Nípa Ìwòye Yìí

Àyẹ̀wò Jíjẹun àti Ìwòye Ara Ṣókí

22 àwọn ìbeèrèìṣẹ́jú 3Ṣísẹ̀ · Ìlànà tó jẹ́ ríísì

Gbà Àyẹ̀wò Jíjẹun àti Ìwòye Ara Ṣókí náà Kó sí ìmọ̀ síì nípa ìwòye yìí

Ṣísẹ̀Àbájáde láìpẹ́ · ìṣẹ́jú 3

Kí ni Àyẹ̀wò Jíjẹun àti Ìwòye Ara Ṣókí?

Àyẹ̀wò Jíjẹun àti Ìwòye Ara Ṣókí ń wo agbègbè márùn-ún tí, lápapọ̀, ń ṣàpèjúwe bí oúnjẹ àti ìwòye ara ṣe ń farahàn nínú ìgbésí ayé ojoojúmọ́: ìwòye ara (bí o ṣe ń rí ara rẹ àti bí ó ṣe rí lára rẹ), jíjẹun ní ìhámọ́ (àwọn àpẹẹrẹ dídín tàbí ṣíṣàkóso ohun tí o ń jẹ àti iye rẹ̀ ní líle), jíjẹ àjẹjù (àwọn ìgbà tí jíjẹun dà bí ohun tí kò sí ní ìkáwọ́ rẹ), ìhùwàsí ìsanpadà (àwọn ohun tí a ń ṣe lẹ́yìn náà láti 'san' oúnjẹ tí a jẹ 'padà'), àti ìgbàmọ́ra oúnjẹ (bí oúnjẹ, ìwúwo, àti àníyàn nípa ara ṣe ń gba àyè tó nínú ọkàn lójoojúmọ́). Dídáhùn ìbéèrè kúkúrú 22 ń fún ọ ní àwòrán gbogbo márààrún, dípò máàkì àpapọ̀ kan ṣoṣo tí ó ń sọ àwọn ìrírí tí ó yàtọ̀ gidigidi di nọ́ńbà kan.

Àníyàn díẹ̀ nípa ìwúwo, dídín oúnjẹ kù díẹ̀, àti àìtẹ́lọ́rùn díẹ̀ pẹ̀lú ara wọ́pọ̀ gidigidi — pàápàá lábẹ́ ìfúnpá-ọkàn, nígbà àwọn ìyípadà ńlá nínú ayé, tàbí nípa gbígbé nínú àṣà tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa ara àti oúnjẹ nígbà gbogbo. Irú àníyàn bẹ́ẹ̀ máa ń wá, ó sì máa ń lọ, kì í sì í gba ìgbésí ayé ojoojúmọ́ lọ. Àpẹẹrẹ tí ó ṣe pàtàkì nínú ìṣègùn yàtọ̀: ó máa ń pẹ́ fún ọ̀sẹ̀ tàbí oṣù, ó ń fa ìdààmú gidi, ó sì ń bẹ̀rẹ̀ sí í dí jíjẹun déédéé, ìbáṣepọ̀ àwùjọ, iṣẹ́ tàbí ilé-ìwé, tàbí ìlera ara lọ́wọ́. A kọ́ àyẹ̀wò ṣókí yìí láti ràn ọ́ lọ́wọ́ láti kíyèsí ibi tí o wà lórí ìlà náà, kì í ṣe láti pín ọ sí 'dáadáa' tàbí 'aláìsàn.'

Ṣ àkáwé síì

Irinṣẹ́ yìí kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn, kò sì lè rọ́pò àyẹ̀wò láti ọ̀dọ̀ dókítà tàbí olùtọ́jú-ọkàn tí ó jẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ nínú àìsàn jíjẹun — oníṣègùn nìkan ló lè ṣàyẹ̀wò fún àwọn àìsàn bí anorexia nervosa, bulimia nervosa, tàbí àìsàn jíjẹ àjẹjù (binge eating disorder). Tí èsì rẹ bá tọ́ka sí àpẹẹrẹ tí ó yẹ ká fiyè sí, Ìtọ́jú Ìrònú àti Ìhùwàsí Onílọsíwájú (CBT-E) jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìtọ́jú tí ẹ̀rí pọ̀ jù lórí rẹ̀, àwọn àjọ bí NEDA (National Eating Disorders Association, US) àti Beat (beateatingdisorders.org.uk, UK) sì ń pèsè ìsọfúnni, irinṣẹ́ àyẹ̀wò, àti ọ̀nà sí ìrànlọ́wọ́ tí ó jìnnà ju ohun tí ìwé ìbéèrè orí ayélujára èyíkéyìí lè pèsè lọ.

