Nípa Ìwòye Yìí

Àyẹ̀wò Ọgbẹ́-ọkàn Dídíjú àti Àwọn Àpẹẹrẹ Ìbáṣepọ̀

24 àwọn ìbeèrèìṣẹ́jú 4Ṣísẹ̀ · Ìlànà tó jẹ́ ríísì

Gbà Àyẹ̀wò Ọgbẹ́-ọkàn Dídíjú àti Àwọn Àpẹẹrẹ Ìbáṣepọ̀ náà Kó sí ìmọ̀ síì nípa ìwòye yìí

Ṣísẹ̀Àbájáde láìpẹ́ · ìṣẹ́jú 4

Kí ni Àyẹ̀wò Ọgbẹ́-ọkàn Dídíjú àti Àwọn Àpẹẹrẹ Ìbáṣepọ̀?

Àyẹ̀wò Ọgbẹ́-ọkàn Dídíjú àti Àwọn Àpẹẹrẹ Ìbáṣepọ̀ ń wo àwọn àpẹẹrẹ tó lè tẹ̀lé ọgbẹ́-ọkàn tó pẹ́ tàbí tó ń ṣẹlẹ̀ léraléra dípò ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo: àwọn ìsọ̀rí pàtàkì mẹ́ta kan náà bí ti PTSD, àtúnnírìírí, yíyẹra, àti ìmọ̀lára ewu lọ́wọ́lọ́wọ́ tí kò lọ, pẹ̀lú àwọn ẹ̀ka àfikún mẹ́ta tó máa ń yọjú lẹ́yìn ìnira tó pẹ́ tàbí tó ń ṣẹlẹ̀ léraléra: ìṣòro ṣíṣàkóso ìmọ̀lára, èrò búburú nípa ara ẹni tí kò lọ, àti ìdàrúdàpọ̀ nínú ìbáṣepọ̀. Lápapọ̀, àwọn oníṣègùn ń pe àwọn ẹ̀ka àfikún mẹ́ta wọ̀nyí ní 'disturbances in self-organization' (ìdàrúdàpọ̀ nínú ìṣètò ara-ẹni), tàbí DSO.

A lóye Complex PTSD gẹ́gẹ́ bí èyí tó ń wá ní pàtó láti inú ọgbẹ́-ọkàn tó ṣẹlẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ tàbí léraléra, ìlòkulò tàbí àìbìkítà ní ìgbà èwe, ìwà ipá nínú ilé, ìgbèkùn, fífi ènìyàn ṣòwò, fífi ara hàn sí ogun tí kò dáwọ́ dúró, nígbà púpọ̀ láti ọwọ́ ẹnìkan tí ó yẹ kí ó dáàbò bò ọ́. Ìyẹn ni ìyàtọ̀ pàtàkì sí PTSD, èyí tó lè tẹ̀lé ìṣẹ̀lẹ̀ ìdààmú kan ṣoṣo. Àyẹ̀wò yìí wà nítorí pé àyẹ̀wò ọgbẹ́-ọkàn ìṣẹ̀lẹ̀-kan-ṣoṣo kò mú àwọn ẹ̀ka DSO, ẹni tó ń gbé pẹ̀lú ọgbẹ́-ọkàn dídíjú sì yẹ fún èdè tó dárúkọ àpẹẹrẹ náà ní kíkún.

Ṣ àkáwé síì

Irinṣẹ́ ìṣàròyé ara ẹni ni èyí, kì í ṣe ìdámọ̀ àìsàn ti ìṣègùn. Tí àwọn èsì bá kàn ọ́ lọ́kàn tàbí tí nǹkan bá ń le fún ọ, bá onímọ̀-iṣẹ́ tó ní ìwé-àṣẹ tó ní ìrírí nínú ọgbẹ́-ọkàn dídíjú sọ̀rọ̀. Ìtọ́jú ọgbẹ́-ọkàn onípele-pele, EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), àti Cognitive Processing Therapy (CPT) wà lára àwọn ọ̀nà tó dá lórí ẹ̀rí tó gbajúmọ̀ jù, àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí sì ṣeé tọ́jú lóòótọ́.

