JobCannon

Qormaata Aphantasia Tolaa, Gaaffiiwwan 12 kanneen Sammuu Keessan Madaalan

Qormaata aphantasia tolaa: fakkiiwwan suuraa 12 gaggabaaboo ta'an sammuun keessan hammam ifa akka ta'e madaalu, aphantasia (fakkii sammuu hin jiru) irraa hanga hyperphantasia (ifa akka suuraa). VVIQ irraa kan fudhatame. Bu'aa battalaa, galmee malee.

Gaaffiiwwan 12daqiiqaa 3
Qormaata kana fudhadhaa
Waan bu'uuraa

Qormaata Aphantasia maali?

Aphantasia jechuun fedhii ofiin fakkii sammuu uumuu dadhabuudha — yeroo namoonni baay'een aduu lixxu ykn fuula hiriyyaa isaanii ‘fakkii uuman’, wanta tokko iskiriinii keessoo isaanii irratti argu, garuu namni aphantasia qabu dhugaa hunda beeka homaa osoo hin argin. Amalichi bara 2015tti ogeessa narvii Adam Zeman fi hojjettoota isaa waliin Yuunivarsiitii Exeter keessatti maqaa idilee argate, kunis yaada jalqaba bara 1880tti Francis Galton ibse irratti hundaa'a. Garaagarummaa ifa ta'uu fakkii sammuu kan hanga hyperphantasia, bakka fakkiiwwan akka arguu dhugaa ifa ta'anitti kan argamu keessaa gara tokkootti argama.

Itti fufaa dubbisaa

Ifa ta'uun fakkii mul'ataa namaa namaatti baay'ee garaagarummaa qaba, sadarkaa kamirrattuu guutummaatti baramaadha. Tilmaamni akka agarsiisutti gara %1–4 kan ta'an aphantasia qabu, harka xiqqaan wal fakkaatu hyperphantasia qabu, akkasumas namoonni baay'een gidduu bal'aa keessatti kan argaman yoo ta'u, sammuu ifa ta'e garuu ifatti ‘yaadame’ qabu. Aphantasia rakkoo, rakkoo yaadannoo, ykn dhabuu yaada uumamaa miti — namoonni baay'een kana qaban yaadannoo dhugaa gaarii, yaada iddoo fi yaada cimaa, fi ogummaa uumamaa qabu; hirmaataa hundeessaa Pixar Ed Catmull fi uumaa Firefox Blake Ross fakkeenyota beekamoodha.

Qormaanni aphantasia kun Gaaffii Ifa Ta'uu Fakkii Mul'ataa (VVIQ) kan bara 1973tti David Marks qopheesse, safartuu of-gabaasaa istaandaardii ta'e irraa kan fudhatamedha. Fakkiiwwan guyyuu 12 — fuula, iddoowwan, meeshaalee, fi sochii — akka fakkii uumtanii fi fakkii sammuu tokkoon tokkoon isaa hammam ifa akka ta'e akka madaaltan isin gaafata. Deebiiwwan keessan bakka isin sadarkaa fakkii irra jirtan agarsiisu: aphantasic, dadhabaa (hypophantasia), baramaa, ykn hyperphantasic. Inni iskiriinii of-xiinxaluu saffisaa dha, yaalii kilinikaalaa miti, garuu namoota baay'eef sammuun isaanii akkamitti akka wal bira qabamu hubannoo ifa ta'e kenna.

Waan argattan

Waan qormaatni kun mul'isu

Bakka isin sadarkaa fakkii irra jirtan — aphantasia irraa hanga hyperphantasia
Fakkiiwwan sammuu ‘argituu’ moo yaada, jechoota, fi dhugaawwan keessatti yaadda
Fakkiiwwan keessan fuula, iddoowwan, meeshaalee, fi sochii keessatti hammam ifa akka ta'an
Sammuun keessan namoota gara %95 ta'an kan sadarkaa baramaa keessa jiran waliin akkamitti akka wal bira qabamu
Tarsiimoo hojiirra oolu kanneen akkaataa fakkii keessanii waliin yaadannoo fi barumsaaf walsiman
Kaardii bu'aa hirmaachuu danda'u kan sammuu keessan hiriyyoota waliin wal bira qabuuf

  • Aphantasia jechuun fedhii ofiin fakkii sammuu uumuu dadhabuudha. Yeroo wanta tokko — qarqara galaanaa, aapilii, fuula jaallatamaa tokkoo — fakkii uumuuf gaafataman, namni aphantasia qabu fakkii keessoo homaa hin argatu, garuu waa'ee wantichaa hunda beeka. Bara 2015tti garee Piroofeesar Adam Zeman Yuunivarsiitii Exeter keessatti maqaa argate. Inni garaagarummaa baramaa akkaataa sammuun namaa itti hojjetu malee rakkoo miti, akkasumas namoota tilmaamaan %1–4 ta'an irratti mul'ata.

