Kí ni Atọ́nà Èrò Òṣèlú ń wọn?

Ìlà méjì tí ó dá dúró: ìlà ọrọ̀-ajé láti Òsì (ìpínkiri ọrọ̀, iṣẹ́ ìjọba fún aráàlú, ojútùú àjùmọ̀ṣe) dé Ọ̀tún (ọjà òmìnira, owó-orí kékeré, ìdásí díẹ̀), àti ìlà àwùjọ láti Olómìnira (òmìnira ara-ẹni, àṣẹ ìjọba tí ó ní ààlà lórí ìgbésí ayé àdáni) dé Aláṣẹ (ìjọba tí ó lágbára, ètò àti àṣà). Ipò rẹ lórí ìlà méjèèjì papọ̀ ló ń pinnu àwòkọ́ṣe igun-mẹ́rin rẹ.

Ṣé ohun kan náà ni èyí pẹ̀lú ìdánwò "political compass" tí a mọ̀ dáadáa lórí ayélujára?

Ó ń lo èrò gbogbogbò kan náà — pé èrò òṣèlú ti ọrọ̀-ajé àti ti àwùjọ jẹ́ ìlà méjì ọ̀tọ̀, kì í ṣe ọ̀kan — èyí tí ó jẹ́ ìlànà tí a ń lò káàkiri tí kò ní olùní kan ṣoṣo, tí ọ̀pọ̀ ohun-èlò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ti sọ di mímọ̀ láti ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún. Atọ́nà Èrò Òṣèlú jẹ́ ohun-èlò ti JobCannon fúnra rẹ̀: gbólóhùn tuntun 36 tí a kọ fún ìdánwò yìí, kì í ṣe àdàkọ àwọn ìbéèrè pàtó ti ojú-òpó mìíràn.

Kí ni àwọn àwòkọ́ṣe igun-mẹ́rin náà?

Òsì Olómìnira (ó fẹ́ràn ìpínkiri ọrọ̀ àti iṣẹ́ ìjọba fún aráàlú, pẹ̀lú òmìnira ara-ẹni tí ó lágbára àti iyèméjì nípa ìṣàkóso ìjọba lórí ìgbésí ayé àdáni), Ọ̀tún Olómìnira (ó fẹ́ràn ọjà òmìnira àti owó-orí kékeré, pẹ̀lú òmìnira ara-ẹni tí ó lágbára), Òsì Aláṣẹ (ó fẹ́ràn ìpínkiri ọrọ̀, pẹ̀lú ìjọba tí ó lágbára tí ó sì ń pinnu), àti Ọ̀tún Aláṣẹ (ó fẹ́ràn ọjà òmìnira, pẹ̀lú ìjọba tí ó lágbára lórí ètò àti àṣà). Àpapọ̀ àmì rẹ ń gbé ọ sí ẹ̀gbẹ́ èyí tí ó súnmọ́ jùlọ.

Ṣé ó jẹ́ ọ̀fẹ́? Ṣé mo nílò àkọọ́lẹ̀?

Ṣíṣe é jẹ́ ọ̀fẹ́, àbájáde igun-mẹ́rin rẹ sì ń farahàn lójú ìbòjú lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, láìsí ìforúkọsílẹ̀. Ìtúpalẹ̀ oníkúlẹ̀kúlẹ̀ ìlà-kọ̀ọ̀kan, títí kan ipò X/Y rẹ gan-an àti bí èrò rẹ ṣe dúró ṣinṣin tó nínú ìlà kọ̀ọ̀kan, jẹ́ apá kan Premium.

Ìṣẹ́jú mélòó ni ó ń gbà?

Nǹkan bí ìṣẹ́jú 5. Gbólóhùn kúkúrú 36 ni, tí o máa dáhùn lórí ìwọ̀n ojú-márùn-ún láti 'mi ò fara mọ́ ọn rárá' dé 'mo fara mọ́ ọn gidigidi' — 18 nípa ètò ọrọ̀-ajé, 18 nípa ọ̀rọ̀ àwùjọ àti àṣẹ ìjọba.

Ṣé àbájáde mi lè yí padà bí àkókò ti ń lọ?

Bẹ́ẹ̀ ni. Èrò nípa ètò ọrọ̀-ajé àti ti àwùjọ sábà máa ń yí padà pẹ̀lú ìrírí ayé, àyípadà iṣẹ́ àti ìṣẹ̀lẹ̀ òde-òní, nítorí náà ṣíṣe é lẹ́ẹ̀kan sí i ní gbogbo oṣù 6-12 lè ṣàfihàn àyípadà tòótọ́, dípò ìyàtọ̀ kékeré tí ó wá láti bí o ṣe dáhùn ní ọjọ́ náà.

