Ani Elementii Kam?
Qormaata 'ani elementii kam' tola, gaaffiiwwan 12 kan isin Ibidda, Bishaana, Lafa, yookiin Qilleensa ta'uu keessan, ciminoota, dadhabina, fi hojiiwwan ogummaa elementii keessaniif ta'an waliin mul'isu. Battalumatti, galmee'uun hin barbaachisu.
Galmeen hin barbaachisu — bu'aan keessan battalumaan mul'ata.
- Elementiin keessan inni olaanaa — Ibidda, Bishaan, Lafa, yookiin Qilleensa — fi wanta isa ibsu
- Madaallii keessan elementoota afuran hunda gidduutti, kan mo'ate qofa osoo hin taane
- Ciminoota uumamaa elementiin keessan isiniif kennu
- Guddina keessan isa itti aanu — laafina elementiin keessan yeroo baay'ee dhoksu
Elementoonni afuran Ibidda, Bishaan, Lafa, fi Qilleensa yoo ta'an, yaanni kun gara filoosoofera Giriikii Empedocles naannoo bara 450 Dh.K.D. tti deebi'a. Akka amala duriitti: Ibidda ija jabeessa fi kaka'umsa qaba, Bishaan hubannoo keessoo fi miira namaa hubata, Lafa tasgabbaa'aa fi amansiisaadha, Qilleensi immoo beekuu fedha fi qunnamtii jaallata. Qormaatichi afuran irratti qabxii isiniif kenna, isa kamtu akka dursus isinitti hima.
Akkaataa uumamaan itti hojjettan, murteessitan, fi hariiroo uumtan hubadhaa. Saffisaan socho'uun ni dursituu (Ibidda), gadi fageenyaan miira keessan dhaggeeffachuun nama ni hubattuu (Bishaan), suuta ijaaruun xumurtuu (Lafa), moo yaadaa fi haasaa keessa jiraattuu (Qilleensa)? Qormaatni kun gaaffiiwwan 12 gaggabaaboo keessatti isin qajeelcha, deebiiwwan keessan elementii keessan isa olaanaa fi madaallii keessan sadan hafan waliin walitti fida.
Astroloojii keessatti elementoonni 'sadeen' afur uumu: Ibidda mallattoolee Aries, Leo, fi Sagittarius bulcha; Lafa mallattoolee Taurus, Virgo, fi Capricorn bulcha; Qilleensa mallattoolee Gemini, Libra, fi Aquarius bulcha; Bishaan immoo mallattoolee Cancer, Scorpio, fi Pisces bulcha. Qormaatni kun amala keessan kallattiin deebiiwwan keessan irraa malee guyyaa dhaloota keessan irraa qabxii hin kennu, kanaaf mallattoo keessan beekuun isin hin barbaachisu.
Qormaata saayikooloojii mirkanaa'e osoo hin taane, daawwitii bashannanaa fi amala durii agarsiisudha. Moodeelli elementii afuranii kun caasaa aadaa fi filoosoofii malee safartuu amalaa saayinsawaa miti, kanaaf bu'aa keessan akka jalqabbii bashannansiisaa fi nama amansiisuutti of-ilaaluuf fudhadhaa, akka yaada ogeessaa fayyaatti miti. Namoonni baay'een daqiiqaa muraasa keessatti elementiin isaanii inni olaanaan dhugaa ta'uu isaa argu.
