Aphantasia ni àìlè fi ìfẹ́-inú ṣẹ̀dá àwòrán nínú ọkàn. Nígbà tí a bá ní kí ó ya àwòrán nǹkan kan nínú ọkàn — etí òkun, èso ápù, ojú olólùfẹ́ kan — ẹni tí ó ní aphantasia kò ní rí àwòrán inú kankan rárá, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ṣì mọ ohun gbogbo nípa ohun náà. Ẹgbẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n Adam Zeman ní University of Exeter ni ó sọ ọ́ ní orúkọ ní ọdún 2015. Ìyàtọ̀ déédéé ni nínú bí ọkàn ènìyàn ṣe ń ṣiṣẹ́, kì í ṣe àìsàn, ó sì kan nǹkan bí 1–4% ènìyàn.

Báwo ni ìdánwò aphantasia yìí ṣe ń ṣiṣẹ́?

Ìdánwò náà gba ìmísí láti inú Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ), irinṣẹ́ ìwádìí ojúlówó fún wíwọn àwòrán-ọkàn. Ó ní kí o di ojú rẹ kí o sì ya àwòrán ìran ojoojúmọ́ 12 nínú ọkàn — ojú, ilẹ̀-ìwòran, ohun-èlò, àti ìṣípòpadà — lẹ́yìn náà kí o dá iye lé bí àwòrán kọ̀ọ̀kan ṣe mọ́lẹ̀ tó, láti 'ó ṣe kedere bí ìgbà tí mo ń rí i ní tòótọ́' dé 'kò sí àwòrán rárá'. A ń ka àwọn ìdáhùn rẹ sí ọ̀kan nínú ìpele mẹ́rin: aphantasic, bàìbàì (hypophantasia), déédéé, tàbí hyperphantasic.

Ṣé ìdánwò orí ayélujára lè ṣe ìdámọ̀ aphantasia?

Rárá. Èyí jẹ́ àyẹ̀wò ìṣàrò ara-ẹni, kì í ṣe ìdámọ̀ àìsàn ti ìṣègùn. Aphantasia kì í ṣe ipò ìṣègùn tí ó ní ìdánwò ìdámọ̀ àìsàn ti ìfọwọ́sí — àbùdá ni tí a ń dá mọ̀ nípasẹ̀ ìròyìn-ara-ẹni nípa bí àwòrán-ọkàn ṣe mọ́lẹ̀ tó, èyí gan-an ni ohun tí ìdánwò yìí ń wọn. Ó lè tọ́ka gidigidi sí ibi tí o wà lórí ìlà-ìwọ̀n àwòrán-ọkàn, kí ó sì fún ọ ní ọ̀rọ̀ tí ó tọ́ láti ṣàpèjúwe ìrírí rẹ, ṣùgbọ́n kò rọ́pò bíbá olùwádìí tàbí oníṣègùn sọ̀rọ̀ bí o bá ní ìdààmú.

Ṣé aphantasia jẹ́ ìṣòro tàbí àìlera?

Rárá. Aphantasia jẹ́ ìyàtọ̀ déédéé nínú ìrònú, kì í ṣe àìpé tàbí àìlera. Ọ̀pọ̀ àwọn tí ó ní aphantasia ń gbé ìgbésí ayé kíkún pẹ̀lú ìrántí tí ó lágbára àti ìrònú tí ó jinlẹ̀ — wọ́n kàn ń ronú ní èrò, ọ̀rọ̀, tàbí ìbáṣepọ̀ àyè ju ní àwòrán lọ. Àwọn ìwádìí kan tilẹ̀ tọ́ka sí àǹfààní, bí àwòrán tí ó ń yọjú láìpè tí ó dín kù àti àìfi ọkàn yí àwọn ìrántí àwòrán tí ó ń dani láàmú léraléra. Lára àwọn gbajúmọ̀ tí ó ní aphantasia ni Ed Catmull ti Pixar àti Blake Ross, ẹlẹ́dàá Firefox.

Kí ni hyperphantasia?

Hyperphantasia ni òpin kejì ìlà-ìwọ̀n náà, ní ìdàkejì aphantasia: àwòrán-ọkàn tí ó mọ́lẹ̀ débi pé ó lè fẹ́rẹ̀ẹ́ rí bí ìríran gidi. Àwọn tí ó ní hyperphantasia máa ń ya àwòrán ìran nínú ọkàn pẹ̀lú kúlẹ̀kúlẹ̀ àti àwọ̀ tí ó kún bí fọ́tò, lọ́pọ̀ ìgbà láìsapá. A ṣírò pé ó kan nǹkan bí 3% ènìyàn, àti, bí aphantasia, ìyàtọ̀ déédéé ni dípò àìsàn. Ó sábà máa ń bá àlá-ọ̀sán tí ó mọ́lẹ̀ àti ìrántí ìtàn-ìgbésí-ayé ara-ẹni tí ó lágbára rìn.

Ṣé ìdánwò aphantasia jẹ́ ọ̀fẹ́?

