Nípa Ìwòye Yìí

Àyẹ̀wò Ìrònújù

24 àwọn ìbeèrèìṣẹ́jú 4Ṣísẹ̀ · Ìlànà tó jẹ́ ríísì

Gbà Àyẹ̀wò Ìrònújù náà Kó sí ìmọ̀ síì nípa ìwòye yìí

Ṣísẹ̀Àbájáde láìpẹ́ · ìṣẹ́jú 4

Kí ni Àyẹ̀wò Ìrònújù?

Àyẹ̀wò yìí ń wo ìrònújù nípasẹ̀ agbègbè ojoojúmọ́ mẹ́rin: bí èrò àníyàn tàbí èrò òdì kan náà ṣe ń padà wá fúnra rẹ̀ léraléra tó, láìjẹ́ pé o pinnu láti tún ronú nípa rẹ̀ (ìrònú òdì àtúnwí), bí ó ṣe ṣòro tó láti mọ̀ọ́mọ̀ dá ìyípo èrò dúró nígbà tí ó bá ti ń yí (ìṣòro láti yọwọ́), iye àkókò ọpọlọ tí ó ń lọ sórí títún àwọn ìjíròrò àtẹ̀yìnwá ṣe tàbí fífi àwọn ti ọjọ́ iwájú tí kò ì tíì ṣẹlẹ̀ dánra wò (àtúnwí àti àtúnṣe-lọ́kàn), àti bí gbogbo èyí ṣe ń nípa lórí oorun rẹ, àwọn ìpinnu rẹ, àti agbára rẹ láti wà ní ìsinsìnyí tó (ipa lórí ìgbésí ayé). Papọ̀, àwọn mẹ́rin náà ń fúnni ní àwòrán tó kún ju ohun tí ìbéèrè kan ṣoṣo lè fúnni: ènìyàn méjì lè pe ara wọn ní "aronújù", síbẹ̀ kí wọ́n yàtọ̀ gidigidi ní ti bóyá ìyípo náà jẹ́ àṣà tí ń kọjá lọ tàbí ohun kan tí ó ń yí ọjọ́ wọn padà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́.

Yíyí ìpinnu kan padà lọ́kàn lẹ́ẹ̀kan tàbí lẹ́ẹ̀mejì jẹ́ ohun àṣà, ó tilẹ̀ wúlò. Ohun tí àwọn onímọ̀ ọpọlọ ń pè ní ìrònú-àyípo (rumination) — tí olùwádìí Susan Nolen-Hoeksema àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ṣèwádìí jinlẹ̀ lé lórí — ṣàpèjúwe ohun kan tí ó ṣe pàtó jù: àfiyèsí àtúnwí, aláìgbésẹ̀, lórí ìṣòro kan tàbí ìmọ̀lára ìdààmú kan tí kò yọrí sí ohun tuntun kankan. Ó yẹ ká fiyèsí i nígbà tí ìyípo náà bá ń yí fúnra rẹ̀, tí ó ń padà sí ibi kan náà láìmú ìpinnu tàbí ojútùú kankan jáde, tí ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í ná ọ ní oorun, àkókò, tàbí wíwà-ní-ìsinsìnyí. Bí ó ṣe ń wáyé léraléra tó àti èrè rẹ̀ — kì í ṣe kókó náà fúnra rẹ̀ — ló sábà máa ń ya ìrònújinlẹ̀ àṣà sọ́tọ̀ kúrò lára àpẹẹrẹ tí ó yẹ láti lóye dáadáa síi.

Ṣ àkáwé síì

Àyẹ̀wò yìí jẹ́ ohun èlò ìrònújinlẹ̀ ara ẹni, kì í ṣe ohun èlò àyẹ̀wò àrùn, kò sì rọ́pò ìgbéléwọ̀n láti ọwọ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó ní ìwé-àṣẹ. Ó fa díẹ̀ lára ìwádìí nípa ìrònú-àyípo àti àníyàn, pàápàá Response Styles Theory tí ó jáde láti inú iṣẹ́ Nolen-Hoeksema, tí a mú bá àyẹ̀wò ara ẹni ní èdè tó rọrùn níbí, pẹ̀lú àwọn ìbéèrè tí a kọ fúnra wa pátápátá. Bí àbájáde rẹ bá fi hàn pé ìrònújù ń nípa gidi lórí oorun rẹ, àwọn ìpinnu rẹ, tàbí bí o ṣe wà ní ìsinsìnyí tó, onímọ̀ ìtọ́jú ọpọlọ tí ó mọ̀ nípa ìrònú-àyípo tàbí àníyàn tí kì í lọ jẹ́ ìgbésẹ̀ tó bọ́gbọ́n mu tó kàn: Cognitive Behavioral Therapy (CBT) àti metacognitive therapy ní ẹ̀rí tó fẹsẹ̀ múlẹ̀ lẹ́yìn wọn fún títú irú ìyípo èrò yìí.

