Waa'ee madaallii kanaa

Qormaata Bilchinnaa, Gaaffiiwwan Bilchinna Miiraa fi Umurii Keessaa

12 gaaffiiwwandaqiiqaa 4

Qormaata Bilchinaa fudhadhaa Waa'ee qormaata kanaa dabalata baradhaa

BilaashBu'aa battalaa · daqiiqaa 4

Qormaata Bilchinaa Maali?

Bilchinni miiraa akkaataa namni tokko miira isaa itti to'atu, itti gaafatamummaa fudhatu, ilaalcha namoota biroo qabatu, fi kaka'umsa ykn fudhatama argachuuf osoo hin taane gatiiwwan ofii isaatii irraa ka'ee akkaataa itti hojjetu ibsa. Umurii lakkoofsaan ka'u irraa adda ta'ee, waggoota meeqa akka jiraattan irratti hin hundaa'u; namoonni lama umuriin walqixa ta'an sadarkaawwan adda addaa irra jiraachuu danda'u, akkasumas namni tokko damee jireenyaa tokko keessatti bilchaataa ta'ee isa kaan keessatti guddachaa jiraachuu danda'a. Ogeeyyiin saayikooloojii akka amala dhaabbataa tokkootti osoo hin taane, akka dandeettii guddinaa fi jijjiiramuu danda'utti fudhatu.

Qormaanni Bilchinaa kun meeshaa of-ilaaluu kan dameewwan bilchina miiraa beekamoo afur irratti ijaarameedha: to'annoo miiraa (miira cimaa isaan to'atamuu malee too'achuu), itti gaafatamummaa (filannoowwanii fi waadaawwan keessan fudhachuu), ilaalchaa fi miira namaa hubachuu (ilaalcha keessan irraa fagaatanii ilaaluu), fi of-danda'uu (gatiiwwan ofii keessanii irraa ka'uun hojjechuu). Haalawwan jireenya guyyuu kudha lama deebiiwwan keessan kan idilee arkeetaayipoota afur keessaa tokkootti ramadu: Hafuura Bilisaa, Madaallii Argachuu, Nama Dhaabbataa, yookiin Lubbuu Manguddoo.

Dubbisuu itti fufaa

Kun qormaata of-argannoo taphachiisaadha, madaallii kilinikaalaa, diiyaagnoosii guddinaa, ykn safartuu hubannoo ykn gatii MITI. Umurii keessan isa dhugaa hin tilmaamu, akkasumas arkeetaayipiin taphachiisaan 'gadhee' miti, tokkoon tokkoon amala ciminoota mataa isaa kan dhugaa qaba. Yoo waa'ee to'annoo miiraa ykn fayyaa sammuu yaaddoo qabaattan, ogeessa eeyyama qabu dubbisaa, qormaanni kun deeggarsa gahumsa qabuuf bakka bu'aa miti.

Wanta Isin Argattan

Arkeetaayipii bilchina miiraa keessanii, Hafuura Bilisaa, Madaallii Argachuu, Nama Dhaabbataa, yookiin Lubbuu Manguddoo

Dameewwan bilchinaa afur keessatti akkamitti akka qabxii galmeessitan: to'annoo miiraa, itti gaafatamummaa, ilaalcha, fi of-danda'uu

Bakka bilchinni keessan duruu cimina ta'e, fi dameen kam tarkaanfii guddinaa itti aanu salphaa akka ta'e

Bilchinni miiraa maaliif kan jijjiiramu malee kan hin jijjiiramne akka hin taane, fi sadarkaa jireenyaa fi haala wajjin akkamitti akka jijjiiramu

Amalli bilchina keessanii hariiroo, murtoo, fi dhiibbaa too'achuu keessatti akkamitti akka mul'atu

Gaaffiin Maal Akka Fakkaatu

Gaaffii 1ffaa 12 keessaa

Yeroo wanti tokko dogoggoree aariin dhufu, yeroo baay'ee maaltu itti aana?

