Nípa Ìwòye Yìí

Àyẹ̀wò Àwọn Ìrírí Àìwọ́pọ̀

18 àwọn ìbeèrèìṣẹ́jú 3Ṣísẹ̀ · Ìlànà tó jẹ́ ríísì

Gbà Àyẹ̀wò Àwọn Ìrírí Àìwọ́pọ̀ náà Kó sí ìmọ̀ síì nípa ìwòye yìí

Ṣísẹ̀Àbájáde láìpẹ́ · ìṣẹ́jú 3

Kí ni Àyẹ̀wò Àwọn Ìrírí Àìwọ́pọ̀?

Àyẹ̀wò Àwọn Ìrírí Àìwọ́pọ̀ ń wo apá márùn-ún tí a sábà máa ń ṣàpèjúwe gẹ́gẹ́ bí àmì ìkìlọ̀ àkọ́kọ́ tí ó yẹ láti kíyèsí. Àwọn Ìwòye Àìwọ́pọ̀ ń béèrè bóyá o ti ṣàkíyèsí àwọn nǹkan — ìró kan, ìmọ̀lára kan, ìmọ̀lára pé ẹnìkan wà níbẹ̀ — tí àwọn tí ó wà ní àyíká rẹ kò dà bí ẹni pé wọ́n ń rí. Ìrònú Tí Ó Dàrú ń wò bóyá ó máa ń ṣòro nígbà mìíràn láti tò àwọn èrò rẹ, láti tẹ̀lé wọn tàbí láti sọ wọ́n jáde, kódà fún ara rẹ. Ìfura ń bo ìṣọ́ra tàbí àìbalẹ̀-ọkàn tí ó ń pọ̀ sí i nípa èrò àwọn ẹlòmíràn, kódà àwọn tí o ti máa ń gbẹ́kẹ̀lé láìronú lẹ́ẹ̀mejì. Yíyẹra fún Àwùjọ ń béèrè bóyá o ti ń fà sẹ́yìn kúrò lọ́dọ̀ àwọn ọ̀rẹ́, ẹbí tàbí àwọn ìgbòkègbodò tí o ti máa ń bìkítà fún tẹ́lẹ̀. Ìdínkù Nínú Ṣíṣe Nǹkan ń ṣàyẹ̀wò bóyá àwọn iṣẹ́ ojoojúmọ́ lásán — ilé-ìwé, iṣẹ́, iṣẹ́ ilé tàbí ìṣe ìpìlẹ̀ — ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣòro láti ṣe ju ti tẹ́lẹ̀ lọ.

Ó yẹ ká sọ ọ́ ní kedere: ṣíṣàkíyèsí ọ̀kan nínú àwọn nǹkan wọ̀nyí lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan kò túmọ̀ sí pé nǹkan kan ń ṣe ọ́. Lábẹ́ ìdààmú ńlá, lẹ́yìn òru tí o kò sùn dáadáa, nígbà ọ̀fọ̀, tàbí gẹ́gẹ́ bí apá kan ìyípadà ojoojúmọ́ àbáyọ, ọ̀pọ̀ ènìyàn máa ń ní èrò tàbí ìmọ̀lára àìwọ́pọ̀ tí ó ń kọjá lọ nígbà kan — orúkọ tí kò wá sí ọkàn, ìró tí ó wá já sí òfo, àkókò tí o nímọ̀lára pé o kò bá àwọn ènìyàn rìn. Ohun tí ó sábà máa ń ṣe pàtàkì jù ni bóyá púpọ̀ nínú wọn ń yọjú pọ̀ gẹ́gẹ́ bí àkójọ, bóyá ìlànà náà jẹ́ tuntun fún ọ, bóyá ó ti dúró dípò kí ó kọjá lọ ní ọjọ́ kan tàbí méjì, àti bóyá ó ń fa ìdààmú gidi tàbí ó ń dí ayé rẹ lọ́wọ́.