Atọ́nà Èrò Òṣèlú Ọ̀fẹ́, Ìbéèrè 36

Mọ ibi tí o bọ́ sí lórí ìlà méjì tí ó dá dúró — ti ọrọ̀-ajé (láti Òsì dé Ọ̀tún) àti ti àwùjọ (láti Olómìnira dé Aláṣẹ) — láti inú gbólóhùn tuntun 36. Àbájáde igun-mẹ́rin lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, kò sí ìforúkọsílẹ̀.

Láìsí ìforúkọsílẹ̀ìṣẹ́jú 5

Ṣe ìdánwò yìí

Ìpìlẹ̀

Kí ni Atọ́nà Èrò Òṣèlú?

Atọ́nà Èrò Òṣèlú jẹ́ ohun-èlò ìgbé-ara-ẹni-sípò pẹ̀lú ìbéèrè 36 tí JobCannon kọ́, tí ó ń ka ìlà méjì tí ó dá dúró ti ìwòye òṣèlú àti àwùjọ. Ìlà ọrọ̀-ajé lọ láti Òsì (tí ó fẹ́ràn ìpínkiri ọrọ̀, iṣẹ́ ìjọba fún aráàlú àti ojútùú àjùmọ̀ṣe) dé Ọ̀tún (tí ó fẹ́ràn ọjà òmìnira, owó-orí kékeré àti ìdásí ìjọba díẹ̀ nínú ọrọ̀-ajé). Ìlà àwùjọ lọ láti Olómìnira (Libertarian — tí ó fẹ́ràn òmìnira ara-ẹni, tí ó sì ń ṣiyèméjì nípa àṣẹ ìjọba lórí ìgbésí ayé àdáni) dé Aláṣẹ (Authoritarian — tí ó fẹ́ràn ìjọba tí ó lágbára, tí ó sì ń pinnu, ètò àti àṣà).

Ka síi

Àwòṣe onílà-méjì yìí — tí ó ń ré ìlà ọrọ̀-ajé òsì-ọ̀tún kọjá ìlà àwùjọ olómìnira-aláṣẹ — jẹ́ ìlànà gbogbogbò tí ọ̀pọ̀ ohun-èlò ti sọ di mímọ̀ lọ́tọ̀ọ̀tọ̀, tí ó sì padà sí ìwádìí ẹ̀kọ́ gíga lórí èrò òṣèlú onípele-méjì láti àwọn ọdún 1950. Ó wà gan-an nítorí pé orúkọ òsì-ọ̀tún kan ṣoṣo ń da ìbéèrè méjì tí ó yàtọ̀ lóòótọ́ (báwo ni ó yẹ kí a ṣàkóso ọrọ̀-ajé, àti báwo ni àṣẹ ìjọba lórí ìgbésí ayé ẹnìkọ̀ọ̀kan ṣe yẹ kí ó pọ̀ tó) pọ̀ sí ìlà kan, tí ó sì ń bo àwọn àdàpọ̀ bíi àwọn olómìnira àwùjọ tí ó fẹ́ràn ọjà òmìnira tàbí àwọn onífẹ̀ẹ́-àṣà tí ó fẹ́ kí ìjọba ṣètò ọrọ̀-ajé mọ́lẹ̀.

Gbogbo gbólóhùn 36 tí ó wà níbí ni a kọ tuntun fún JobCannon — gbólóhùn ọrọ̀-ajé 18 àti gbólóhùn àwùjọ 18, tí a kọ ní ọ̀nà tí ó ń yí padà kí gbígbà àti kíkọ̀ méjèèjì lè ní ìtumọ̀. Àbájáde rẹ ń fi ipò X/Y hàn, ó sì ń dárúkọ èyí tí ó súnmọ́ jùlọ nínú àwòkọ́ṣe igun-mẹ́rin: Òsì Olómìnira, Ọ̀tún Olómìnira, Òsì Aláṣẹ tàbí Ọ̀tún Aláṣẹ. A kò gbé àwòkọ́ṣe kankan kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó tọ́ — irinṣẹ́ náà wà láti mú kí ipò tìrẹ ṣe kedere, kì í ṣe láti tò ó lẹ́sẹẹsẹ.

Ohun tí o máa gbà