Ohun tí o yoo ṣé àwárì

Wo bí èrò àníyàn kan náà ṣe ń padà wá fúnra rẹ̀ léraléra tó — àpẹẹrẹ ìrònú òdì àtúnwí rẹ ní ìfiwéra pẹ̀lú ohun tó wọ́pọ̀.

Mọ bí ó ṣe ṣòro fún ọ tó láti mọ̀ọ́mọ̀ yọwọ́ nígbà tí ìyípo èrò kan bá ti bẹ̀rẹ̀ sí í yí.

Lóye iye àkókò ọpọlọ tí ó ń lọ sórí títún àwọn ìjíròrò àtẹ̀yìnwá ṣe tàbí fífi àwọn ti ọjọ́ iwájú tí kò ì tíì ṣẹlẹ̀ dánra wò.

Wo ipa rẹ̀ lórí ìgbésí ayé — bóyá ìrònújù ń nípa lórí oorun rẹ, àwọn ìpinnu rẹ, tàbí bí o ṣe wà ní ìsinsìnyí tó lójoojúmọ́, ní kedere.

Mọ ibi tí ìrònújù tìrẹ wà lórí ìlà náà, láti àtúnwí-lọ́kàn ìgbà-dé-ìgbà dé ìyípo tí ó ṣòro láti pa.

Kúrò pẹ̀lú àkópọ̀ ní èdè tó rọrùn lórí gbogbo agbègbè mẹ́rin — ìbẹ̀rẹ̀ tó wúlò fún ìjíròrò pẹ̀lú onímọ̀ ìtọ́jú ọpọlọ.

Bí Ìbeèrè Tó Sábà Ṣe

Ìbeèrè 1 nínu 24

Nígbà tí ìbíìru kan bá bẹ̀rẹ̀, ó máa ń ṣe ìlọ́po nínú ọkàn mi fún àwọn wákàtí dípò láti kúrò.

23 síì lẹ́yìn èyí · ìṣẹ́jú 4 gbogboDáhùn èyí

Bí a Ṣe Ń Ṣe Iṣẹ́

1
Dáhùn
24 àwọn ìbeèrè, ìṣẹ́jú 4. Adìrò ara — kò sí ìtẹ̀síwájú òwú.
2
Ríí àbájáde
Ìdápadá àkósílẹ̀ rẹ láìpẹ́. Ṣísẹ̀, o le pin, ti a se àkọsílẹ̀ bó ba o pin àbá rẹ.
3
Jìnlẹ̀ sì i
Àbá tó dun ni ó ṣí ìwé ìròpò gbogbo — àwọn ẹ̀ko iṣẹ́, agbára, àwọn òna òpe.

Àwọn Ìbeèrè tó Máa Àbeèrè

Ṣé àyẹ̀wò àrùn ni àyẹ̀wò yìí, tàbí ṣé ó ń sọ fún mi pé aronújù ni mí?

Rárá. Ohun èlò ìrònújinlẹ̀ ara ẹni ọ̀fẹ́ ni èyí, kì í ṣe àyẹ̀wò àrùn ti ìṣègùn. Kò lè sọ fún ọ bóyá o ní àrùn ìrònú-àyípo tàbí àrùn àníyàn ti ìṣègùn — akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó ní ìwé-àṣẹ nìkan ló lè ṣe irú ìgbéléwọ̀n bẹ́ẹ̀. Ohun tí ó lè ṣe ni fífún ọ ní àwòrán kíákíá ní èdè tó rọrùn lórí agbègbè ìrònújù mẹ́rin, tí ó wúlò gẹ́gẹ́ bí ìbẹ̀rẹ̀ bí o bá ń ṣe kàyéfì bóyá ìrònú àtúnwí rẹ yẹ fún àyẹ̀wò tó jinlẹ̀ síi.

Ṣé ohun àdáyébá ni láti máa tún àwọn ìjíròrò tàbí ìpinnu ṣe lọ́kàn mi?

