Ìrántí Àgbà àti Ìgbéga
Ìdapọ̀ ti ìgbé tó kún, ìwà tó ṣe àlàáfíà, ìmọ̀ àgbà
Ìrántí ìmọ̀ ẹ̀mọ́ rẹ ṣe àfihàn ìmọ̀ àgbà, ìdapọ̀ jìnnà jù ti ìgbé tó kún ti ìmọ̀, ìkẹ́kọ̀ọ́, àti ìfọ̀rọ̀tẹ̀.
Ìrántí àgbà jẹ́ àìlọ́wọ́; ó kìí ṣe ọ̀nà àmọ́ ṣùgbọ́n èso ti ìgbé tó ní ìmọ̀, àwọn ìṣẹ̀ tó ìgbà-ìgbà ti ìṣòro àti ìlọ́wọ́, àti ìtúbọ̀ tó ìgbà-ìgbà ti àwọn ìbéèrè kékeré nínú ìfẹ́ràn ti ohun tó dúró. Ọlọ́gbọ́n ìmọ̀ àgbà ṣe àfihàn bí: ìwà tó kò ní ìlẹ̀ tó ní ìdí nínú ìgbé tó ní ìmọ̀ àti ìkẹ́kọ̀ọ́ láti ìṣòro tó ní òtítọ́, ìgbàgbọ́ tó jìnnà jù ti ohun tó kò ní ìmọ̀ láti yípadà, ìrántí tó ní ìmọ̀ nípa ohun tó ṣe pàtàkì, àti ìfẹ́ràn tó kún pẹ̀lú àìmọ̀. O kò ní láti ṣe ìṣakóso àwọn èsì; o gbẹ́kẹ̀lé ìṣẹ̀ ti ìlọ́wọ́. O ń kìlọ́ kìí ṣe nípa ìmọ̀ ṣùgbọ́n nípa ara rẹ, àwọn ènìyàn ní ìmọ̀ pé ìwà tó ní ìdí wà nínú ara rẹ. Ìmọ̀ àgbà pẹ̀lú ìfẹ́ràn tó dára nípa ìkú rẹ àti ìkú ti gbogbo àwọn nǹkan, èyí tó ní ìdí ń jẹ́ kí o ní ìgbé tó kún. Ìṣòro rẹ ni dúró nínú ìbámu àti ìlọ́wọ́ dípò ìdáradára nínú ìmọ̀ tàbí ìtúbọ̀ tó ìgbà-ìgbà.
Àwọn Agbára
- Ìwà tó kò ní ìlẹ̀ tó ní ìdí nínú ìgbé tó ní ìmọ̀
- Ìgbàgbọ́ ti òtítọ́ gẹ́gẹ́ bí ó ṣe wà, kìí ṣe gẹ́gẹ́ bí a ṣe fẹ́ kí ó wà
- Ìrántí tó ní ìmọ̀ nípa ohun tó ṣe pàtàkì lórí gbogbo ìgbà
- Ìfẹ́ràn pẹ̀lú ìkú àti àìdúró
- Ìgbéga láti mú àwọn ẹlòmíràn nínú ìṣòro láìsi ìbàjẹ́
Ibi Tí O Lè Dàgbà
- Ewu ti ìtúbọ̀ tàbí ìdìmú nígbà tí agbára ara ń yipada
- Ìṣòro nínú ìgbàgbọ́ àwọn tó ṣoṣo ní ìṣòro pẹ̀lú àwọn nǹkan ìbẹ̀rẹ̀
- Ìyatọ̀ tó ní ìmọ̀ láti àwọn ìṣẹ̀ tó ń yipada ní ìlọ́wọ́
- Máa ṣe àìmọ̀ láti ìdí kí àwọn ẹlòmíràn ní ìfẹ́ràn ìṣe àwọn ìmọ̀ wọn
- Ewu ti ìkìlọ́ tó púpọ̀ tàbí ìbéèrè tó púpọ̀
O Ní Irú Kan Náà Pẹ̀lú
Àwọn olókìkí tí profáìlì wọn jọ tìrẹ
James Baldwin
Onkọ̀wé àti olùṣe ìṣẹ̀ àṣà. Ó mú ìrántí àgbà wá sí ìṣòro ìlú, ìfẹ́ràn, àti ìwà ènìyàn; ó kọ̀ nípa ìmọ̀ tó ní ìdí láti àwọn ọdún ti ìṣòro.
Àwọn Ìbéèrè Tí A Sábà Béèrè
Kí ni ìmọ̀ àgbà?
Ìmọ̀ àgbà jẹ́ ìgbà jìnnà jù ti ìlọ́wọ́ ìmọ̀ àti ìmọ̀ ẹ̀dá. Ó ní ìlànà nípa: ìgbàgbọ́ tó kún ti òtítọ́ gẹ́gẹ́ bí ó ṣe wà (kìí ṣe gẹ́gẹ́ bí a ṣe fẹ́ kí ó wà), ìfẹ́ràn tó kún pẹ̀lú ìkú àti àìdúró, ìrántí tó ní ìmọ̀ nípa ohun tó ṣe pàtàkì, àti ìwà tó ní ìdí àwọn ẹlòmíràn nípa ìwà rẹ. Àwọn àgbà ti gbé tó tó láti mọ̀ pé ọ̀pọ̀ ìbẹ̀rẹ̀ ń lọ, ọ̀pọ̀ ìṣòro ń yípadà, àti ohun tó dúró jẹ́ ìfẹ́ràn àti ìbámu.
Ìmọ̀ àgbà jẹ́ fún àwọn àgbà nìkan?