Ohun tí o yoo ṣé àwárì

Bí àwọn ìrántí, àlá, tàbí ìmọ̀lára àtúngbé àkókò líle tó pẹ́ kan ṣe máa ń farahàn láìpè tó

Bí agbára tó pọ̀ tó ṣe ń lọ sí yíyẹra fún àwọn ènìyàn, ibi, tàbí ìmọ̀lára tó so mọ́ àkókò líle tó gùn kan

Bóyá o máa ń wà lójúfò tàbí ó máa ń tètè já ọ láyà kódà nínú àwọn ipò tó sábà máa ń wà láìléwu

Bí àwọn ìmọ̀lára rẹ ṣe dúró ṣinṣin tàbí ṣe ń bò ọ́ mọ́lẹ̀ tó, àti bí o ṣe lè tètè mú ara rẹ rọlẹ̀ padà

Bóyá o ń gbé ìmọ̀lára ìtìjú, àìníyì, tàbí dídá ara ẹni lẹ́bi tí kò lọ, tó so mọ́ ohun tó ṣẹlẹ̀

Bí ìwà àìdára tó pẹ́ tàbí tó ń ṣẹlẹ̀ léraléra ṣe lè máa nípa lórí agbára rẹ láti gbẹ́kẹ̀lé àti láti súnmọ́ àwọn ẹlòmíràn tó

Àkópọ̀ tó wúlò fún ìjíròrò pẹ̀lú onímọ̀-iṣẹ́ tó ní ìwé-àṣẹ, tí o bá fẹ́

Bí Ìbeèrè Tó Sábà Ṣe

Ìbeèrè 1 nínu 24

Àwọn ìrántí nipa ohun tí ó ṣẹ̀ lọ́wọ́ mi lọ́pọ̀ ìgbà, fún àkókò gígùn, máa padà wá láìfihàn.

23 síì lẹ́yìn èyí · ìṣẹ́jú 4 gbogboDáhùn èyí

Bí a Ṣe Ń Ṣe Iṣẹ́

1
Dáhùn
24 àwọn ìbeèrè, ìṣẹ́jú 4. Adìrò ara — kò sí ìtẹ̀síwájú òwú.
2
Ríí àbájáde
Ìdápadá àkósílẹ̀ rẹ láìpẹ́. Ṣísẹ̀, o le pin, ti a se àkọsílẹ̀ bó ba o pin àbá rẹ.
3
Jìnlẹ̀ sì i
Àbá tó dun ni ó ṣí ìwé ìròpò gbogbo — àwọn ẹ̀ko iṣẹ́, agbára, àwọn òna òpe.

Àwọn Ìbeèrè tó Máa Àbeèrè

Ṣé èyí jẹ́ ìdámọ̀ àìsàn ti ìṣègùn?

Rárá. Irinṣẹ́ ìṣàròyé ara ẹni ni èyí, kì í ṣe ìdámọ̀ àìsàn ti ìṣègùn. Oníṣègùn tó ní ìwé-àṣẹ ló ń ṣe ìdámọ̀ àìsàn nípasẹ̀ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ti ìṣègùn tó létò — àyẹ̀wò kúkúrú lórí ayélujára kò lè rọ́pò ìyẹn.

Báwo ni èyí ṣe yàtọ̀ sí Àyẹ̀wò Ìdáhùn sí Ọgbẹ́-ọkàn (àyẹ̀wò PTSD)?

Àyẹ̀wò Ìdáhùn sí Ọgbẹ́-ọkàn ń wo àwọn ìdáhùn tó jẹ mọ́ PTSD sí ìṣẹ̀lẹ̀ ìdààmú èyíkéyìí, títí kan ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo. Àyẹ̀wò yìí ń wo àwọn àpẹẹrẹ Complex PTSD ní pàtó, èyí tó so mọ́ ọgbẹ́-ọkàn tó pẹ́ tàbí tó ń ṣẹlẹ̀ léraléra bí àkókò ti ń lọ, bí ìlòkulò ọmọdé tí kò dáwọ́ dúró, ìwà ipá nínú ilé, tàbí ìgbèkùn. Ó ní àwọn àmì àìsàn pàtàkì kan náà bí ti PTSD, àtúnnírìírí, yíyẹra, àti wíwà lójúfò, pẹ̀lú ẹ̀ka àfikún mẹ́ta tí PTSD nìkan kò bo: ìṣòro ṣíṣàkóso ìmọ̀lára, iyì ara ẹni tó ti bàjẹ́, àti ìṣòro tí kò lọ nínú gbígbẹ́kẹ̀lé tàbí sísúnmọ́ àwọn ènìyàn mìíràn. Tí ìrírí líle rẹ bá jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo, Àyẹ̀wò Ìdáhùn sí Ọgbẹ́-ọkàn ló bá a mu jù; tí ó bá ṣẹlẹ̀ léraléra tàbí fún àkókò gígùn, a kọ́ àyẹ̀wò yìí fún ìyẹn.

Kí ni 'ìdàrúdàpọ̀ nínú ìṣètò ara-ẹni' (DSO)?

