Nípa Ìwòye Yìí

Àyẹ̀wò Ìhùwàsí sí Ìpalára Ọkàn

20 àwọn ìbeèrèìṣẹ́jú 3Ṣísẹ̀ · Ìlànà tó jẹ́ ríísì

Gbà Àyẹ̀wò Ìhùwàsí sí Ìpalára Ọkàn náà Kó sí ìmọ̀ síì nípa ìwòye yìí

Ṣísẹ̀Àbájáde láìpẹ́ · ìṣẹ́jú 3

Kí ni Àyẹ̀wò Ìhùwàsí sí Ìpalára Ọkàn?

Àyẹ̀wò Ìhùwàsí sí Ìpalára Ọkàn ń wo àṣà lórí ẹ̀ka mẹ́rin tí ìwádìí nípa ìpalára ọkàn sábà máa ń ṣàpèjúwe: ìjáwọlé (ìrántí tí a kò fẹ́, ìrántí ojijì tó ń mú ìṣẹ̀lẹ̀ náà padà wá bí ẹni pé ó ń ṣẹlẹ̀ lọ́wọ́, àlá tó ń dààmú ẹni), yíyẹra (sísá fún ohun tó ń rán ni létí, àwọn ibì kan, tàbí àwọn èrò kan), ìyípadà òdì nínú ìṣesí ọkàn àti èrò (èrò òdì, dídá ara ẹni lẹ́bi, rírí ara bí ẹni tó jìnnà sí àwọn ènìyàn, àìní ìfẹ́ sí nǹkan mọ́), àti wíwà lójúfò jù (ọkàn tí kò balẹ̀, títètè ta gìrì, ìbínú kíákíá, ìṣòro oorun tàbí ìfọkànsí). Irinṣẹ́ àṣàrò ara-ẹni ni, kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn ti ìṣègùn.

Ọ̀pọ̀ ènìyàn tí wọ́n bá la ìrírí tó le tàbí tó dààmú ọkàn kọjá máa ń ní irú ìhùwàsí wàhálà kan lẹ́yìn rẹ̀, fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ sì ni, ìhùwàsí náà máa ń rọlẹ̀ fúnra rẹ̀ láàrin ọ̀sẹ̀ díẹ̀. Ohun tó ń ya PTSD (ìdààmú ọkàn lẹ́yìn ìpalára) tó ṣe pàtàkì nípa ti ìṣègùn sọ́tọ̀ ni bí ìhùwàsí náà ṣe pẹ́ tó — ní gbogbogbòò ju nǹkan bí oṣù kan lọ — bí ó ṣe le tó, àti bí ó ṣe ń dí ìgbésí ayé ojoojúmọ́, àjọṣepọ̀, àti iṣẹ́ lọ́wọ́ tó.

Ṣ àkáwé síì

Irinṣẹ́ àṣàrò ara-ẹni ni èyí, kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn ti ìṣègùn. Tí àbájáde náà bá bá ọ mu tàbí tí nǹkan bá ń nira fún ọ, bá ọ̀jọ̀gbọ́n tó ní ìwé-àṣẹ sọ̀rọ̀ — a lè tọ́jú PTSD, ọ̀nà ìtọ́jú méjì tí ó ti fìdí múlẹ̀ dáadáa, tí ẹ̀rí ìwádìí sì tì lẹ́yìn, ni EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing, ìtọ́jú tó ń lo ìṣípòpadà ojú láti tún ìrántí tó ń dààmú ẹni tò) àti CBT tó dá lórí ìpalára ọkàn (ìtọ́jú tó ń ṣiṣẹ́ lórí èrò àti ìhùwàsí).