Ṣ àkáwé síì

Àyẹ̀wò yìí jẹ́ irinṣẹ́ ìrònú ara-ẹni, kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn, kì í sì ṣe ìrọ́pò fún àyẹ̀wò látọwọ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tí ó ní ìwé-àṣẹ — ìgbéléwọ̀n kíkún, tí a ṣe ní ojúkojú nìkan ló lè sọ ohun tí irú ìlànà yìí túmọ̀ sí fún ọ ní tòótọ́. Bí ohun tí o ń ṣàkíyèsí bá dà bí tuntun, tí ó ń kó ìdààmú bá ọ, tàbí tí ó ti ń bẹ̀rẹ̀ sí í dí ilé-ìwé, iṣẹ́ tàbí ìbáṣepọ̀ rẹ lọ́wọ́, ó yẹ kí o bá dókítà tàbí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìlera ọpọlọ sọ̀rọ̀ láìpẹ́ dípò kí o dúró, nítorí pé ìrànlọ́wọ́ sábà máa ń ṣiṣẹ́ dáadáa jù, àti kíákíá jù, bí ènìyàn bá ṣe tètè bẹ̀rẹ̀ tó. Ní UK, èyí lè bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú GP rẹ tàbí NHS 111. Ní US, dókítà ìtọ́jú àkọ́kọ́ tàbí iṣẹ́ ìlera ọpọlọ ilé-ẹ̀kọ́ gíga rẹ tàbí ti àdúgbò rẹ jẹ́ ibi tí ó dára láti bẹ̀rẹ̀.

Ohun tí o yoo ṣé àwárì

Àwọn Ìwòye Àìwọ́pọ̀ — bóyá o ti fura sí nǹkan kan (ìró, ẹnìkan tí ó wà níbẹ̀, ìmọ̀lára kan) tí àwọn tí ó wà nítòsí kò dà bí ẹni pé wọ́n ń ṣàkíyèsí.

Ìrònú Tí Ó Dàrú — bóyá ó ti ṣòro ju ti àtẹ̀yìnwá lọ láti tò àwọn èrò rẹ, láti tẹ̀lé wọn tàbí láti sọ wọ́n jáde.

Ìfura — bóyá o ti nímọ̀lára ìṣọ́ra tuntun tàbí tí ó ń pọ̀ sí i nípa èrò àwọn ẹlòmíràn sí ọ.

Yíyẹra fún Àwùjọ — bóyá o ti ń fà sẹ́yìn kúrò lọ́dọ̀ àwọn ènìyàn tàbí àwọn ìgbòkègbodò tí o ti máa ń gbádùn tẹ́lẹ̀.

Ìdínkù Nínú Ṣíṣe Nǹkan — bóyá àwọn iṣẹ́ ojoojúmọ́ bí ilé-ìwé, iṣẹ́ tàbí ìṣe ìpìlẹ̀ ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣòro láti ṣe.

Àkópọ̀ ní èdè tí ó rọrùn tí o lè mú wá sí ìjíròrò pẹ̀lú dókítà tàbí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìlera ọpọlọ, bí o bá pinnu láti ṣe bẹ́ẹ̀.

Bí Ìbeèrè Tó Sábà Ṣe

Ìbeèrè 1 nínu 18

Mo máa ń kíyèsí àwọn ìró tí ó dà bíi pé àwọn ẹlòmíràn tó wà nínú yàrá kò gbọ́.

17 síì lẹ́yìn èyí · ìṣẹ́jú 3 gbogboDáhùn èyí

Bí a Ṣe Ń Ṣe Iṣẹ́

1
Dáhùn
18 àwọn ìbeèrè, ìṣẹ́jú 3. Adìrò ara — kò sí ìtẹ̀síwájú òwú.
2
Ríí àbájáde
Ìdápadá àkósílẹ̀ rẹ láìpẹ́. Ṣísẹ̀, o le pin, ti a se àkọsílẹ̀ bó ba o pin àbá rẹ.
3
Jìnlẹ̀ sì i
Àbá tó dun ni ó ṣí ìwé ìròpò gbogbo — àwọn ẹ̀ko iṣẹ́, agbára, àwọn òna òpe.

Àwọn Ìbeèrè tó Máa Àbeèrè

Ṣé àyẹ̀wò àìsàn ni èyí?

Rárá. Àyẹ̀wò yìí jẹ́ irinṣẹ́ ìrònú ara-ẹni, kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn. Ó lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣàkíyèsí ìlànà kan kí o sì fi ọ̀rọ̀ ṣàpèjúwe rẹ̀, ṣùgbọ́n ìgbéléwọ̀n kíkún látọwọ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìlera ọpọlọ tí ó ní ìwé-àṣẹ nìkan ló lè sọ ohun tí ìlànà yẹn túmọ̀ sí tàbí ohun tí ó yẹ kí a pè é, bí ó bá yẹ kí a pè é ní nǹkan kan rárá.

Kí ló yẹ kí n ṣe bí èyí bá dà bí ẹni pé ó kàn mí?