Ohun tí o yoo ṣé àwárì

Bí o ṣe ń rí ara rẹ àti bí ó ṣe rí lára rẹ lójoojúmọ́.

Àwọn àpẹẹrẹ dídín oúnjẹ kù, fífo oúnjẹ, tàbí ṣíṣàkóso oúnjẹ tí o ń jẹ ní líle.

Àwọn ìgbà jíjẹun tí ó dà bí ohun tí kò sí ní ìkáwọ́ rẹ.

Àwọn ìhùwàsí tí a ń lò láti 'san' oúnjẹ tí a jẹ 'padà', àti bí wọ́n ṣe ń yọjú lóòrèkóòrè.

Bí oúnjẹ, ìwúwo, àti àníyàn nípa ara ṣe ń gba àyè tó nínú ọkàn.

Àkópọ̀ ní èdè tí ó rọrùn tí ó wúlò fún ìjíròrò pẹ̀lú dókítà tàbí olùtọ́jú-ọkàn.

Bí Ìbeèrè Tó Sábà Ṣe

Ìbeèrè 1 nínu 22

Mo ní aláìbàtakò nípa rí ára mi.

21 síì lẹ́yìn èyí · ìṣẹ́jú 3 gbogboDáhùn èyí

Bí a Ṣe Ń Ṣe Iṣẹ́

1
Dáhùn
22 àwọn ìbeèrè, ìṣẹ́jú 3. Adìrò ara — kò sí ìtẹ̀síwájú òwú.
2
Ríí àbájáde
Ìdápadá àkósílẹ̀ rẹ láìpẹ́. Ṣísẹ̀, o le pin, ti a se àkọsílẹ̀ bó ba o pin àbá rẹ.
3
Jìnlẹ̀ sì i
Àbá tó dun ni ó ṣí ìwé ìròpò gbogbo — àwọn ẹ̀ko iṣẹ́, agbára, àwọn òna òpe.

Àwọn Ìbeèrè tó Máa Àbeèrè

Ṣé ìdánwò yìí ń ṣàyẹ̀wò àìsàn jíjẹun?

Rárá. Irinṣẹ́ ìrònú-ara-ẹni ni, kì í ṣe irinṣẹ́ àyẹ̀wò àìsàn. Oníṣègùn tí ó kúnjú òṣùwọ̀n ló ń ṣàyẹ̀wò àìsàn jíjẹun nípasẹ̀ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ti ìṣègùn, àti nígbà mìíràn àyẹ̀wò ara, tí ó ń wo gbogbo ìtàn rẹ — àyẹ̀wò ṣókí yìí ń fi bí o ṣe dáhùn ìbéèrè 22 nípa ọ̀sẹ̀ díẹ̀ sẹ́yìn hàn nìkan. Lo èsì rẹ gẹ́gẹ́ bí ibi ìbẹ̀rẹ̀ ìjíròrò, kì í ṣe ìdájọ́.

Kí ni ìyàtọ̀ láàrin àníyàn tó wọ́pọ̀ nípa ìwòye ara àti àìsàn jíjẹun ti ìṣègùn?

Ọ̀pọ̀ ènìyàn ló máa ń ní àìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú ara wọn tàbí tí wọ́n máa ń ronú nípa oúnjẹ àti ìwúwo ju bí wọ́n ṣe fẹ́ lọ nígbà kan — ìyẹn wọ́pọ̀, ó sì sábà máa ń jẹ́ díẹ̀, kì í sì í pẹ́. Ó máa ń di ohun tí ó ṣe pàtàkì nínú ìṣègùn nígbà tí àpẹẹrẹ náà bá ń bá a lọ (ọ̀sẹ̀ sí oṣù, kì í ṣe ọjọ́), tí ó ń fa ìdààmú gidi, tí ó sì ń dí ìṣiṣẹ́ ojoojúmọ́ lọ́wọ́: jíjẹun pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn, ìfọkànsí níbi iṣẹ́ tàbí ilé-ìwé, tàbí ìlera ara. Bí ó ṣe ń ṣẹlẹ̀ lóòrèkóòrè tó, bí ó ṣe le tó, àti bí ó ṣe ń dí nǹkan lọ́wọ́ ló ń ya àníyàn lásán sọ́tọ̀ kúrò lára ohun tí ó yẹ fún àfiyèsí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ — kì í ṣe èrò tàbí àṣà kan ṣoṣo fúnra rẹ̀.

Èsì náà bá mi mu gidigidi. Kí ló yẹ kí n ṣe tẹ̀lé e?