Rárá. Ọ̀nà ń ṣe ìrànwọ́, ṣùgbọ́n ó kò ní láti wà. Àwọn ènìyàn díẹ̀ ń ṣe ìmọ̀ àgbà nínú àwọn ọdún àjọ́ wọn; àwọn ẹlòmíràn ń gbé sí ọ̀ọ̀dún kẹ́wá àti kò ní ìgbà ìmọ̀ àgbà. Ó wá láti ìgbé tó ní ìmọ̀, ìfọ̀rọ̀tẹ̀ tó ìgbà-ìgbà, ìtẹ́síwájú láti kẹ́kọ̀ọ́ láti ìṣòro, àti ìtúbọ̀ tó ìgbà-ìgbà ti ìdíbò ara. Ọ̀dọ̀ tó ní ọdún ogún tó ti ṣe ìṣòro, kẹ́kọ̀ọ́, àti ìdapọ̀ máa ṣe àfihàn ọlọ́gbọ́n àgbà nínú àwọn ìyatọ̀.
Kí ni ìyatọ̀ láàrin ìmọ̀ àgbà àti ìmọ̀ ọlọ́gbọ́n?
Ìrántí ọlọ́gbọ́n ní ìmọ̀ nípa àwọn ìlànà àti àwọn ìrántí gígùn; ìrántí àgbà ti lọ kọjá ìbéèrè láti ní ìmọ̀. Àwọn ènìyàn ọlọ́gbọ́n ṣoṣo ń ṣe ìbéèrè "báwo ni mo ṣe gbọdọ̀ gbé?" Àwọn ènìyàn àgbà ti gbé nípa ìdáhùn, wọn mọ̀: pẹ̀lú ìfẹ́ràn, ìwà tó dára, ìwà tó ní ìdí, àti ìgbàgbọ́. Ìmọ̀ àgbà kìí ṣe ìmọ̀ ìgbàgbọ́ ṣùgbọ́n ìmọ̀ tó ní ara; o ní ìmọ̀ pé ohun tó dára láti ìṣe tó ìgbà-ìgbà.
Báwo ni mo ṣe le dúró nínú ìbámu gẹ́gẹ́ bí àgbà tí mo bá ń ṣe àìgbéga?
Èyí ni ìṣòro tó ní òtítọ́ ti àwọn ọdún àgbà: agbára ara ń kékeré ṣùgbọ́n ìmọ̀ máa ní ìgbéga. Àwọn ọ̀nà: ìkìlọ́ ń ṣe pàtàkì nígbà tí ìṣe ara ń kékeré; ìṣe ara (ìṣe ẹ̀mímọ́, ìfọ̀rọ̀tẹ̀) ń ṣe àgbà; ìwà pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn ń ṣe ìṣe àgbà rẹ. Àwọn àgbà díẹ̀ ní ìgbéga jìnnà jù nínú àwọn ọdún àjọ́ wọn àti ọ̀ọ̀dún kẹ́wá nítorí pé wọn ní àkókò nípasẹ̀ fún ohun tó ṣe pàtàkì.
Kí ni ó ṣẹlẹ̀ tí mo bá ní ìmọ̀ pé a ń ṣe ìbàjẹ́ mi nítorí pé mo kò ní "ìṣe" gẹ́gẹ́ bí àgbà?
Ìṣe ìlọ́wọ́ kò ní ìfẹ́ràn fún ìmọ̀ àgbà, ó ní ìfẹ́ràn fún ìṣe ìlọ́wọ́. Ṣùgbọ́n àwọn ìṣẹ̀ tó ní ìfẹ́ràn fún àwọn àgbà mọ̀ pé ìwà rẹ, ọlọ́gbọ́n rẹ, àti ìfẹ́ràn rẹ jẹ́ àwọn ìṣe. Ṣe àwọn ìmọ̀ rẹ: Ṣé mo ní ìwà? Ṣé mo ń fún àwọn ẹlòmíràn ní ìwà tó ní ìdí? Ṣé mo ṣoṣo ní ìkẹ́kọ̀ọ́? Ṣé mo ń ṣe ìṣe fún ìpinlẹ̀ àti ìlú mi nínú àwọn ọ̀nà tó ṣe pàtàkì fún mi? Àwọn náà jẹ́ àwọn ìmọ̀ àgbà ti àṣeyọrì.
Báwo ni mo ṣe le mọ̀ pé mo ti dé ìmọ̀ àgbà, tàbí pé mo ṣoṣo ní ìrẹ̀?
Ìdáradára àti ìgbàgbọ́ àgbà dọ́gba láti ìta ṣùgbọ́n wọn ní ìyatọ̀ nínú ara. Ìdáradára pẹ̀lú: ìbínú, àìfẹ́ràn, ìtúbọ̀ láti àwọn nǹkan tó ní ìfẹ́ràn fún. Ìgbàgbọ́ àgbà pẹ̀lú: àlàáfíà, ìmọ̀, ìbámu pẹ̀lú ohun tó ṣe pàtàkì. Tí o kò ní ìmọ̀: gbìyànjú ìgbà ìfọ̀rọ̀tẹ̀, sọ̀rọ̀ pẹ̀lú onímọ̀ ẹ̀dá, àti gbé àkókò nínú ìgbé láìsi ìbéèrè. Ìmọ̀ àgbà ní ìmọ̀ pé ó jẹ́ ìrẹ̀; ìdáradára ní ìmọ̀ pé ó jẹ́ ìṣòro.
Wo Gbogbo Àwọn Èsì
Ka ìtọ́nisọ́nà kíkúnrẹ́rẹ́ lórí èsì kankan: àwọn agbára, àwọn ìṣòro, iṣẹ́ tí ó bá ọ mu, àti àwọn ìbéèrè tí a sábà béèrè.
Àkọọ́lẹ̀ Ibùdó Èsì jẹ́ fún ìmọ̀, kì í ṣe àyẹ̀wò ìṣègùn.