Ṣé àyẹ̀wò yìí jẹ́ ìdámọ̀ àìsàn, àbí ó ń sọ fún mi pé mo ní àpẹẹrẹ àsìkò?

Rárá. Èyí jẹ́ irinṣẹ́ ìṣàrò ara-ẹni ọ̀fẹ́, kì í ṣe ìdámọ̀ àìsàn ti ìṣègùn. Kò lè sọ fún ọ bóyá ìrẹ̀sílẹ̀ ìgbà ìwọ́wé/òtútù rẹ dé ìpele ìṣègùn — akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tí ó ní ìwé-àṣẹ nìkan ni ó lè ṣe irú àyẹ̀wò bẹ́ẹ̀. Ohun tí ó lè ṣe ni láti fún ọ ní àwòrán ṣókí ní èdè tí ó rọrùn káàkiri agbègbè mẹ́rin ti ìṣesí àsìkò, èyí tí ó lè jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ tí ó wúlò bí o bá ń ṣe kàyéfì bóyá ó yẹ láti wo ìrẹ̀sílẹ̀ ìgbà ìwọ́wé/òtútù rẹ fínnífínní.

Ṣé ó wọ́pọ̀ láti ní ìrẹ̀lẹ̀ ọkàn díẹ̀ tàbí àárẹ̀ ní ìgbà òtútù?

Kí agbára rẹ dín kù díẹ̀ nígbà tí ọjọ́ bá ń kúrú wọ́pọ̀ gidigidi, ó sì yàtọ̀ sí àpẹẹrẹ àsìkò tòótọ́. Àpẹẹrẹ àsìkò gidi ṣe pàtó jù: ìṣesí, oorun, àti ìfẹ́-oúnjẹ ń yí padà papọ̀ pẹ̀lú àsìkò, ìyípadà náà tó láti nípa lórí ìgbésí ayé ojoojúmọ́, ó sì ń padà sípò déédéé ní ìgbà ìrúwé, kì í ṣe ìrẹ̀wẹ̀sì ìgbà òtútù fúyẹ́fúyẹ́ lásán.

Báwo ni èyí ṣe yàtọ̀ sí Àyẹ̀wò Ìṣesí (àyẹ̀wò ìsoríkọ́)?

Àyẹ̀wò Ìṣesí ń wo àwọn àmì ìsoríkọ́ gbogbogbòò láìtọ́ka sí àkókò ọdún. Àyẹ̀wò yìí jẹ mọ́ bóyá ìṣesí, oorun, àti ìfẹ́-oúnjẹ rẹ ń tẹ̀lé àsìkò ní pàtó, tí ó burú jù ní ìgbà ìwọ́wé/òtútù, tí ó sì dára sí i déédéé ní ìgbà ìrúwé tàbí ẹ̀ẹ̀rùn. Bí ìrẹ̀lẹ̀ ọkàn rẹ kò bá dà bí ẹni pé ó dá lórí àsìkò, Àyẹ̀wò Ìṣesí lè jẹ́ ibi ìbẹ̀rẹ̀ tí ó bá a mu jù.

Àbájáde mi bá mi mu gidigidi — kí ni kí n ṣe ní tòótọ́ báyìí?

Bẹ̀rẹ̀ nípa kíka àbájáde rẹ sí ìsọfúnni, kì í ṣe ìdájọ́. Ìgbésẹ̀ tí ó dára tí ó kàn ni bíbá dókítà tàbí oníṣègùn-ọkàn sọ̀rọ̀ nípa àpẹẹrẹ tí o ń kíyèsí. Ronú nípa bíbá akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tí ó kúnjú òṣùwọ̀n sọ̀rọ̀ nípa àwọn àṣàyàn tí ó bá ipò rẹ mu. Mímú àkópọ̀ rẹ láti inú àyẹ̀wò yìí wá sí ìjíròrò àkọ́kọ́ yẹn lè ràn án lọ́wọ́ láti dojú kọ ohun tí ó ṣe pàtàkì.

Ṣé àmì gíga túmọ̀ sí pé nǹkan kan ṣe mí?

Rárá. Èyí jẹ́ àpẹẹrẹ tí a mọ̀ tí a sì ti ṣèwádìí rẹ̀ dáadáa, tí ó wá láti bí ara àwọn ènìyàn kan ṣe ń fèsì sí ìmọ́lẹ̀ ọ̀sán tí ó dín kù, kì í ṣe àbùkù ìwà tàbí àìní ìpinnu. Ọ̀pọ̀ ènìyàn tí ó ń ṣe dáadáa ní ìyókù ọdún ń ní ìrẹ̀sílẹ̀ àsìkò gidi. Kíkíyèsí àpẹẹrẹ náà jẹ́ ìsọfúnni tí ó wúlò, ìrànlọ́wọ́ tí ó tọ́ sì lè dín bí àsìkò náà ṣe le tó kù ní ọ̀nà tí ó nítumọ̀.