Ohun tí o yoo ṣé àwárì

Bí ìrántí tí a kò fẹ́, ìrántí ojijì tó ń mú ìṣẹ̀lẹ̀ náà padà wá, tàbí àlá tó ń dààmú ẹni nípa ìrírí tó le ṣe ń yọjú lóòrèkóòrè tó

Bóyá o máa ń rí ara rẹ tí o ń yẹra fún ohun tó ń rán ọ létí, àwọn ibì kan, èrò, tàbí ìjíròrò tó ní í ṣe pẹ̀lú ohun tó ṣẹlẹ̀

Bí èrò òdì, dídá ara rẹ lẹ́bi, jíjìnnà sí àwọn ènìyàn lọ́kàn, tàbí àìní ìfẹ́ sí nǹkan mọ́ ṣe yí ìṣesí ọkàn àti èrò rẹ padà tó

Bí ṣíṣọ́ra jù, títètè ta gìrì, ìbínú kíákíá, tàbí ìṣòro oorun àti ìfọkànsí ṣe ń yọjú tó

Àkópọ̀ tó wúlò fún ìjíròrò pẹ̀lú ọ̀jọ̀gbọ́n tó ní ìwé-àṣẹ, tí o bá fẹ́

Bí Ìbeèrè Tó Sábà Ṣe

Ìbeèrè 1 nínu 20

Àwọn ìrántí tí n kò fẹ́ nípa ìrírí tí ó le máa ń wá sí ọkàn mi lójijì láìsí ìkìlọ̀.

19 síì lẹ́yìn èyí · ìṣẹ́jú 3 gbogboDáhùn èyí

Bí a Ṣe Ń Ṣe Iṣẹ́

1
Dáhùn
20 àwọn ìbeèrè, ìṣẹ́jú 3. Adìrò ara — kò sí ìtẹ̀síwájú òwú.
2
Ríí àbájáde
Ìdápadá àkósílẹ̀ rẹ láìpẹ́. Ṣísẹ̀, o le pin, ti a se àkọsílẹ̀ bó ba o pin àbá rẹ.
3
Jìnlẹ̀ sì i
Àbá tó dun ni ó ṣí ìwé ìròpò gbogbo — àwọn ẹ̀ko iṣẹ́, agbára, àwọn òna òpe.

Àwọn Ìbeèrè tó Máa Àbeèrè

Ṣé àyẹ̀wò àìsàn ti ìṣègùn ni èyí?

Rárá. Irinṣẹ́ àṣàrò ara-ẹni ni èyí, kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn ti ìṣègùn. Oníṣègùn tó ní ìwé-àṣẹ ló ń fìdí PTSD múlẹ̀ ní ìlànà, nípasẹ̀ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ìṣègùn tó ní ètò, tó ń wo bí nǹkan ṣe ń ṣẹlẹ̀ lóòrèkóòrè tó, bí ó ṣe pẹ́ tó, àti bí àṣà kan ṣe ń dí ìgbésí ayé ojoojúmọ́ lọ́wọ́ tó — àyẹ̀wò kúkúrú lórí ayélujára kò lè rọ́pò ìyẹn.

Kí ni ìyàtọ̀ láàrin ìhùwàsí wàhálà tó wọ́pọ̀ àti PTSD?

Ìhùwàsí wàhálà lẹ́yìn ìrírí tó le tàbí tó dààmú ọkàn wọ́pọ̀, fún ọ̀pọ̀ ènìyàn sì ni, ó máa ń rọlẹ̀ láàrin ọ̀sẹ̀ díẹ̀ àkọ́kọ́. Nígbà tí àwọn àmì lórí ẹ̀ka wọ̀nyí bá ti wà fún ohun tó ju nǹkan bí oṣù kan lọ, tí wọ́n sì ń fa ìdààmú gidi tàbí tí wọ́n ń dí ìgbésí ayé ojoojúmọ́ lọ́wọ́, ó yẹ kí o bá akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ sọ̀rọ̀ — bí ó ṣe pẹ́ tó àti ipa tí ó ń ní ló ń ya ìhùwàsí tí a lè retí sọ́tọ̀ kúrò lára èyí tí ó yẹ fún ìtìlẹ́yìn, kì í ṣe wíwà àmì kan ṣoṣo.

Kí ni kí n ṣe tí àbájáde náà bá bá mi mu gidigidi?

