Qormaanni Nama Jaallatamaa dhugaan maal safara?
Mallattoo hawaasummaa keessan kan safartuuwwan shan kan qorannoo hubannoo hawaasummaa irraa fudhataman: ho’ina, dandeettii, amala addaa hawwataa, dhugummaa, fi waliigalteessummaa (tasgabbii). Haalawwan filannoo dirqamaa kudhan, namni haaraan garee keessanitti makamu, hiriyaa hojii kan yeroo xumuraa dabarse, hiriyaa guyyaa gadhee isaan mudate himatu, safartuu kam akka yaadaan filattan osoo hin taane, kam akka idiletti dursitanii fayyadamtan agarsiisu. Safartuun yeroo baay’ee injifatu akaakuu keessan ta’a. Kun meeshaa saayikoo-meetirikii mirkanaa’e kan akka Shanan Gurguddoo miti, ilaalcha saayikooloojii beekamaa kan unkaalee qorattoonni akka Fiske, Cuddy fi Glick waggoota kurnaniif qorataniin ijaarameedha.
Qormaanni kun yeroo hammamii fudhata?
Gara daqiiqaa 3 gaaffiiwwan haala 10f, qophii duraa fi dhiibbaa yeroo malee. Gaaffiin tokkoon tokkoon isaa filannoo dirqamaa tokko qofa waan ta’eef, namoonni baay’een gaaffii tokkoof sekondii 15 hanga 20 keessatti xumuru. Akaakuun keessan yeruma sana booda mul’ata, hiika inni idiletti hojiitti, hiriyummaa keessatti, fi namoota isin haaraa wal baran biratti qabu waliin. Galmeen, imeelii fudhachuun, yookiin kaffaltiin gaaffii dhumaa fi bu’aa keessan gidduu hin jiru, akaakuun suniifi ibsi isaa achumaan ni argamu.
Kun qabxii jaallatamummaa dhugaati?
Lakki, eenyuyyuu gaaffiiwwan filannoo kudhan irraa dhugaadhaan isiniif kennuu hin danda’u. Qabxiin jaallatamummaa tokkichi saayinsiidhaan mirkanaa’e hin jiru, kanaaf qormaatichi kun dhibbeentaa sobaa kan akka “isin namoota baay’ee caalaa jaallatamoodha” hin uumu. Wanti inni isiniif kennu garuu, caaseeffama akaakuu kan qorannoo hubannoo hawaasummaa irraa fudhatameedha, kan unka keessan isa idilee hubachuuf gargaaru malee, namoota biroo waliin isin madaaluuf miti. Yoo qormaatichi sadarkaa jaallatamummaa keessan isa sirrii daqiiqaa sadi keessatti safaruu akka danda’u himate, himannaa sana akka bashannanaatti fudhadhaa, qormaata mataa isaa miti.
Yoo ani walmakaa akaakuu lamaa ta'e hoo?
Sun baramaadha, namoonni baay’een erga bu’aa isaanii isa ol’aanaa irra daranii ilaalan booda akka walmakaatti dubbifamu. Qormaatichi akaakuu keessan isa ol’aanaa gabaasa, safartuu kamiyyuu kan haalawwan kudhan keessatti yeroo baay’ee injifatu, garuu afran kaan ammallee hamma xiqqaan ni jiru, ibsichis shananuu akka ilaaltanii isa lammaffaa adda baafattan isin jajjabeessa. Qabxiin akaakuu tokkoo qulqulluun yeroo baay’ee daangaa dhiphaa agarsiisa malee amala qulqulluu miti. Dandeettiin caalaatti fayyadu, yeroon tokko dhugaan maal akka barbaadu irratti hundaa’uun, akaakuu tokkoo olitti fayyadamuu danda’uudha.
Arkeetaayippiin koo yeroo wajjin jijjiiramuu danda'aa?
Eeyyee, amalli jaallatamummaa yeroo baay'ee haala jireenyaa waliin jijjiirama malee dhaabbataa miti. Jijjiirraan hojii ogummaa, warra ta'uu, gaddi, fi gareewwan hawaasummaa haaraan hundinuu sadarkaa isin ittiin dursitan ni jijjiiru, namni tokko umrii digdamoota isaa keessatti akka Nama Qalbii Hawwatuutti qorame, waggaa kudhan booda, yeroo haalli jireenyaa amala adda ta'e badhaasu, gara Nama Dhugaa Dhaabbataa yookiin Hiriyyaa Tasgabbaa'aatti dhihaatee qorama. Bu'aan keessan iddoo amma jirtan ibsa, akkaataa har'a deebistan irratti hundaa'ee, malee amala dhaabbataa miti. Jijjiirama jireenyaa guddaa booda qormaata irra deebi'anii fudhachuun jijjiirama sana ofii keessaniif arguuf karaa sirriidha.
Maaliif 'of ta'uu qofti' deebii hin taane?