Tí ìrẹ̀lẹ̀ ọkàn mi kò bá gbé sókè ní ìgbà ìrúwé tàbí ẹ̀ẹ̀rùn ńkọ́?

Bí ìrẹ̀lẹ̀ ọkàn rẹ bá ń wà ní gbogbo ọdún dípò kí ó gbé sókè nígbà tí ọjọ́ bá gùn sí i, ìyẹn ń tọ́ka kúrò ní àpẹẹrẹ àsìkò, sí ọ̀ràn ìṣesí gbogbogbòò jù, nítorí náà Àyẹ̀wò Ìṣesí lè bá a mu jù. Ọ̀nà yòówù kí ó jẹ́, ìrẹ̀lẹ̀ ọkàn tí kò dáwọ́ dúró yẹ láti jíròrò pẹ̀lú dókítà tàbí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìlera ọpọlọ, bí èrò láti pa ara rẹ lára bá sì wá sí ọkàn rẹ, jọ̀wọ́ kàn sí ìlà ìrànlọ́wọ́ pàjáwìrì lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

Àyẹ̀wò Ìṣesí Àsìkò, Ìṣàrò Ara-Ẹni Ọ̀fẹ́ Pẹ̀lú Ìbéèrè 20

Ṣé ọkàn rẹ máa ń rẹ̀lẹ̀ ní gbogbo ìgbà ìwọ́wé àti ìgbà òtútù, tí ó sì máa ń padà sí bí ó ti wà nígbà ìrúwé? Ìṣàrò ara-ẹni oníbèéèrè 20 lórí ìyípadà ìṣesí, oorun, àti ìfẹ́-oúnjẹ ní ìbámu pẹ̀lú àsìkò. Irinṣẹ́ ìṣàrò ara-ẹni ni, kì í ṣe ìdámọ̀ àìsàn ti ìṣègùn.

ìbéèrè 20ìṣẹ́jú 3

Ṣe ìdánwò yìí

Ìpìlẹ̀

Kí ni Àyẹ̀wò Ìṣesí Àsìkò?

Àyẹ̀wò yìí ń wo ìyípadà ìṣesí àsìkò nípasẹ̀ agbègbè mẹ́rin tí ó ń farahàn léraléra nínú ìwádìí ìṣesí àsìkò: bí ìṣesí àti agbára rẹ ṣe ń yí padà ní tòótọ́ tó nígbà tí ọjọ́ bá ń kúrú (ìyípadà ìṣesí àti agbára); bóyá oorun rẹ ń tẹ̀ sí sísùn púpọ̀ àti ìṣòro jíjí, ìyẹn hypersomnia, àpẹẹrẹ àìwọ́pọ̀ tí ó so mọ́ ìrẹ̀sílẹ̀ ìṣesí ìgbà òtútù jùlọ, dípò àìlèsùn tí ó wọ́pọ̀ jù nínú ìrẹ̀sílẹ̀ ìṣesí tí kò jẹ mọ́ àsìkò (ìyípadà oorun); bí ìfẹ́-oúnjẹ rẹ àti ìfẹ́ líle fún carbohydrate oníṣù tàbí onísùgà ṣe ń pọ̀ sí i tó ní àwọn oṣù òtútù (ìfẹ́-oúnjẹ àti ìfẹ́ carbohydrate); àti, ohun pàtàkì tí ó ń ṣe ìyàtọ̀, bóyá àpẹẹrẹ náà ń yí padà déédéé, tí ó burú jù ní ìgbà ìwọ́wé àti ìgbà òtútù, tí ó sì dára sí i ní ìgbà ìrúwé àti ẹ̀ẹ̀rùn, lọ́dọọdún (àpẹẹrẹ àsìkò). Ìrẹ̀sílẹ̀ ìṣesí gbogbogbòò tí kò bá kàlẹ́ńdà mu rí kò jẹ́ bákan náà pẹ̀lú àpẹẹrẹ àsìkò, ìdí nìyẹn tí agbègbè kẹrin fi ní ìwúwo tó àwọn mẹ́ta àkọ́kọ́ lápapọ̀.