Bẹ́ẹ̀ni. Gbogbo ìbéèrè 12 àti àbájáde rẹ kíkún — ipò rẹ lórí ìlà-ìwọ̀n àwòrán-ọkàn, ìtumọ̀ rẹ̀, àwọn ọgbọ́n ìṣe, àti káàdì tí o lè pín — jẹ́ ọ̀fẹ́ láìnílò ìforúkọsílẹ̀ tàbí ímeèlì. Ó máa ń gba nǹkan bí ìṣẹ́jú mẹ́ta, àbájáde rẹ sì máa hàn ní kété tí o bá parí.

Ìdánwò Aphantasia Ọ̀fẹ́, Ìbéèrè 12 Láti Wọn Ojú Ọkàn Rẹ

Ìdánwò aphantasia ọ̀fẹ́: ìran àwòrán-ọkàn kíákíá 12 ń wọn bí ojú ọkàn rẹ ṣe mọ́lẹ̀ tó, láti aphantasia (kò sí àwòrán nínú ọkàn) dé hyperphantasia (ó mọ́lẹ̀ bí fọ́tò). VVIQ ni ó mísí i. Àbájáde lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, kò sí ìforúkọsílẹ̀.

ìbéèrè 12ìṣẹ́jú 3

Ṣe ìdánwò yìí

Ìpìlẹ̀

Kí ni Ìdánwò Aphantasia?

Aphantasia ni àìlè fi ìfẹ́-inú ṣẹ̀dá àwòrán nínú ọkàn — nígbà tí ọ̀pọ̀ ènìyàn bá 'ya àwòrán' ìwọ̀ oòrùn tàbí ojú ọ̀rẹ́ kan nínú ọkàn wọn, wọ́n ń rí nǹkan kan lórí ìbòjú inú, ṣùgbọ́n ẹni tí ó ní aphantasia mọ gbogbo òtítọ́ nípa rẹ̀ láìrí ohunkóhun rárá. Onímọ̀ nípa iṣan-ọpọlọ Adam Zeman àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ ní University of Exeter ni ó sọ àbùdá yìí ní orúkọ ní ìfọwọ́sí ní ọdún 2015, ní kíkọ́lé lórí ìṣẹ̀lẹ̀ tí Francis Galton kọ́kọ́ ṣàpèjúwe ní ọdún 1880. Ó wà ní òpin kan ìlà-ìwọ̀n bí àwòrán-ọkàn ṣe mọ́lẹ̀ tó, ìlà-ìwọ̀n tí ó nà dé hyperphantasia, níbi tí àwòrán-ọkàn ti mọ́lẹ̀ tó ìríran gidi.

Ka síi

Bí àwòrán-ọkàn ṣe mọ́lẹ̀ tó yàtọ̀ gidigidi láàárín ènìyàn, ó sì jẹ́ ohun déédéé pátápátá ní gbogbo ibi lórí ìlà-ìwọ̀n náà. Àwọn ìṣirò fi hàn pé nǹkan bí 1–4% ènìyàn ní aphantasia, ìdá kékeré tí ó jọ ọ́ ní hyperphantasia, ọ̀pọ̀ ènìyàn sì wà ní àárín gbùngbùn tí ó gbòòrò, pẹ̀lú ojú ọkàn tí ó ṣe kedere ṣùgbọ́n tí ó hàn gbangba pé 'ìrònú' ni. Aphantasia kì í ṣe àìsàn, ìṣòro ìrántí, tàbí àìní agbára àtinúdá — ọ̀pọ̀ àwọn tí ó ní i ní ìrántí òtítọ́ tí ó dára jùlọ, ìrònú nípa àyè àti èrò-ìjìnlẹ̀ tí ó lágbára, àti iṣẹ́ ìṣẹ̀dá; Ed Catmull, olùdásílẹ̀-pọ̀ Pixar, àti Blake Ross, ẹlẹ́dàá Firefox, jẹ́ àpẹẹrẹ tí a mọ̀ dáadáa.

Ìdánwò aphantasia yìí gba ìmísí láti inú Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ), ìwọ̀n ìròyìn-ara-ẹni ojúlówó tí David Marks ṣẹ̀dá ní ọdún 1973. Ó ní kí o ya àwòrán ìran ojoojúmọ́ 12 nínú ọkàn rẹ — ojú, ibi, ohun-èlò, àti ìṣípòpadà — kí o sì dá iye lé bí àwòrán-ọkàn kọ̀ọ̀kan ṣe mọ́lẹ̀ tó. Àwọn ìdáhùn rẹ ń fi ibi tí o wà lórí ìlà-ìwọ̀n àwòrán-ọkàn hàn: aphantasic, bàìbàì (hypophantasia), déédéé, tàbí hyperphantasic. Àyẹ̀wò ìṣàrò ara-ẹni kíákíá ni, kì í ṣe ìdámọ̀ àìsàn ti ìṣègùn, ṣùgbọ́n ó ń fún ọ̀pọ̀ ènìyàn ní òye tí ó ṣe kedere nípa bí ojú ọkàn wọn ṣe rí ní ìfiwéra.

Ohun tí o máa gbà