Garaagarummaan EQ fi IQ gidduu jiru maali?
IQ'n dandeettii hubannoo, yaada sirrii, rakkoo furuu, fakkaattii beekuu, yaadannoo hojii safara. EQ'n dandeettii miiraa fi hawaasummaa, of-beekkumsa, miira namaa hubachuu, to'annoo miiraa, fi hariiroo keessummeessuu safara. Waan adda addaa safaru: namni IQ olaanaa qabu EQ gadi aanaa qabaachuu danda'a, faallaan isaas ni danda'ama. Qorannoon akka agarsiisutti, EQ'n IQ fi amala dabalatee raaga bu'aa hojii irratti, keessattuu hojiiwwan namootaan walqunnamtii qaban keessatti, ni dabala (Joseph & Newman, 2010), kanaaf lamaanuu ilaaluun kophaa isaanii caalaa fakkii guutuu kenna.
Dameewwan afur kan hubannoo miiraa maali?
Moodeela dandeettii Mayer-Salovey keessatti, EQ'n dameewwan afur kan wal irratti ijaaraman qaba: (1) Miira hubachuu, miira ofii, kan warra kaanii, fuula, fi sagalee irraa sirriitti dubbisuu. (2) Miira fayyadamuu, yaadaa fi kalaqa cimsachuuf miira itti fayyadamuu. (3) Miira hubachuu, akkaataa miirri itti wal maka, jijjiiramu, fi maaltu akka isaaniif sababa ta'e hubachuu. (4) Miira to'achuu, kan ofii to'achuu fi miira warra kaanii karaa ijaaraa ta'een dhiibbaa irratti gochuu. Namoonni baay'een dameewwan tokko tokko keessatti kan biroo caalaa cimaa dha, kunis waan ibsi dhuunfaa akka argitan isin gargaarudha.
Dameewwan shan kan hubannoo miiraa maali?
Moodeelli walmakaa Daniel Goleman kan bal'inaan itti fayyadaman dameewwan shan ibsa: of-beekkumsa (yeroo isaan ta'anitti miira keessan beekuu), of-to'annoo (fedhii fi miira to'achuu), kaka'umsa (gara galmaatti tarkaanfachuu fi danda'amuu), miira namaa hubachuu (waan namoonni biroo yaadan hubachuu), fi dandeettiiwwan hawaasummaa (hariiroo fi dhiibbaa to'achuu). Lamaa duraa waa'ee of to'achuuti; sadii dhumaa waa'ee hariiroo to'achuuti. Walitti ta'uun isaanii gama hubannoo 'dandeettiiwwan namootaa' kan hojiirra ooluu uumu.
Hubannoon miiraa fooyya'uu danda'aa?
Eeyyee, kun amaloota EQ kanneen nama jajjabeessan keessaa isa tokkodha. Faallaa IQ, kan baay'ee hin jijjiiramne, dandeettiiwwan EQ duuba jiran ni guddatu. Xiinxalli meta-analysis qorannoowwan leenjii 58 irratti taasifame, leenjiin idilee qabxii EQ irratti dhiibbaa gaarii giddu-galeessaa akka qabu argate (Mattingly & Kraiger, 2019). Gochaaleen akka miira keessan maqaa itti moggaasuu, deebii kennuun dura xiqqoo eeguu, dhaggeeffachuu cimaa, yaada dhugaa gaafachuu, fi yaadannoo irraa barachuu iddoowwan eegaluuf baratamoodha. Bu'aawwan qormaata keessanii dameewwan kam irratti akka dura xiyyeeffattan isinitti agarsiisu, kanaaf bakka carraaqqii keessan itti gootan murteessuu dandeessu.
EQ'n ogummaa keessaniif maaliif barbaachisa?
Hubannoon miiraa kutaalee hojii kan dandeettiin teeknikaa hin haguugneef bu'uura: garee hoggganuu, walitti bu'iinsa keessummeessuu, yaada kennuu fi fudhachuu, dhiibbaa jala tasgabbaa'anii turuu, fi amantaa maamilaa ijaaruu. Kanaafi EQ'n guddina hoggansaa fi hojiiwwan namootaan walqunnamtii qaban keessatti yeroo baay'ee kan jajjabeeffamu. Toora interneetii irratti istaatistikiiwwan ija namaa hawwatan waa'ee EQ fi bu'aa hojii argattus, cuunfaan dhugaa xiinxala meta-analysis Joseph fi Newman (2010) taasifameen akka argametti EQ'n IQ fi amala dabalatee raaga bu'aa hojii irratti, keessattuu hojiiwwan namootaan walqunnamtii qaban keessatti, ni dabala. Dhiibbaan sirriin sun gahee hojii fi akkaataa EQ'n itti safaramu irratti hundaa'a.
Garaagarummaan EI amalaa fi EI dandeettii gidduu jiru maali?