Ka síi

Kí ó rẹ̀ ọ́ díẹ̀ sí i tàbí kí ọkàn rẹ máa fà sí oúnjẹ ìtùnú nígbà tí ìgbà òtútù bá dé wọ́pọ̀, kò sì jẹ́ bákan náà pẹ̀lú àpẹẹrẹ àsìkò tòótọ́. Ohun tí àwọn olùwádìí, ní títẹ̀lé iṣẹ́ ìpìlẹ̀ Norman Rosenthal ní National Institute of Mental Health ní àwọn ọdún 1980, ti ń ṣèwádìí rẹ̀ fún ẹ̀wádún ni àpẹẹrẹ tí ó ṣe pàtó jù: ìṣesí, oorun, àti ìfẹ́-oúnjẹ ń yí padà papọ̀ pẹ̀lú àsìkò, àti, èyí tí ó ṣe pàtàkì jùlọ, ìyípadà náà ń padà sẹ́yìn déédéé nígbà tí ọjọ́ bá tún gùn sí i. Ó di ohun tí ó yẹ láti fiyèsí sí i nígbà tí ìrẹ̀sílẹ̀ ìgbà ìwọ́wé/òtútù bá ń tún ṣẹlẹ̀ lọ́dọọdún, tí ó tó láti nípa lórí iṣẹ́, àjọṣepọ̀, tàbí ìgbésí ayé ojoojúmọ́, tí ó sì ń parẹ́ déédéé ní ìgbà ìrúwé láìjẹ́ pé o ṣe ohunkóhun tí ó yàtọ̀.

Àyẹ̀wò yìí jẹ́ irinṣẹ́ ìṣàrò ara-ẹni, kì í ṣe irinṣẹ́ ìdámọ̀ àìsàn, kò sì rọ́pò àyẹ̀wò láti ọwọ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tí ó ní ìwé-àṣẹ. Ó ń lo agbègbè mẹ́rin kan náà tí ìwádìí àpẹẹrẹ àsìkò ń padà sí léraléra, tí a yí padà síbí sí àyẹ̀wò-ara-ẹni ní èdè tí ó rọrùn; kò tún ọ̀rọ̀ ìwé-ìbéèrè ìṣègùn kankan kọ. Bí àbájáde rẹ bá tọ́ka sí àpẹẹrẹ àsìkò gidi, ronú nípa bíbá akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tí ó kúnjú òṣùwọ̀n sọ̀rọ̀; dókítà tàbí oníṣègùn-ọkàn lè bá ọ jíròrò àwọn àṣàyàn tí ó bá ipò rẹ mu.

Ohun tí o máa gbà

Ohun tí ìdánwò yìí ń ṣàwárí

Wo bí ìṣesí àti agbára rẹ ṣe ń yí padà ní tòótọ́ tó láàárín ìgbà ìwọ́wé/òtútù àti ìgbà ìrúwé/ẹ̀ẹ̀rùn, ní ìfiwéra pẹ̀lú ohun tí ó wọ́pọ̀.

Mọ ìwọ̀n ìyípadà oorun rẹ — bóyá o ń tẹ̀ sí sísùn-jù (hypersomnia) nígbà tí ọjọ́ bá ń kúrú, àpẹẹrẹ tí ó so mọ́ ìrẹ̀sílẹ̀ ìṣesí ìgbà òtútù jùlọ.

Lóye ìfẹ́-oúnjẹ àti ìfẹ́ carbohydrate rẹ — bóyá oúnjẹ oníṣù àti onísùgà ń fà ọ́ mọ́ra jù nígbà tí ojú-ọjọ́ bá tutù.

Wo àmì àpẹẹrẹ àsìkò rẹ, ohun pàtàkì tí ó ń ṣe ìyàtọ̀: ṣé ìṣesí rẹ ń padà sípò déédéé ní ìgbà ìrúwé, lọ́dọọdún?

Lọ pẹ̀lú àkópọ̀ ní èdè tí ó rọrùn káàkiri gbogbo agbègbè mẹ́rẹ̀ẹ̀rin, tí ó wúlò gẹ́gẹ́ bí ìbẹ̀rẹ̀ fún ìjíròrò pẹ̀lú dókítà tàbí oníṣègùn-ọkàn.

Àyẹ̀wò Ìṣesí Àsìkò, Ìṣàrò Ara-Ẹni Ọ̀fẹ́ Pẹ̀lú Ìbéèrè 20

Kí ni Àyẹ̀wò Ìṣesí Àsìkò?

Ohun tí ìdánwò yìí ń ṣàwárí

Gba Àyẹ̀wò Ìṣesí Àsìkò rẹ nísinsìnyí

Àwọn ìdánwò tí ó jọra