Bẹ̀rẹ̀ nípa bíbá ẹnìkan sọ̀rọ̀ — dókítà ìdílé (GP), olùtọ́jú-ọkàn, tàbí ẹni tí o fọkàn tán nínú ayé rẹ — nípa ohun tí o kíyèsí. Ní US, NEDA (National Eating Disorders Association, nationaleatingdisorders.org) ń pèsè irinṣẹ́ àyẹ̀wò ọ̀fẹ́ tí ó jẹ́ àṣírí àti nọ́ńbà ìrànlọ́wọ́ láti so ọ́ pọ̀ mọ́ àwọn ohun èlò. Ní UK, Beat (beateatingdisorders.org.uk) ń pèsè nọ́ńbà ìrànlọ́wọ́ àti ìjíròrò orí ayélujára, ó sì lè tọ́ ọ sí àwọn àṣàyàn ìtọ́jú NHS àti ti aládàáni. Kò sí èyí tí ó nílò kí o ti ní àyẹ̀wò àìsàn tẹ́lẹ̀ — wíwá ìrànlọ́wọ́ ti tó.

Kí ni CBT-E?

CBT-E (Enhanced Cognitive Behavioral Therapy, Ìtọ́jú Ìrònú àti Ìhùwàsí Onílọsíwájú) jẹ́ ìtọ́jú ọ̀rọ̀-sísọ tí a ṣètò, tí ẹ̀rí ti tì lẹ́yìn, tí a ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ pàtó fún àwọn àìsàn jíjẹun. Ó ń ṣiṣẹ́ nípa dídá àwọn ìgbàgbọ́ àti ìhùwàsí mọ̀ — nípa oúnjẹ, ìwúwo, ìrísí ara, àti ìdarí — tí ó ń jẹ́ kí àpẹẹrẹ àìsàn náà máa bá a lọ, àti nípa kíkọ́ ìbáṣepọ̀ tí ó rọ̀ jù pẹ̀lú jíjẹun díẹ̀díẹ̀. Olùtọ́jú-ọkàn tí a ti kọ́ ló sábà máa ń ṣe é fún ọ̀pọ̀ ìpàdé ọ̀sẹ̀-ọ̀sẹ̀, ó sì ní àtìlẹ́yìn ìwádìí tí ó lágbára fún bulimia nervosa, àìsàn jíjẹ àjẹjù, àti àwọn àpẹẹrẹ tí ó jọ wọ́n.

Báwo ni èyí ṣe yàtọ̀ sí Ìdánwò Iyì-Ara-Ẹni tàbí Àyẹ̀wò Àníyàn Ṣókí?

Ìdánwò Iyì-Ara-Ẹni ń wo bí o ṣe ń ka ara rẹ sí àti bí o ṣe ń dá ara rẹ lẹ́jọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn ní gbogbogbò, Àyẹ̀wò Àníyàn Ṣókí (àyẹ̀wò àníyàn wa) sì ń wo àníyàn gbogbogbò àti líle iṣan ara. Àyẹ̀wò ṣókí yìí dín kù, ó sì ṣe pàtó jù: ìwòye ara àti ìhùwàsí jíjẹun nìkan ló kàn — ìhámọ́, jíjẹ àjẹjù, ìhùwàsí ìsanpadà, àti ìgbàmọ́ra oúnjẹ. Àwọn mẹ́ta náà sábà máa ń kan ara wọn nínú ìgbésí ayé gidi, nítorí iyì-ara-ẹni tí ó kéré àti àníyàn lè jẹ́ ohun tí ó ń mú àníyàn nípa jíjẹun àti ìwòye ara pọ̀ síi, ṣùgbọ́n irinṣẹ́ kọ̀ọ̀kan ń díwọ̀n apá ọ̀tọ̀ nínú àwòrán náà.

Èsì mi tọ́ka sí àwọn àpẹẹrẹ kan — ṣé ìyẹn túmọ̀ sí pé nǹkan kan ń ṣe mí?

Rárá. Àpẹẹrẹ tí a tọ́ka sí túmọ̀ sí pé ó yẹ ká fiyè sí i, bóyá kí o sì bá ẹnìkan sọ̀rọ̀ — kò túmọ̀ sí pé o ti bàjẹ́ tàbí pé ohunkóhun ṣe ọ́ ní ìpìlẹ̀. Ìjàkadì pẹ̀lú jíjẹun àti ìwòye ara wọ́pọ̀, ìfúnpá-ọkàn, àyíká, àti àwọn ìfiránṣẹ́ tí a kò yàn sábà máa ń ṣe wọ́n, a sì lè tọ́jú wọn ní tòótọ́. Kíkíyèsí àpẹẹrẹ ní kùtùkùtù, pẹ̀lú irinṣẹ́ bí èyí, jẹ́ ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ tó wúlò gan-an nítorí pé ó rọrùn láti gbé ìgbésẹ̀ lórí nǹkan ní kùtùkùtù ju lẹ́yìn tí a ti fojú fò ó fún ìgbà pípẹ́.