Bí èsì rẹ bá dà bí ẹni pé ó kàn ọ́, tàbí bí ohun tí o ti ń ṣàkíyèsí bá dà bí tuntun, tí ó ń kó ìdààmú bá ọ, tàbí tí ó ń dí ayé ojoojúmọ́ lọ́wọ́, ó yẹ kí o bá dókítà tàbí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìlera ọpọlọ sọ̀rọ̀ láìpẹ́ dípò kí o dúró. Ní UK, o lè bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú GP rẹ tàbí NHS 111. Ní US, dókítà ìtọ́jú àkọ́kọ́ tàbí iṣẹ́ ìlera ọpọlọ ilé-ẹ̀kọ́ gíga rẹ tàbí ti àdúgbò rẹ jẹ́ ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ tí ó dára. Ìrànlọ́wọ́ sábà máa ń ṣiṣẹ́ dáadáa jù bí ó bá ṣe tètè bẹ̀rẹ̀ tó.

Bí àwọn ìrírí wọ̀nyí bá ń dẹ́rù bà mí tàbí tí wọ́n ń bò mí mọ́lẹ̀ báyìí ńkọ́?

O kò ní láti wà nínú pàjáwìrì kí o tó wá ìrànlọ́wọ́, o kò sì ní láti dúró títí nǹkan yóò fi di èyí tí kò ṣeé fara dà. Ní UK, Samaritans jẹ́ ọ̀fẹ́, àṣírí, wọ́n sì wà ní 24/7 — pè wọ́n ní 116 123. Ní US, 988 Suicide & Crisis Lifeline wà ní tọ̀sán-tòru nípasẹ̀ ìpè tàbí àtẹ̀jíṣẹ́. Àwọn ìlà wọ̀nyí wà fún ìrànlọ́wọ́, kì í ṣe fún pàjáwìrì nìkan, nítorí náà kò burú láti kàn sí wọn kódà bí ọkàn rẹ kàn mì tàbí tí o kò dá ọ lójú.

Kí ló dé tí èyí fi ń yẹra fún àwọn ọ̀rọ̀ ìṣègùn/àyẹ̀wò àìsàn?

A mọ̀ọ́mọ̀ ń lo èdè lásán, ojoojúmọ́. Orúkọ ìṣègùn kò wúlò púpọ̀ láìsí ìgbéléwọ̀n kíkún láti tì í lẹ́yìn, fún ẹni tí ó kàn ń ṣàkíyèsí ìlànà kan fún ìgbà àkọ́kọ́, èdè lásán sì sábà máa ń mú àbùkù àti ìpayà díẹ̀ wá ju ọ̀rọ̀ àyẹ̀wò àìsàn lọ. Ète wa níbí ni kedere àti òye ara-ẹni, kì í ṣe orúkọ.

Báwo ni èyí ṣe yàtọ̀ sí ìdánwò àníyàn tàbí ìdáhùn sí ìbàlọ́kànjẹ́?

Àwọn ibi tí wọ́n jọra ní tòótọ́ wà — ìmọ̀lára àìbalẹ̀, èrò tí ó ń wọlé láìfẹ́, àti fífà sẹ́yìn kúrò lọ́dọ̀ ènìyàn lè yọjú nínú àníyàn tàbí ìdáhùn sí ìbàlọ́kànjẹ́ pẹ̀lú. Àyẹ̀wò yìí dá lórí àkójọ mìíràn tí ó ṣe pàtó jù: àwọn ìrírí ìmọ̀lára-ara àìwọ́pọ̀, èrò tí ó ṣòro láti tò, àti ìṣọ́ra tí ó ń pọ̀ sí i nípa èrò àwọn ẹlòmíràn, pẹ̀lú yíyẹra fún àwùjọ àti ṣíṣe nǹkan ojoojúmọ́. Bí àníyàn tàbí ìrírí líle kan tí ó ti kọjá bá dà bí èyí tí ó bá ọ mu jù, àwọn àyẹ̀wò àníyàn àti ìdáhùn sí ìbàlọ́kànjẹ́ wa lè jẹ́ ibi ìbẹ̀rẹ̀ tí ó yẹ jù.

Ṣé a máa ń ròyìn tàbí pín ohunkóhun tí mo bá sọ níbí fún ẹnikẹ́ni?

Rárá. Èyí jẹ́ irinṣẹ́ ìrònú ara-ẹni àṣírí. A kò ṣe àyẹ̀wò àìsàn kankan, a kò so orúkọ ìṣègùn kankan mọ́ èsì rẹ, a kò sì ròyìn tàbí pín nǹkankan fún ẹnikẹ́ni. O máa rí àkópọ̀ tìrẹ, ohun tí o bá sì yàn láti ṣe pẹ̀lú rẹ̀ — pẹ̀lú bóyá o máa bá ẹnikẹ́ni sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ — wà lọ́wọ́ rẹ pátápátá.