Bẹ́ẹ̀ ni. Àtúnwí-lọ́kàn ìgbà-dé-ìgbà jẹ́ ohun àṣà, ó sì sábà máa ń wúlò — bẹ́ẹ̀ ni àwọn ènìyàn ṣe ń kọ́ ẹ̀kọ́ láti inú àwọn àkókò àìrọgbọ tàbí tí wọ́n ṣe ń ṣètò ṣáájú. Ìrònújù, ní ìtumọ̀ tí àwọn olùwádìí ń ṣèwádìí lé lórí gẹ́gẹ́ bí ìrònú-àyípo (rumination), ṣàpèjúwe ohun kan tí ó ṣe pàtó jù: ìyípo àtúnwí tí ó ń padà sí ibi kan náà láìdé ìparí tuntun, tí ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í ná ọ ní oorun, àkókò, tàbí wíwà-ní-ìsinsìnyí, dípò kí ó ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣe àgbéyẹ̀wò nǹkan kí o sì tẹ̀síwájú.

Mo rí ara mi gidigidi nínú àbájáde mi — kí ni kí n ṣe gan-an tó kàn?

Bẹ̀rẹ̀ nípa kíka àbájáde rẹ sí ìsọfúnni, kì í ṣe ìdájọ́. Ìgbésẹ̀ tó dára tó kàn ni bíbá onímọ̀ ìtọ́jú ọpọlọ tí ó mọ̀ nípa ìrònú-àyípo tàbí àníyàn tí kì í lọ sọ̀rọ̀. Cognitive Behavioral Therapy (CBT) àti metacognitive therapy jẹ́ ọ̀nà méjì tí ẹ̀rí ti lẹ́yìn dáadáa fún títú irú ìyípo èrò yìí. Mímú àkópọ̀ àyẹ̀wò yìí wá sí ìjíròrò àkọ́kọ́ yẹn lè ràn án lọ́wọ́ láti dojú kọ kókó.

Ṣé ìrònújù àti àníyàn jẹ́ ohun kan náà?

Wọ́n wọnú ara wọn ṣùgbọ́n wọn kì í ṣe ọ̀kan náà. Ìrònújù, tàbí ìrònú-àyípo, jẹ́ ọ̀nà ìrònú àtúnwí tí ó lè farahàn pẹ̀lú àníyàn, pẹ̀lú ìsoríkọ́, tàbí fúnra rẹ̀ nínú àwọn tí ara wọn yá dáadáa lójoojúmọ́. Ṣíṣe àníyàn sábà máa ń kọjú sí iwájú, sí àwọn "tí ó bá jẹ́ pé" ọjọ́ iwájú, nígbà tí ìrònú-àyípo sábà máa ń yípo padà sẹ́yìn lórí ohun tó ti kọjá — àyẹ̀wò yìí bo àwọn àpẹẹrẹ méjèèjì káàkiri agbègbè mẹ́rin rẹ̀.

Báwo ni èyí ṣe yàtọ̀ sí Àyẹ̀wò Àníyàn tàbí Àyẹ̀wò Èrò Tí Ń Wọlé Láìfẹ́ & Àṣà Léraléra?

Àyẹ̀wò ara-ẹni yìí dá lé àwọn àpẹẹrẹ èrò tí ń padà wá, tí ń yí po, ní pàtó: títún ohun tí ó ti kọjá rò léraléra, ṣíṣe ìdánrawò ọjọ́-iwájú lọ́kàn ṣáájú, àti ìpalára tí ìyẹn ń ṣe, láìka ohun tí ó ń fà wọ́n sí. Àyẹ̀wò Àníyàn ń wo àníyàn tí ó kún fún ìbẹ̀rù lọ́nà tí ó gbòòrò jù, Àyẹ̀wò Èrò Tí Ń Wọlé Láìfẹ́ & Àṣà Léraléra sì ń wo àwọn èrò tí ń wọlé láìfẹ́ tí a so pọ̀ mọ́ àwọn àṣà tí a ń ṣe léraléra. Ìjọra gidi wà láàárín àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta, nítorí náà bí èsì kan bá yà ọ́ lẹ́nu, ó yẹ kí o wo àwọn yòókù pẹ̀lú.

Ṣé àmì gíga túmọ̀ sí pé nǹkan kan ń ṣe mí?

Rárá. Ìrònú-àyípo jẹ́ ọ̀nà ìrònú tó wọ́pọ̀ tí a ti ṣèwádìí lé lórí dáadáa, kì í ṣe àléébù ìwà tàbí àmì àìlera. Ọ̀pọ̀ àwọn tí wọ́n ń ṣe dáadáa nínú ìbáṣepọ̀ àti iṣẹ́ wọn ló máa ń ronú jù léraléra. Kíkíyèsí àpẹẹrẹ náà jẹ́ ìsọfúnni tó wúlò, àwọn ọ̀nà tí a ṣètò tí ẹ̀rí sì ti lẹ́yìn lè mú ìyípo náà rọlẹ̀ ní kedere nígbà tí ó bá ń ná ọ ní ohun gidi.