Akkaataa Hoggansaa
Akkaataa hoggansa keessanii daqiiqaa 5 keessatti argadhaa — madaallii hoggansaa tolaan. Haalawwan garee dhugaa 15 akka ajajaa abbaa irree, mijeessaa dimookiraatawaa, daldalaa amantaa laissez-faire, yookiin mul'ata jijjiirama fiduutti akka isin hoogganan mul'isa. Tolaan, battalumatti, galmee malee.
Galmeen hin barbaachisu — bu'aan keessan battalumaan mul'ata.
- Akkaataa hoggansa keessanii isa ol'aanaa bal'ina akkaataa 4 Lewin + jijjiirama fiduu keessatti
- Ciminoota akkaataan keessan gareef fidu, fi haalawwan keessatti faayidaa dhugaa ta'e
- Dadhabbinaa fi haalawwan kufaatii kan akkaataa keessan isa idilee wajjin dhufan
- Amala tokko kan guddina keessan agarsiisu kan akkaataa ittiin hogganuu keessan isa idilee guutuu godhu
Abbaa irree (ajaja kennuu, murtoo hogganaan kennamu, yeroo rakkinaatti saffisaa), Dimookiraatawaa (hirmaachisaa, waliigaltee ijaaruu, fudhatama cimaa), Laissez-faire (harka irraa fuudhuu, amantaarratti hundaa'u, of-danda'uurratti xiyyeeffachuu), fi Jijjiirama fiduu (mul'ata qabaachuu, leenjisuu, ergamaan hogganuu). Sadarkaa sadan jalqabaa caaseeffama Kurt Lewin kan bara 1939 irraa kan dhufan yoo ta'u; jijjiirama fiduun immoo jaarraa 20ffaa keessa Burns fi Bass tiin kan itti dabalamedha, kunis hogganoota aangoo ykn waliigalteedhaan osoo hin taane kaka'umsa uumuun hogganan ibsuuf gargaara.
Eeyyee, hogganoonni bu'a qabeeyyiin hedduun haala irratti hundaa'uun beekumsaan akkaataa hogganummaa walitti maku. Karoora idilee keessatti dimookiraatawaa ta'uun, yeroo jijjiiramaatti jijjiirama fiduun, yeroo rakkinaatti abbaa irree ta'uun, fi gumaachitoota olaanoo wajjin laissez-faire ta'uun hogganuu dandeessu. Bu'aan qormaata keessanii akkaataa hogganummaa yeroo dhiphinaa itti deebitan agarsiisa; hogganaa ta'uun guddachuun jechuun yeroo haalli isin gaafatu sadan hafanitti jijjiiramuu barachuu jechuudha.
Caaseeffamni akkaataa hogganummaa sadii kan Lewin argannoowwan saayikooloojii dhaabbataa keessatti irra deddeebiin mirkanaa'an keessaa isa tokko yoo ta'u, deeggarsa qorannoo waggaa 80+ qaba. Hogganummaan jijjiirama fidu mataa isaa barreeffama qorannoo guddaa qaba (Bass's Multifactor Leadership Questionnaire, 1985). Qormaanni JobCannon meeshaa of-madaallii kitaaba kana irraa fudhatame yoo ta'u, of-xiinxaluufi leenjiif kan fayyadu malee meeshaa kilinikaa ykn gargaarsa murtoo qacarii miti.
Daqiiqaa 5. Gaaffiiwwan haalarratti hundaa'an 15, tokkoon tokkoon isaanii filannoo 4 qabu, qabxii battalaa. Galmeen, imeelii gaafachuun, ykn bu'aa bu'uuraatiif kaffaltiin hin jiru. Sadarkaan tolaa akkaataa hogganummaa keessan isa ol'aanaa, ciminoota, wantoota eeggannoo barbaadan, fi yaada guddina tokko agarsiisa. Piriimiyamiin immoo PDF gadi fageenya qabu kan leenjii jijjiirama akkaataa hogganummaafi xiinxala walsimuma garee of keessatti qabate dabalataan kenna.
