Mirkaneeffannoo Aarii fi Abdii Kutannaa
Of-xiinxala dameewwan to'annoo aarii 4 irratti: aariin hammam si'a meeqa akka dhufu, alatti akkamitti akka mul'atu, hammam akka keessatti qabamu, fi hammam to'annoo akka irratti qabdan kan isinitti dhaga'amu. Gaaffiiwwan 20, guduunfaa battalaa. Kun meeshaa of-xiinxaluuti, diagnoosii kilinikaalaa miti.
Galmeen hin barbaachisu — bu'aan keessan battalumaan mul'ata.
Trait anger / anger-expression domains (STAXI-2 framework) · Original 20 items, not the copyrighted STAXI-2 (Spielberger) — we do not administer that instrument.
- Aarii fi abdii kutannaan guyyaa guyyaan hammam si'a meeqa akka isin mudatu ilaalaa, dhohinsa yeroo hunda yaadatamuu qofa osoo hin taane.
- Ibsa alaa irratti hubannoo argadhaa — aariin keessan hammam sagalee ol ka'een, jechoota jajjaboodhaan, yookaan gocha mul'atuun akka bahu.
- Ukkaamsuu keessaa hubadhaa — aarii hammam keessatti qabuu, liqimsuu, yookaan agarsiisuu mannaa callisaan irra deebi'uu akka amaleeffattan.
- To'annoo aarii keessan irratti hubannoo argadhaa — yoom fi akkamitti akka deebii kennitan irratti filannoo hammam akka qabdan kan isinitti dhaga'amu.
Lakki. Kun meeshaa of-xiinxala tolaati, diagnoosii kilinikaalaa miti. Yaada fayyaaatiin “rakkoo aarii” qabaachuu keessan isinitti himuu hin danda'u — madaallii akkasii ogeessi fayyaa sammuu eeyyama qabu qofatu, yeroo baay'ee haasaa tokkoo ol booda, kennuu danda'a. Wanti inni gochuu danda'u, fakkii afaan salphaa dameewwan to'annoo aarii beekamoo afur irratti isiniif kennuu dha, kunis yoo aariin keessan dhiheenyatti ilaalamuu qaba jettanii yaadaa jiraattan jalqaba gaarii ta'uu danda'a.
Aariin mataan isaa rakkoo miti — miira barame kan namni hundi itti dhaga'amu dha, yeroo baay'ees daangaan darbamuu isaa yookaan fedhiin tokko guutamuu dhabuu isaa agarsiisa. Yeroo, cimaa ta'uun, yookaan to'annoo dhabuun isaa miidhaa dhugaa fiduu jalqabu amala xiyyeeffannoo barbaadu ta'a: hariiroo miidhame, hojiitti rakkoo, dhiphina qaamaa yookaan miidhaa fayyaa, yookaan deebiiwwan isin filachuu keessan dura akka ta'an isinitti dhaga'amu. Amalli ukkaamsuu cimaa, bakka aariin gonkumaa ibsamuu mannaa keessatti qabamee yeroo wajjin kuufamu, akkuma dhohinsa yeroo baay'ee mul'atuutti ulfaatina qabaachuu danda'a.
Jalqaba, bu'aawwan keessan akka odeeffannootti ilaalaa, murtee akka ta'etti miti. Tarkaanfiin itti aanu gaariin ogeessa yaadaa ykn gorsaa waliin haasa'uu dha, keessumaa nama tooftaalee too'annoo aarii kan yaalii amala beekumsaa (CBT) irratti hundaa'e keessatti muuxannoo qabu, kunis tooftaa deggersa guddaa qabu kan too'annoo aarii fayyaalessa ijaaruuf gargaaru dha. Tooftaaleen CBT irratti hundaa'an yeroo baay'ee mallattoolee qaamaa fi sammuu kan aariin dabalaa dhufuu isaa agarsiisan dafanii beekuu, yaada yeroo sana aarii kakaasu gaafachuu, fi deebii tasgabbaa'aa fi itti yaadame gochuu shaakaluu irratti xiyyeeffatu, deebiin ariifataan osoo hin dursin. Cuunfaa keessan kan sakatta'insa kana irraa argattan gara haasawa jalqabaa sanaatti fidaachuun xiyyeeffannoo isaa cimsuuf gargaara.
Lakki — lamaanuu kophaa isaaniitti fayyaalessa miti. Aarii karaa yeroo baay'ee, cimaa, ykn too'achuuf rakkisaa ta'een mul'isuun hariiroo miidhuu fi miidhaa dhugaa fiduu danda'a. Garuu aarii guutummaatti ukkaamsuun isa hin balleessu; yeroo wajjin kuufamaa deema, akkasumas aariidhaan guutamuu, jibba, ykn dhiphina qaamaatiin deebi'ee mul'achuu danda'a. Galmi tooftaalee too'annoo aarii baay'een itti akeekan miira xiqqeessuu ykn callisuu baay'isuu miti — inni mul'isuu too'atamaa dha: aarii dafanii hubachuu, maal isinitti himaa akka jiru hubachuu, fi akkamitti deebii kennuu akka qabdan filachuu, dhoohuu ykn liqimsuu bakka bu'a.