Àwọn ìgbésẹ̀ tó wúlò tó kàn: (1) Ní UK (Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì), o lè béèrè lọ́wọ́ dókítà ìdílé rẹ (GP) pé kí ó tọ́ ọ lọ sọ́dọ̀ ọ̀jọ̀gbọ́n, tàbí kí o fúnra rẹ forúkọ sílẹ̀ ní NHS Talking Therapies fún ìtọ́jú tó dá lórí ìpalára ọkàn. (2) Ní US (Amẹ́ríkà), wá oníṣègùn ìgbaninímọ̀ràn tó ní ìwé-àṣẹ, tó mọ̀ nípa ìpalára ọkàn, tó sì ní ìrírí nínú títọ́jú PTSD. (3) National Center for PTSD (ptsd.va.gov) ń tẹ àwọn ohun èlò ìrànlọ́wọ́-ara-ẹni ọ̀fẹ́ jáde fún gbogbo ènìyàn, àti ìsọfúnni nípa ìtọ́jú tí ẹ̀rí ìwádìí tì lẹ́yìn, láìka bóyá o ti ṣiṣẹ́ ológun rí tàbí o kò ṣe.

Kí ni EMDR?

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) jẹ́ ìtọ́jú tó ní ètò, tí ẹ̀rí ìwádìí tì lẹ́yìn, nínú èyí tí oníṣègùn tó ti gba ìdálẹ́kọ̀ọ́ ń darí ìmúnilára ẹ̀gbẹ́ méjèèjì (bilateral stimulation) — ní gbogbogbòò, ìṣípòpadà ojú tí a ń darí — nígbà tí ẹni náà ń ronú fún ìgbà díẹ̀ nípa ìrántí kan tó ń dààmú rẹ̀, èyí sì ń ran ọpọlọ lọ́wọ́ láti tún ìrántí náà tò kí ó má bàa bo ẹni mọ́lẹ̀ tó bẹ́ẹ̀ mọ́. Pẹ̀lú CBT tó dá lórí ìpalára ọkàn, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìtọ́jú tí a ti ṣèwádìí lé lórí jù, tí a sì ń dámọ̀ràn jù fún PTSD.

Báwo ni èyí ṣe yàtọ̀ sí Àyẹ̀wò Àníyàn (àyẹ̀wò àìbalẹ̀ ọkàn)?

Àyẹ̀wò Àníyàn ń wo àṣà àìbalẹ̀ ọkàn gbogbogbòò — àníyàn tí kò dáwọ́ dúró, ara tó le gbagidi, àìlèjókòó jẹ́ẹ́ — tí ó lè yọjú láìsí ìṣẹ̀lẹ̀ pàtó kankan tó fà á. Àyẹ̀wò yìí dá lórí àṣà tó so mọ́ ìrírí tó le tàbí tó dààmú ọkàn ní pàtó: ìrántí tó ń já wọlé láìpè, yíyẹra fún ohun tó ń rán ni létí, ìyípadà òdì nínú ìṣesí ọkàn tó so mọ́ ìṣẹ̀lẹ̀ náà, àti wíwà lójúfò jù. Àwọn méjèèjì lè kan ara wọn, nítorí wíwà lójúfò jù ń yọjú nínú méjèèjì, ṣùgbọ́n àṣà ìpìlẹ̀ tí à ń yẹ̀wò yàtọ̀.

Ṣé níní àwọn àmì wọ̀nyí túmọ̀ sí pé nǹkan kan ń ṣe mí?

Rárá. Ìhùwàsí sí ìpalára ọkàn — ìrántí tó ń já wọlé láìpè, yíyẹra fún nǹkan, ọkàn tí kò balẹ̀ — jẹ́ ìhùwàsí àdánidá ti ètò iṣan ara sí ìṣẹ̀lẹ̀ tí kì í ṣe àdánidá, kì í ṣe àmì àìlera tàbí àbùkù ìwà. Fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, àwọn ìhùwàsí wọ̀nyí máa ń rọlẹ̀ bí àkókò ti ń lọ, pẹ̀lú àtìlẹ́yìn. Nígbà tí wọ́n bá pẹ́, tí wọ́n sì ń dí ìgbésí ayé ojoojúmọ́ lọ́wọ́, PTSD jẹ́ ipò tí a mọ̀ dáadáa, tí a sì lè tọ́jú dáadáa, kì í ṣe ohun tí ó yẹ kí ó tì ọ́ lójú.