, faayinaansii, fi hariiroo hunda altakkaan bulchuu. Booda jireenya keessatti hubachuun baramaadha fi fudhatama qaba.

Har'a namni hunduu xiqqoo hin jeequmaa?

Jeequmsi waan addunyaa maratti argamudha, kanaafuu tarreen gaaffii diyaagnoosii gochuu hin danda'u. Wanti suuraa kilinikaalaa adda taasisu amala jireenya keessan guutuu keessatti mul'atu, sadarkaa jeequmsaa, fi waan biraatiin caalaatti ibsamuu dhabuu isaati, hirriba dhabuun, yaaddoon, yookiin dhiphinni hundi amaloota kana fakkeessuu danda'u. Gargar baasanii ilaaluun hojii ogeessa yaalaati malee, kan qormaataa miti.

Sakatta'iinsi kun yeroo hammamii fudhata?

Daqiiqaa 3, gaaffiiwwan 24 kan xiyyeeffannoo, jeequmsa, cimaa miiraa, yaadannoo hojii, fi amaloota walqabatan of keessatti qabatedha. Yoo itti fufuu barbaaddan, cuunfaa battalaa fi qajeelfamoota waliigalaa deeggarsa argachuuf gargaaran argattu.

Sakatta'a Xiyyeeffannoo & Anniisaa, Of-Madaallii Gaaffii 24 Tola

Of-madaallii gabaabaa xiyyeeffannoo, humni yaadaa, tasgabbii dhabuu, cimaa miiraa, fi amala ariitiin kaka'uu irratti. Gaaffiiwwan 24, cuunfaa battalaa. Kun meeshaa of-madaalliiti malee, diagnoosii kilinikaalaa miti.

Gaaffiiwwan 24daqiiqaa 3

Qormaata kana fudhadhaa

Waan bu'uuraa

Sakatta'iinsa Xiyyeeffannoo fi Humnaa maali?

Sakatta'iinsa Xiyyeeffannoo fi Humnaa jechuun gaaffiiwwan 24 kan of keessatti qabate, xiyyeeffannoon, jeequmsi, cimaa miiraa, yaadannoon hojii, fi miira hawaasummaa jireenya keessan keessatti akkamitti akka mul'atan, muuxannoo bal'aa jireenyaa kan amala xiyyeeffannoo fi humnaa irratti of-xiinxaluudha.

Itti fufaa dubbisaa

Waan kun gochuu danda'uu fi hin dandeenye ifatti beekaa. Madaalliin ADHD dhugaa meeshaalee akka ASRS, seenaa guddinaa bal'aa, yaada namoota isin beekanii, fi murtoo ogeessa yaalaa fayyadama, yeroo baay'ee sababoota biroo karaa irraa fageessuun. Sakatta'insi kun jalqabbii xiinxalaati malee, kana hunda kan bakka bu'u miti. Diyaagnoosii gochuu hin danda'u, qabxii kilinikaalaa hin kennu, fi bu'aan cimaan asitti argamu 'qorachuun ni barbaachisa' jechuudha malee 'mirkanaa'e' jechuu miti.

Kun meeshaa of-xiinxaluuti malee, madaallii kilinikaalaa miti. Yoo bu'aan keessan haalaan isinitti dhaga'ame, ogeessa hayyamamaa kan ga'eessota waliin hojjetu dubbisaa. Fuulli bu'aa keessanii qajeelfamoota waliigalaa deeggarsa argachuuf gargaaran of keessaa qaba.

Waan argattan