Sababni isaas qormaatichi eenyummaa haaraa akka fudhattan isin hin gaafatu, yeroo yaaduuf hin qabnetti sadarkaawwan shanan keessaa isa kamtu akka dursu maqaa kenna. Haala keessatti hiriyaa hojii keessan tokko yeroo beellama darbu, miira ho'aa fi dandeettiin garaagarummaa qabu, isa kamtu dura akka isin harkifattan filannoo keessan isa duraa ta'a malee filannoo keessan isa yaaddan miti. Of ta'uun waan jalqaba irratti amala sana uumuudha, kanaafuu sirreeffama isaaf ta'uu hin danda'u. Yeroo amalli duraa mul'atu, atattarummaan filachuu dandeessu yeroo sagaleen addaa, miirri ho'aan caalu, qajeelummaan caalu, tasgabbiin caalu, yeroo sanaaf gaarii ta'u.
Qormaatichi akkamitti fakkeenya jaallatamummaa koo murteessa?
Deebiiwwan keessan kudhan keessaa tokkoon tokkoon isaanii sadarkaawwan shanan keessaa tokkoof ulfaatina dabalu, miira ho'aa, dandeettii, qalbii hawwachuu, dhugummaa, yookiin waliigaluu, fi sadarkaan kamiyyuu ulfaatina guddaa walitti qabate fakkeenya keessan ta'a. Haalawwan sun kan ijaaraman filannoowwan sun amala kam akka isaan safaran akka hin agarsiifneef, kanaafuu wanti safaramu tarkaanfii hawaasummaa keessan isa uumamaa ta'edha malee amala kam akka isin fudhachuu barbaaddan miti. Akkaataa isin uumamaan amantaa fi walqunnamtii namoota wajjin ijaartan dubbisa, malee lakkoofsa jaallatamummaa yookiin hiriyaa meeqa akka qabdan miti.
Bu'aa koo hiriyaa kootiif qooduu nan danda'aa?
Eeyyee, bu'aan hundinuu kaardii qoodamuu danda'u kan fakkeenya keessan gabaabsee ibsu waliin dhufa, isa suuraa kaaftanii yookiin kallattiin erguu dandeessan, akkawuntii yookiin buufachuun hin barbaachisu. Akka suuraa tokkootti akka dhaabbatuuf ijaarame, kanaafuu yoo maxxansitan, hiriyaa bu'aa ofii isaanii beekuu barbaaduuf ergaan ergitan, yookiin ofii keessaniif qofa yoo qabaattan ifatti dubbifama. Qooduun guutummaatti filannoodha, qormaatichi kaardii sana eenyuttillee agarsiiftanis agarsiisuu baattanis sirriitti hojjeta.
Deebiiwwan koo ni kuuftuu yookiin imeelii koo isin barbaachisaa?
Lakki. Qormaatichi imeelii, akkawuntii fi odeeffannoo dhuunfaa hin barbaadu, deebiiwwan keessan kudhan malee homaa isin hin gaafatu. Biroowzarii keessan keessatti hojjeta, haaromsuunis ni haqa, kunis sababa gaaffii xumuraa fi fakkeenya keessan gidduutti cufaan seensaa hin jirreef. Akkawuntiin JobCannon tolaa filannoodha, bu'aawwan keessan qormaatawwan adda addaa keessatti iddoo tokkotti qabuuf qofa jira.
Jaallatamuu jechuun nama gammachiisuu jechuudhaa?
Lakki, addaan bahiinsi fakkeenyaa guddaan isaan lamaan addaan baasuuf ijaarame. Fakkeenyi Nama Dhugaa Dhaabbataa, fakkeenyaaf, kan jaallatamu sababni isaas nama kutaa sana keessa jiru gammachiisuuf hin jijjiiramu, amantaan isaa wal-faana deemuu irraa dhufa, malee mijeessuu irraa miti. Nama gammachiisuun yeroo dheeraa keessatti jaallatamummaa hir'isa, sababni isaas namoonni dhuma irratti eeyyeen sun dhuguma eeyyee akka hin turre hubatu. Miirri ho'aa, dandeettiin, fi tasgabbiin jaallatamummaa ijaaru sababni isaas dhiibbaa jala ni dhaabbatu, gammachiisuun yeroo jalqabaaf qoramu ni kufa.
Fakkeenya kamtu caalaatti jaallatamaadha?
Isaan keessaa tokkollee kan biroo caalaa sadarkaa hin qabu, jaallatamummaan haala irratti hundaa'a malee fakkeenya kam irratti akka isin argamtan miti. Hojjetaa Dandeettii Qabu tokko naannoo hojii keessatti amantaa saffisaan argata, bakka amanamummaan qalbii hawwachuu caalaa barbaachisaa ta'etti, yommuu Walqunnamsiisaan Miira Ho'aa Qabu paartii irratti bakka rakkoon xiqqoo fi saffisni guddaa ta'etti mo'ata. Qormaatichi gosa argama hawaasummaa isin dhugaan qabdan maqaa kenna, kanaafuu akka isin itti fayyadaman isin taasisa, malee fakkeenya yeroo ammaa hawwataa fakkaatu kamiyyuu akka hordoftan isin hin dhiibu.