  • Qormaatichi Gaaffii Ifa Ta'uu Fakkii Mul'ataa (VVIQ) irraa kan fudhatame yoo ta'u, meeshaa qorannoo istaandaardii fakkii sammuu safaruuf gargaarudha. Ija keessan cufatanii fakkiiwwan guyyuu 12 — fuula, lafa, meeshaalee, fi sochii — akka fakkii uumtan, achiis fakkii tokkoon tokkoon isaa hammam ifa akka ta'e, ‘akka dhugaan arguutti ifa’ irraa hanga ‘fakkii homaa hin jiru’ tti akka madaaltan isin gaafata. Deebiiwwan keessan garee afur keessaa tokkotti qabxii argatu: aphantasic, dadhabaa (hypophantasia), baramaa, ykn hyperphantasic.

  • Lakki. Kun iskiriinii of-xiinxaluu malee yaalii kilinikaalaa miti. Aphantasia haala fayyaa qormaata adda baasuu idilee qabu miti — inni amala of-gabaasa ifa ta'uu fakkii, kan qormaatichi kun safaruun adda baafamudha. Bakka isin sadarkaa fakkii irra jirtan cimsee agarsiisuu fi jechoota sirrii muuxannoo keessaniif kennuu danda'a, garuu yoo yaaddoo qabaattan qorataa ykn kilinishiyaanii waliin haasa'uu hin bakka bu'u.

  • Lakki. Aphantasia garaagarummaa baramaa hubannoo keessatti argamu malee hir'ina ykn qaama miidhamummaa miti. Namoonni aphantasia qaban baay'een isaanii jireenya guutuu yaadannoo cimaa fi yaada badhaadhaa qaban jiraatu — isaan fakkiiwwan caalaa yaada, jechoota, ykn hariiroo iddoo keessatti yaadu. Qorannoowwan tokko tokko faayidaa akka qabu illee agarsiisu, kan akka fakkiiwwan nama jeeqan muraasa ta'uu fi yaadannoo mul'ataa nama dhiphisu irratti xiqqoo yaaduu. Namoonni beekamoon aphantasia qaban Ed Catmull kan Pixar fi uumaa Firefox Blake Ross ni dabalatu.

  • Hyperphantasia faallaa aphantasia ti: fakkii baay'ee ifa ta'e kan hanga dhugaan arguutti namaaf dhaga'amu. Namoonni hyperphantasia qaban fakkiiwwan bal'inaa fi halluu akka suuraa ifa ta'een, yeroo baay'ee salphaatti fakkii uumu. Tilmaamaan namoota %3 ta'an irratti kan mul'atu yoo ta'u, akkuma aphantasia, rakkoo osoo hin taane garaagarummaa baramaadha. Yeroo baay'ee abjuu guyyaa ifa ta'e fi yaadannoo seenaa jireenyaa cimaa waliin wal qabata.

  • Eeyyee. Gaaffiiwwan 12 hundi fi bu'aa keessan guutuun — iddoo keessan iskeelii suuraa sammuu irratti, hiika isaa, tarsiimoo hojiirra ooluu danda'an, fi kaardii qoodamuu danda'u — galmee yookiin imeelii malee toladha. Daqiiqaa sadii kan fudhatu yoo ta'u, bu'aan keessan yeroo xumurtanitti ni mul'ata.

Amma Qormaata Aphantasia — Sammuu keessan keessatti fakkii uumuu dandeessuu? fudhadhaa

Ibsa dhuunfaa Qormaata Aphantasia keessanii argadhaa. Gaaffiiwwan 12 · daqiiqaa 3.

Qormaata kana fudhadhaa
Kan walqabatu

Qormaatawwan walqabatan

Qormaata IQQormaata yaada iddooQormaata Ogummaa Hedduu