Gosti Wal-hidhataa Koo Maali?

Gosoonni wal-hidhataa afran maal fa'i?

Nageenya qabeessa: dhiyeenyaa fi walabummaatti kan miidhagfamu. Yaaddoo qabeessa (Ofitti hidhamaa): dhiifamuu sodaata, mirkaneeffannaa yeroo hundaa barbaada. Ofirraa fageessa (Gadi xiqqeessaa): walabummaaf iddoo kenna, dhiyeenya miiraa irraa of fageessa. Sodaachisaa-Ofirraa fageessa (Wal-xaxaa): wal-qunnamtii hawwa garuu madaa'uu sodaata, yeroo baay'ee kunuunsa jalqabaa kan wal-hin simne irraa kan ka'e.

Gosti wal-hidhataa keessan jijjiiramuu danda'aa?

Eeyyee. Amalli wal-hidhataa yeroo duraa kan uumamu ta'us, dhaabbataa miti. Hariiroon jaalalaa nageenya qabu, yaaliin sammuu (keessattuu mala wal-hidhataarratti xiyyeeffatu), fi of-beekuun dabalaa dhufuun yeroo wajjin namoonni gara hojii nageenya qabuutti akka deeman gochuu danda'a. Qormaanni kun yeroo baay'ee tarkaanfii jalqabaati.

Gosti wal-hidhataa iddoo hojiitti barbaachisaa dhaa?

Garmalee. Amalli wal-hidhataa akkamitti hoogganaa wajjin akka wal-qunnamtan, wal-dhabdee garee keessaa akka furattan, yaada kennamuuf deebii akka kennitan, fi haala hin beekamneef deebii akka kennitan irratti dhiibbaa geessisa. Wal-hidhanni yaaddoo qabu mirkaneeffannaa irratti hirkattummaa uumuu danda'a; wal-hidhanni ofirraa fageessu wal-tumsa daangessuu danda'a. Gosa keessan hubachuun hariiroo ogummaa keessanis ni fooyyessa.

Qormaanni kun saayinsawaa dhaa?

Madaalliin kun yaadiddama wal-hidhataa Bowlby-Ainsworth fi moodeela wal-hidhataa nama ga'eessaa afur-qoodaa kan Bartholomew & Horowitz (1991) irratti kan hundaa'edha, kunis hojii wal-hidhata jaalalaa kan Hazan & Shaver (1987) irratti ijaarama. Mala of-gabaasuu kan qorannoo saayikooloojii hariiroo fi guddinaa keessatti bal'inaan itti fayyadaman fayyadama.

Qormaanni kun yeroo hammamii fudhata?

Daqiiqaa 3. Gaaffiiwwan 25tu jira, tokkoon tokkoon isaanii ibsa gabaabaa waa'ee akkamitti akka isinitti dhaga'amuu fi hariiroo dhihoo keessatti amala agarsiistan kan ibsu yoo ta'u, sadarkaa waliigaluu irraa hanga waliigaluu dhabuutti deebifama. Deebiin sirrii ykn dogoggoraa hin jiru — bu'aan baay'ee fayyadu kan argamu akka ta'uu barbaaddanitti osoo hin taane, dhugaadhaan deebisuudhaani.

Gosa tokko moo piroofaayilii gosoota afranuu agarsiisu argadha?

Piroofaayilii. Saanduqa tokko keessa isin galchuu mannaa, bu'aan isaa sadarkaa afuran — nageenya qabeessa, yaaddoo qabeessa, ofirraa fageessa, fi sodaachisaa — irratti eessa akka jirtan agarsiisa, akkasumas amala keessan isa ol'aanaa maqaa itti kenna. Namoonni baay'een gosa jalqabaa kan gosa biroo tokko ykn lama wajjin hamma murteessaa qabu agarsiisu, kanaafuu ilaalchi afur-qabxii agarsiisu maqaa tokko irra sirrii dha.

Gosoota wal-hidhataa keessaa tokko kan biroo caalaa wayyaa?

Wal-hidhanni nageenya qabu hariiroon dhihoo salphaa akka fakkaatu gochuu danda'a, garuu gosoonni kaan hir'ina ykn mudaa miti — tokkoon tokkoon isaanii akka mala gaariitti hariiroo itti guddattan waliin madaquuf guddifaman. Bu'aan keessan tooftaa ammaa isa ol'aanaa ibsa malee, eenyummaa dhaabbataa ykn murtii gatii keessan akka hiriyaatti hin ibsu.

Namoonni lama kan gosa adda addaa qaban hariiroo gaarii qabaachuu danda'uu?