DSO dúró fún 'disturbances in self-organization' (ìdàrúdàpọ̀ nínú ìṣètò ara-ẹni), ọ̀rọ̀ ìṣègùn fún àwọn ẹ̀ka mẹ́ta tó ya Complex PTSD sọ́tọ̀ kúrò lára PTSD: àìlèṣàkóso ìmọ̀lára (ìmọ̀lára tó ń yí jìnnà síi tí ó sì ń yára ju bí ó ti ṣeé ṣàkóso lọ, tàbí tí ó dákẹ́ pátápátá), èrò búburú nípa ara ẹni (ìtìjú, àìníyì, tàbí ìmọ̀lára pé o ti bàjẹ́ títí láé, tí kò lọ), àti ìdàrúdàpọ̀ nínú ìbáṣepọ̀ (ìṣòro sísúnmọ́ tàbí gbígbẹ́kẹ̀lé àwọn ènìyàn mìíràn). Ìwádìí láti ọwọ́ Cloitre, Brewin, àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ wọn rí i pé àwọn ẹ̀ka mẹ́ta wọ̀nyí máa ń kóra jọ ní ìṣirò nínú àwọn ènìyàn tó ní ìrírí ọgbẹ́-ọkàn tó pẹ́ tàbí tó ń ṣẹlẹ̀ léraléra, ìdí nìyí tí a fi sábà máa ń kó wọn jọ gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ kan tó dá yàtọ̀ dípò kí a kà wọ́n sí ìṣòro tó yàtọ̀ síra tí kò ní í ṣe pẹ̀lú ara wọn.

Kí ni kí n ṣe tí mo bá rí ara mi gidigidi nínú àwọn èsì náà?

Àwọn ìgbésẹ̀ tó wúlò tó kàn: (1) Ní UK, o lè béèrè lọ́wọ́ GP (dókítà ìdílé) rẹ fún ìtọ́kasí, tàbí kí o fi ara rẹ sílẹ̀ fúnra rẹ sí NHS Talking Therapies, kí o sì béèrè ní pàtó nípa ìtọ́jú tó dá lórí ọgbẹ́-ọkàn tàbí ọgbẹ́-ọkàn dídíjú. (2) Ní US, wá olùtọ́jú ọpọlọ tó ní ìwé-àṣẹ tó kọ ọgbẹ́-ọkàn dídíjú, ọgbẹ́-ọkàn ìbáṣepọ̀, tàbí ìtọ́jú ọgbẹ́-ọkàn tó dá lórí ìsomọ́ra gẹ́gẹ́ bí àkànṣe iṣẹ́ rẹ̀. (3) National Center for PTSD (ptsd.va.gov) ń tẹ ìsọfúnni ọ̀fẹ́ fún gbogbo ènìyàn jáde lórí ìtọ́jú ọgbẹ́-ọkàn tó dá lórí ẹ̀rí, láìka ìpìlẹ̀ iṣẹ́ ológun sí.

Àwọn ìtọ́jú wo ló ń ṣèrànwọ́ fún Complex PTSD ní pàtó?

Nítorí pé Complex PTSD ní ìrántí ọgbẹ́-ọkàn àti àwọn àpẹẹrẹ tó jinlẹ̀ jù nínú ìṣàkóso ìmọ̀lára, iyì ara ẹni, àti ìbáṣepọ̀ nínú, ìtọ́jú sábà máa ń jẹ́ onípele-pele: kíkọ́ ìpìlẹ̀ ààbò àti ọgbọ́n ìṣàkóso ìmọ̀lára kí a tó ṣiṣẹ́ lórí àwọn ìrántí ọgbẹ́-ọkàn tààrà. Nínú ìlànà yẹn, EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) àti Cognitive Processing Therapy (CPT) jẹ́ méjì lára àwọn ọ̀nà tí a ti ṣe ìwádìí lé lórí jù lọ, tó dá lórí ẹ̀rí, ọ̀pọ̀ olùtọ́jú ọpọlọ sì ń gba ìdálẹ́kọ̀ọ́ ní pàtó báyìí nínú ọgbẹ́-ọkàn dídíjú tàbí ti ìbáṣepọ̀.

Ṣé níní àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí túmọ̀ sí pé nǹkan kan kò dára nípa mi?

Rárá. Àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí, ìrántí tó ń wọlé láìpè, wíwà lójúfò, ìmọ̀lára tó ń bò ọ́ mọ́lẹ̀, ìtìjú, tàbí ìṣòro gbígbẹ́kẹ̀lé àwọn ènìyàn, jẹ́ àwọn ìdáhùn tí a ti ṣàkọsílẹ̀ dáadáa sí ọgbẹ́-ọkàn tó pẹ́ tàbí tó ń ṣẹlẹ̀ léraléra, kì í ṣe àbùkù ìwà tàbí àmì àìlera. Ọ̀nà ìmúbáramu ni wọ́n, tó bọ́gbọ́n mu ní àkókò tí wọ́n ṣẹ̀dá. Pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn tó tọ́, wọ́n ṣeé tọ́jú lóòótọ́, ọ̀pọ̀ ènìyàn sì ń rí ìyípadà gidi tó wà pẹ́.