Caalaatti jaallatamuu nan danda'aa?
Eeyyee, wantoonni jaallatamummaa kakaasan irra caalaan isaanii, argama, hordoffii, kutaa dubbisuu, miira ho'aa beekaa ibsuu, amala baratamuu danda'uudha malee qalbii hawwachuu dhaabbataa isin qabdan yookiin hin qabne miti. Bu'aan keessan sadarkaa kamtu durayyuu cimina uumamaa keessan ta'e fi kamtu wal bira qabamee yoo ilaalamu gadi aanaa akka ta'e agarsiisa, kunis gorsa waliigalaa akka “ofitti amanamummaa qabaadhaa” jedhu caalaa eegallii addaa ta'edha. Hojjetaan Dandeettii Qabu kan miira ho'aa caalaa barbaadu, yookiin Walqunnamsiisaan Miira Ho'aa Qabu kan hordoffii caalaa barbaadu, maashina piroofaayilii isaanii keessa jiru irratti hojjeta.
Qormaata nama 'likeable' moo 'likable' jedhamee barreeffama?
Barreeffamoonni lamaanuu sirriidha, qormaata walfakkaataa ibsu. “Likeable” barreeffama Biriitishii isa idileedha, “likable” qubee e gidduu jiru haqa, barreeffama Ameerikaa isa beekamaadha, maashinootni barbaachaas akka jijjiirama dhiyoo gaaffii walfakkaataa ta'etti isaan ilaalu. As ga'uuf qormaata nama jaallatamaa (likeable person test) yookiin qormaata nama jaallatamaa (likable person test) barreessitanis, yookiin qormaata jaallatamummaa waliigalaa barbaaddanis, gaaffiiwwan kudhan walfakkaatoo fi fakkeenyota shanan walfakkaatoo argattu. Garaagarummaa “Ameerikaa” gaaffiiwwan adda ta'an qabu hin jiru.
Qormaatni Nama Jaallatamaa qormaata qalbii hawwachuu wajjin tokkoo?
Lakki, sirrii miti, qormaanni kun hammoota shan kan inni safaru keessaa tokko qofa malee, guutummaa isaa miti. Qormaanni charismaaf qofa hojjetame amaloota Antonakis fi qorattoonni charismaa biroo qoratan qofa safara, kanneen akka yeroo eeggachuu, afaan ifa ta'e fayyadamuu, fi simannaa ho'aa. Qormaanni kun charismaa cinaatti ho'ina, dandeettii, amanamummaa, fi waliigaltee gaarii safara, kanaaf asirratti qabxiin charismaa keessanii gadi aanaa ta'uun isaa isin nama hin jaallatamne jechuu miti, yeroo baay'ee hammoota afuran keessaa tokko hojii isiniif hojjechaa jira jechuudha.
Garaagarummaan Qormaata Nama Jaallatamaa fi qormaata amalaa kan akka MBTI yookiin Big Five gidduu jiru maali?
MBTI fi Big Five hammoota amalaa kanneen qorannoo saaykoomeetirikii waggoota kurnaniif ijaaraman fi mirkanaa'an safaru, qormaanni kun garuu qorannoo hubannoo hawaasummaa irraa kan ka'e, amala hawaasummaa keessanii kutaa tokko irratti dubbisa saffisaa fi adda ta'e kennuuf, qaama archetype jaallatamummaa fayyadama. MBTI akkaataa yaada keessanii kaartaa isiniif kaasuu isaa, Big Five ammoo amaloota dhaabbataa kaartaa isiniif kaasuu isaa yaadaa, qormaanni kun garuu yeroo jaallatamummaan keessan madaallii irra jiru tarkaanfii hawaasummaa isa kam akka dura fudhattan kaartaa isiniif kaasa. Isaan linsiiwwan wal deeggaran malee kan wal dorgoman miti, fi inni kun yeroo gabaabduu qofa fudhata.
Bu'aan isaa hiika akka qabaatuuf dhugaan deebisuun qabaa?
Eeyyee, akkaataa itti amala agarsiisuu barbaaddan osoo hin taane, akkaataa dhugaan itti amala agarsiistanitti deebisuun archetype sana fayidaa qabeessa taasisa. Haalli hundinuu filannoo caalaatti dinqisiifamuu danda'u fi filannoo namoonni baay'een dhiibbaa hawaasummaa salphaa jala yeroo jiran dhugaan godhan qaba, fi filannoo hawwii irratti hundaa'e filachuun bu'aa nama biraa ibsu qofa argamsiisa. Qormaanni kun dhugummaa keessan mirkaneessuuf tooftaa hin qabu, kanaaf namni gabaabsuun kun miidhu isin qofa.