EI dandeettii (Mayer-Salovey) hubannoo miiraa akka walitti qabama dandeettiiwwan hojiiwwan raawwii deebii sirrii fi dogoggoraa qabaniin safaramuutti ilaala, akkaataa qormaanni IQ itti hojjetutti dhihaata. EI amalaa (Petrides) akka walitti qabama amala miiraa ofiin hubatamu kan gaafannoo of-gabaasuutiin safaramuutti ilaala. Qormaatawwan toora interneetii saffisaa hedduun, kan kana dabalatee, of-gabaasuu dha, kanaafuu gara ilaalcha amalaatti dhihaatu: isaan akkaataa isin hojii miiraa keessan itti argitan qabatu, kunis of-xiinxaluu fi guddinaaf fayidaa qaba.
EQ jechuun nama miira namaa hubatu yookiin ‘gaarii’ ta'uu wajjin tokkoo?
Lakki. Miira namaa hubachuun qaama tokko qofa. EQ ol'aanaan of-beekkumsaa fi of-to'annoo of keessatti qabata, kunis yeroo tokko tokko daangaa kaa'uu, yaada cimaa kennuu, yookiin salphaatti nama wajjin walii galuu mannaa tasgabbaa'anii turuu jechuu dha. Dhugumatti, namoonni EQ cimaa qaban baayyee kallattiidhaan dubbatu, garuu isaan kana kan godhan dhiibbaa isaa beekaniiti. ‘Gaarii’ ta'uun amala; hubannoon miiraa dandeettii bu'uuraa miira hubachuu fi to'achuu ti, rakkina keessan dabalatee.
Qormaanni EQ toora interneetii tolaa hammam sirrii dha?
Qormaata of-gabaasuu gabaabaan akka daawwitii caaseffameetti hubatamuu qaba, malee akka safartuu kilinikaalaatti miti. Inni amala keessan kallattiidhaan argu hin danda'u, akkaataa isin dandeettiiwwan miiraa keessan itti hubattan calaqqisiisa, kunis dhugumatti ciminootaa fi laafina keessan beekuuf fayidaa qaba. Madaallii idilee (fkn. qormaata dandeettii MSCEIT yookiin EQ-i) argachuuf, ogeessa gahumsa qabutu barbaachisa. Qormaanni kun of-xiinxala saffisaa, dhugaa fi guddinaaf jalqaba ta'uuf kan qophaa'e dha, waraqaa ragaatiif miti.
Qabxii EQ ol'aanaa ‘sobaan’ agarsiisuun ni danda'amaa?
Qormaata of-gabaasuu irratti, akkaataa isin yaaddanitti kan gaarii fakkaatu deebisuun teeknikaan ni danda'ama, garuu akkas gochuun of gowwoomsuu qofa. Gatiin qormaatichaa deebii dhugaa irraa dhufa: inni meeshaa hubannoo keessaniitiif malee qormaata namni biraa qabxii itti kennu miti. Akkaataa isin dhugumaan itti miira'attanii fi amala agarsiiftan (akkaataa isin hawwitanitti osoo hin taane) deebisuun, piroofaayilii isin irratti hojjechuu dandeessan isiniif kenna.
EQ'n akaakuuwwan amalaa kan akka MBTI irraa akkamitti adda ta'a?
Caaseffamni amalaa kan akka MBTI yookiin Big Five akkaataa isin itti taatan, filannoowwan fi amala keessan kan hin jijjiiramne ibsu. EQ walitti qabama dandeettiiwwanii, hammam akka isin miira hubattanii fi to'attan, kan isin beekaa guddifachuu dandeessan ibsa. Amalli keessan dameewwan EQ tokko tokko uumamaan salphaa akka ta'an gochuu danda'a (namni hawaasaa dandeettiiwwan hawaasummaa salphaa ta'anii argachuu danda'a), garuu EQ amala hunda keessa darba: akaakuun kamiyyuu hubannoo miiraa ol'aanaa yookiin gadi aanaa ijaaruu danda'a. Isaan gaaffiiwwan adda addaa deebisu, kanaafuu walitti gaarii dha.
Qormaanni EQ yeroo hammamii fudhata?
Qormaanni EQ kan JobCannon gaaffiiwwan 10 qaba, gara daqiiqaa 2 fudhata. Yeroo isin deebistan gaaffiiwwan ofumaan gara itti aanutti darbu, akkuma xumurtaniinis piroofaayilii EQ keessan kan qoodama afuranii wajjin argattu, kaffaltii yookiin galmee malee. Xiinxalli barreeffamaa fi tarsiimoowwan guddinaa qaama Piriimiyamii ti.
Qormaata EQ fudhachuuf galmaa'uun na barbaachisaa?
Lakki. Gaaffiiwwan 10 hunda fudhachuu fi bu'aa keessan dameewwan EQ afran hunda irratti herrega, imeelii, yookiin odeeffannoo dhuunfaa kamiyyuu malee argu dandeessu. Xiinxalli barreeffamaa fi tarsiimoowwan guddinaa qaama Piriimiyamii ti. Herrega tolaa banachuun filannoo dha, bu'aa keessan isiniif kuusa, booda irra guddina keessan hordofuuf irra deebi'anii akka fudhattan isin taasisa, akkasumas EQ keessan Big Five, MBTI, yookiin bu'aawwan JobCannon kan biroo wajjin akka wal bira qabdan isin dandeessisa.