Kana booda 11tu hafe · walumaagalatti daqiiqaa 4Isa kana deebisaa

Akkaataa Itti Hojjetu

1
Deebisaa
Gaaffiiwwan 12, daqiiqaa 4. Ofumaan gara itti aanutti ce'a — kan harkaan Itti Aanu hin jiru.
2
Bu'aa ilaalaa
Qoqqoodama piroofaayilii keessanii battalatti. Bilaash, kan qoodamuu danda'u, yoo seentan kan olkaa'amu.
3
Gad fageenyaan ilaalaa
Piriimiyamii gabaasa guutuu bana — ogummaawwan, ciminoota, daandiiwwan guddinaa.

Gaaffilee Yeroo Baay'ee Gaafataman

Qormaanni Bilchinaa maali?

Qormaata of-ilaaluu gaaffii 12 qabu kan bilchina miiraa dameewwan afur keessatti qoratu: to'annoo miiraa, itti gaafatamummaa, ilaalchaa fi miira namaa hubachuu, fi of-danda'uu. Deebiiwwan keessan arkeetaayipoota umurii keessoo afur keessaa tokkootti isin ramadu: Hafuura Bilisaa, Madaallii Argachuu, Nama Dhaabbataa, yookiin Lubbuu Manguddoo. Kun meeshaa of-argannooti, madaallii kilinikaalaa ykn guddinaa miti.

Qormaanni kun umurii koo isa dhugaa natti himaa?

Lakki. Ijaarsi 'umurii keessoo' taphachiisaadha, arkeetaayipoonni amala bilchina miiraa ibsu malee umurii keessan kan lakkoofsaan ykn baayooloojiidhaan jiru miti. Namni waggaa 20 Lubbuu Manguddoo irra ga'uu danda'a, namni waggaa 50 ammoo Hafuura Bilisaa irra ga'uu danda'a; kaayyoon isaas kanuma. Yoo qormaata umurii tilmaamu barbaaddan, sun qormaata biraati.

Arkeetaayipoonni bilchinaa afuran maal fa'i?

Hafuura Bilisaa (garaadhaan dargaggeessa, kan yeroodhaan kaka'u, kan yeroo ammaa irratti xiyyeeffatu, taphachuu fi qajeelummaan kennaa isaa ta'e), Madaallii Argachuu (dhugumaan kan guddatu, dameewwan tokko tokko keessatti bilchaataa fi kan biroo keessatti kan guddachaa jiru), Nama Dhaabbataa (kan tasgabbaa'e, kan amanamu, itti gaafatamummaa fudhachuutti kan mijaa'u), fi Lubbuu Manguddoo (dameewwan afranuu keessatti bilchina miiraa ol'aanaa kan qabu, yeroo baay'ee umurii isaanii ol ogeessa jedhamee kan dubbifamu). Tokkoon tokkoon isaanii ciminoota dhugaa fi gama gaaddidduu qabu.

Qabxiin ol'aanaan caala?

Salphaatti akkas miti. Bilchinni miiraa ol'aanaan tasgabbii fi amanamummaa fida, garuu gara ulfaataa ta'uu, garmalee hojjechuu, ykn nama hunda baachuuutti jijjiiramuu danda'a. Bu'aan taphachiisaan salphinaa fi yeroodhaan kaka'uu fida, kan namoonni baay'ee bilchaatan yeroo baay'ee irra deebi'anii barachuu qaban. Qormaanni kun sadarkaa baasuu osoo hin taane, of-hubachuuf daawwitiidha, bilchinnis kallattii itti deemtu malee xumura miti.

Qormaanni kun yeroo hammamii fudhata?

Gaaffiiwwan 12f daqiiqaa 4. Bu'aawwan battalaa arkeetaayipii keessanii, caccabaa dameewwan bilchinaa afur keessatti, fi yaada guddinaa argattu. Galmee hin barbaadu, imeelii hin barbaadu, kaffaltii hin barbaadu.

Kun saayinsiidhaan mirkanaa'eeraa?

Dameewwan afur kan inni irraa fudhatu, to'annoo miiraa, itti gaafatamummaa, ilaalcha fudhachuu, fi of-danda'uu, yaada-rimee saayikooloojii guddinaa fi amalaa keessatti sirriitti beekamoodha. Haa ta'u malee, qormaanni gaaffii 12 qabu kun meeshaa saayikoomeetirikii mirkanaa'e MITI; inni meeshaa of-ilaaluu dameewwan sanaan kaka'ee, hubannoo fi bashannanaaf kan yaadame malee diiyaagnoosiif miti.

Qormaata Bilchinaa