Eeyyee. Hariiroon yeroo dheeraa turan hedduun, fakkeenyaaf, hiriyaa yaaddoo qabuu fi hiriyaa nama irraa fagaatu walitti fida. Wal-dhabuun kun miira wal-dhabuu tilmaamamuu danda'u uumuu danda'a — namni tokko mirkaneessa barbaada yeroo kan biraan iddoo barbaadu — garuu amala kana maqaa itti kennuun waan hojiirra oolchamu isa taasisa. Hubannoon amala lamaanuu yeroo baay'ee kan wal fakkaatu qabaachuu caalaa gargaara.

Garaagarummaan nama irraa fagaatuu fi nama irraa fagaatuu sodaatu gidduu jiru maali?

Namoonni nama irraa fagaatan (kan tuffatan) yeroo baay'ee ofiin jiraachuutti ni gammadu, akkasumas barbaachisummaa walitti dhiyeenyaa ni xiqqeessu. Namoonni nama irraa fagaatan kan sodaatan (yeroo tokko tokko kan hin qindoomne jedhamu) dhugumaan walitti dhidhama barbaadu garuu ni sodaatu, kanaafuu nama tokko ofitti dhiyeessuu fi ofirraa fageessuu gidduutti raafamuu danda'u. Bu'aan afur-gamaa kun amalli kam akka isiniif jabaatu arguu isin gargaara.

Qormaata kana hiriyaa koo wajjin fudhachuu qabaa?

Namoonni hedduun bu'aa qabeessa ta'ee argatu. Adda addaan fudhachuun sana booda bu'aawwan wal bira qabuun, jeequmsa hariiroo ifa hin taane gara haasaa ifa ta'ee fi wal-hin-qeeqneetti jijjiiruu danda'a — fakkeenyaaf, barbaachisummaan mirkaneessaa fi barbaachisummaan iddoo lamaanuu seera qabeessa ta'uu isaanii beekuu. Qormaanni kun jalqabbii haasawa sanaati malee, nama kamiyyuu ilaalchisee diagnoosii miti.

Kun madaallii kilinikaalaa yookiin yaalaa ti?

Lakki. Madaallii of-gabaasuu barnootaa kan of-xiinxaluuf ta'edha, diagnoosii kilinikaalaa miti, akkasumas ogeessa yaalaa wajjin hojjechuu hin bakka bu'u. Yoo amalli walitti hidhamiinsaa hariiroo keessan keessatti dhiphina dhugaa fidaa jiraate, ogeessi yaalaa walitti hidhamiinsa irratti xiyyeeffatu qormaata toora interneetii kamiyyuu caalaa gadi fageenyaan isin gargaaruu danda'a.

Qormaata amala walitti hidhamiinsaa moo quuizii amala walitti hidhamiinsaa?

Waanuma tokkodha — namoonni qormaata amala walitti hidhamiinsaa fi quuizii amala walitti hidhamiinsaa lamaanuu ni barbaadu, akkasumas gosti gaaffii 25 qabu kan tolaa kun waan maqaan lamaanuu ibsudha. “Qormaata” fi “quuizii” asitti wal jijjiiranii hojjetu; kamiyyuu yoo barbaaddan, iddoo sirrii jirta, bu'aan isaas piroofaayilii walitti hidhamiinsaa afur-gamaa walfakkaataadha.

Amala walitti hidhamiinsaa koo akkamittiin beekuu danda'a?

Gaaffiiwwan 25 kanneen armaan olii deebisaa, achumaan piroofaayilii walitti hidhamiinsaa keessan ni argitu — galmeen hin barbaachisu. Gaaffiin tokkoon tokkoon isaa sadarkaa nageenya qabaachuu–yaaddoo–nama irraa fagaachuu–sodaachuu irra isin kaa'a, bu'aan isaas saanduqa tokko keessa isin galchuu mannaa, gama afranuu irratti eessa akka jirtan agarsiisa. Amala walitti hidhamiinsaa keessan akkasitti beektu, akkasumas hariiroo keessan kan dhihoo akkamitti akka bocuu fi gara walitti hidhamiinsa nageenya qabuutti akkamitti akka deemtan irratti yaadannoowwan hojiirra oolan ni argattu.

Gosa Wal-hidhataa

Qormaata Gosa Wal-hidhataa

Gosa Wal-hidhataa Maali?

Wanta Isin Argattan

Gaaffiin Maal Akka Fakkaatu

Akkaataa Itti Hojjetu

Deebisaa

Bu'aa ilaalaa

Gad fageenyaan ilaalaa

Gaaffilee Yeroo Baay'ee Gaafataman