Lakki. Of-madaalliin kun meeshaa of-xiinxaluuti kan dameewwan yaaddoo hawaasummaa afran beekamoo ta'an irratti ijaarame, meeshaa gargaarsa yaalaa ittiin argatan miti. Amaloota xiyyeeffannoo barbaadan agarsiisuu danda'a, garuu ogeessi yaala sammuu eeyyama qabu qofti, kan akka ogeessa yaalaa, saayikooloojistii, ykn saayikaatiriistii, madaallii yaalaa guutuu gaggeessuun rakkoo yaaddoo hawaasummaa adda baasuu danda'a. Bu'aa keessan akka jalqabbii haasaatti yaadaa, akka murtii dhumaatti miti.

Kun wal-dhabdee baay'ee beekamoo ta'an keessaa isa tokko dha, hiikuun isaas barbaachisaa dha. Nama ofiin jiraatu ta'uun waa'ee eessaa humna argattuuti: namoonni ofiin jiraatan yeroo baay'ee gareewwan xixiqqoo, haasaa nama tokko waliin taasifamu, ykn yeroo callisaa kophaa ta'anii of haaromsuuf filatu, kunis kamiyyuu furmaata barbaadu miti. Yaaddoon hawaasummaa waa'ee sodaati: yaaddoo yeroo hundaa waa'ee murteeffamuu, qaana'uu, ykn qoratamuuti kan haalawwan isin yoo ta'eef keessatti hirmaachuu barbaaddan keessattillee mul'atu, fi kan isin akka irraa fagaattan isin taasisu. Of-madaallii gaariin: namni ofiin jiraatu kan cidha irraa hafu yeroo baay'ee boqonnaa fi haaromsa argata; namni yaaddoo hawaasummaa qabu kan cidha sana irraa hafu yeroo sanaaf boqonnaa argatus boodarra garuu sababa deemuu barbaadee tureef ni aara, ceephoo ofitti dhaga'ama, ykn kophaa of godha. Yoo rakkinnii keessan caalaatti waa'ee filannoo fi humnaa ta'ee kan sodaa fi irraa fagaachuu hin taane, tarii isin uumamaan nama callisuu jaallatu dha, kunis akkuma jirutti sirrii dha.

Sodaa malee jalqabaa: qabxiin ol'aanaan odeeffannoo dha, murtii jireenya guutuu miti. Tarkaanfiin itti aanu gaariin ogeessa yaalaa eeyyama qabu quunnamuu dha, keessattuu kan Yaala Amala Hubannoo (CBT) shaakalu, sababni isaas CBTn saaxilamummaa irratti hundaa'e yaala yaaddoo hawaasummaatiif ragaa guddaa qaba. Dhaabbanni Yaaddoo fi Mukaa'inaa Ameerikaa (adaa.org) meeshaa ogeessa yaalaa ittiin barbaaddan tolaan, madda qorannoo, fi hawaasa deggarsa hiriyaa qaba yoo eessaa akka jalqabdan isinitti hin beekamne. Yoo gatiin ykn argamuun isaa gufuu ta'e, ogeeyyiin yaalaa baay'een kaffaltii galii irratti hundaa'e ni dhiyeessu, akkasumas giddugaloonni yaala sammuu hawaasaa ykn kilinikoonni leenjii yuunivarsiitii yeroo baay'ee filannoowwan gatii gadi aanaa naannoo keessanitti barbaaduun danda'amu dha.

Yaalli Amala Hubannoo (CBT) kan saaxilamummaa irratti hundaa'e adeemsa caaseffamee fi suuta suutaan deemudha: deggarsa ogeessa yaalaa wajjin, haalawwan hawaasummaa kanneen xiqqoo nama rakkisan irraa kaasee hanga dhuguma ulfaatootti sadarkaa sadarkaan ijaartu, fi tarkaanfii tokkoon shaakaltu, fakkeenyaaf nama maallaqa fudhatu waliin haasaa gabaabaa taasisuu, sana booda marii gareetti makamuu, achiis dhiyeessa gabaabaa kennuu. Irra deddebiin kamiyyuu, of eeggannoodhaan fi yeroo baay'ee taasifamu, sammuu keessan akka bu'aan sodaatamu, kan akka ganamaa ykn salphinaa, yeroo baay'ee hin uumamne, ykn yoo uumameyyuu akka yaadamutti ulfaataa akka hin taane barsiisa. Hojii suuta deemu fi yaadamee hojjetamu dha, garuu yaala yaaddoo hawaasummaatiif qorannoo cimaa qabu dha.