TIPI-10
TIPI-10 qormaata amala Big Five isa gabaabaa mirkanaa'e kan yeroo kamiyyuu maxxanfame yoo ta'u, gaaffiiwwan 10, daqiiqaa 1, amala OCEAN shanan hunda of keessaa qaba. Bara 2003 Gosling, Rentfrow & Swann tiin UT-Austin keessatti kan qophaa'e yoo ta'u, qorannoowwan kumaatamaan lakkaa'aman kan hiriyootaan sakatta'aman keessatti itti fayyadamaa jira. Tola, galmee hin barbaadu, piroofaayilii OCEAN battalaa.
Galmeen hin barbaachisu — bu'aan keessan battalumaan mul'ata.
TIPI (Gosling 2003)
- Piroofaayilii keessan guutuu kan Big Five (OCEAN) daqiiqaa tokko keessatti, gaaffiiwwan 10, galmee hin barbaadu
- Qabxiiwwan amaloota shanan hundaa: Banaamummaa, Of-eeggannoo, Hawaasummaa, Waliigalteessummaa, Niiwurootisiizimii
- Amala keessan isa ol'aanaa fi amala qabxii gadi aanaa irratti galmeessitan, ibsa afaan salphaa ta'een
- Meeshaa hiriyootaan sakatta'ame kan qorannoowwan akadeemii kumaatamaan lakkaa'aman keessatti fayyadamu, qormaata interneetii miti
Eeyyee. TIPI'n damee ummataa barnootaa keessa jira, barreessitoonni isaa (Gosling, Rentfrow & Swann, 2003) fuula laabii UT-Austin irratti ifatti akka jedhanitti eenyuyyuu kaayyoo kamiyyuuf oomisha daldalaa dabalatee, hayyama malee itti fayyadamuu danda'a. JobCannon qormaata kana tolaan kan kennu galmee malee, imeelii malee, fi kaffaltii bu'aa bu'uuraa irratti hin qabu. Gurgurtaan piriimiyamii bu'aa booda agarsiifamu filannoodha.
Garaagarummaa meeshaa gaaffii 50 qabuu gadi xiqqaadha, garuu namoonni hedduun yaadan irra sirriidha. Amanamummaan qormaata irra deebii TIPI torban 6 keessatti r 0.72 ta'a, akkasumas BFI-44 isa dheeraa wajjin amala shanan keessatti r 0.65-0.87 walqabata. Gosling et al. (2003) ifatti haala gabaabinni sirrummaa caalaa barbaachisaa ta'eef, qorannoo gaafannoo, sakatta'iinsa, fi madaallii ofii saffisaa ta'eef qopheessan. Sirrummaa sadarkaa dhibbeentaa argachuuf, kana mannaa Big Five gaaffii 50 qabu fudhadhaa.
Gaaffiiwwan kudhan keessaa shan (Nama mormu/nama lolu, Nama ofiin jiraatu/callisaa, Nama hin qindoomne/dagataa, Nama tasgabbaa'aa-miiraan cimaa, Nama aadaa hordofu/waan haaraa hin uumne) faallaa deebii kennu: isaan waliin walii galuun qabxii keessan amala sana irratti ni hir'isa. Kun tooftaa saayikomeetirikii istaandaardii kan loogii deebii “eeyyee” jedhu qabuuf gargaaruu fi tokkoon tokkoon gaaffii akka dubbistan isin dirqisiisudha. Injinni qabxii kennu deebiiwwan faallaa deebii kennan walakkaa isaa dura ni garagalcha.
Dimenshiniiwwan shan wal fakkaatan (OCEAN), caaseffama tiyoorii wal fakkaatu, lakkoofsa gaaffii adda addaa qabu. TIPI amala tokkoof gaaffii 2 fayyadamee suuraa daqiiqaa 1 keessatti kenna; Big Five-50 (IPIP-50) amala tokkoof gaaffii 10 fayyadamee sirrummaa sadarkaa parsantaayilii fi bu'aa guddaa kan arkitaayipoota, wal-gita hojii, fi gorsa amala tokkoon tokkoon qabu kenna. TIPI akka sadarkaa seensaa, Big Five akka istaandaardii, fi IPIP-NEO-120 (kan karoorfame) akka gad-fageenyaatti yaadaa.
