Beeksisni hojii tokko “dandeettii walqunnamtii cimaa” gaafata. Hoogganaan tokko dorgomaan tokko “gahumsoota sirrii” akka dhabe dubbata. Leenjisaan tokko “danda'ummaa keessan ijaaraa” isiniin jedha. Jechoota sadii, akka waan wanta tokko hiikaniitti fayyadaman. Waan tokko hin hiikan, walitti makuun isaanii immoo dogoggora callisaa fida: waan dogoggoraaf qacaruu, ykn koorsii rakkoo dhugaan isin qabdan gonkumaa hin furre irratti ji'a tokko dabarsuu.
Danda'ummaa: humna osoo namni isin hin barsiisin dura qabdan
Danda'ummaan humna bu'uuraa jala jiruu dha. Fakkeenyonni: lakkoofsota keessatti haala walfakkaataa dafanii hubachuu, odeeffannoo hedduu yeroo tokkotti sammuu keessatti qabachuu, ykn deebii keessan yaadaa falmii afaaniin dhiyaatu hordofuu. Danda'ummaan hojii tokko qofatti kan hidhame osoo hin taane waliigalaa dha, dandeettiiwwan wajjin yoo walbira qabamus, akka waliigalaatti suuta jijjiirama.
Hojii irratti danda'ummaan akka salphinaatti mul'ata. Namni akkaataa qaamonni sagantaa yeroo itti walsiman ilaalcha tokkoon argu, sagantaa yeroo qopheessuu irratti leenji'ee hin beekne illee, danda'ummaa agarsiisaa jira. Danda'ummaan barachuu ariifachiisuu danda'a, garuu namni tokko eessa akka gahu hin murteessu, sababni isaas shaakallii fi haalli jiru illee barbaachisoo dha.
Dandeettii: waan gochuu barattanii fi agarsiisuu dandeessan
Dandeettiin waan murtaa'e gochuu barattan tokko. Gabatee cuunfaa herregaa ijaaruu, gaaffii kuusaa odeeffannoo barreessuu, imeelii maamilaaf ifa ta'e qopheessuu, walgahii hojii darbe duubatti deebi'ee ilaaluu geggeessuu: tokkoon tokkoon isaanii dandeettii dha. Dandeettiiwwan qabatamoo fi yeroo hedduu kan mirkanaa'uu danda'anii dha. Nama tokkoof hojii kennitanii ilaaluu, ykn hojii xumurame tokko ilaaluu dandeessu.
Mirkanaa'uu danda'uun kun sababa dandeettiiwwan seenaa hojii fi beeksisa hojii irratti caalaatti mul'ataniif. Sababni deebii guutuu hin taane ta'aniif illee kanuma. Namoonni lama lamaanuu walgahii garee geggeessuu irratti dandeettii qabaachuu danda'u, tokko isaanii booda yaadannoo walgahii amanamummaan erga, inni kaan immoo yeroo yaadatu qofa erga. Dandeettiin tokkuma; wanti biraa garaagara.
Gahumsa: beekumsa, dandeettii fi amala haala dhugaa keessatti
“Wanti biraa” sun waan moodeelonni gahumsaa qabachuuf yaalanii dha. Gahumsi waliitti qabama: beekumsa isin barbaachisu, dandeettiiwwan hojiirra oolchuu dandeessan, fi amala dhugumaan agarsiiftan, hundi isaanii haala murtaa'e keessatti. Haalli kun faaya miti. “Komii maamilaa qabachuu” Jimaata waaree booda, yeroo sa'aatiin hojii xumuramuuf dhiyaatu, maamila aare wajjin, leenjii keessatti taphaan fakkeessuu irraa hiika adda ta'e qaba.
- Beekumsa: imaammata maallaqa deebisuu fi addatti ilaalamni eessa akka jiru beektu.
- Dandeettii: deebii tasgabbaa'aa fi ifa ta'e barreessuu fi waamicha aariin guutame tasgabbeessuu dandeessu.
- Amala: komii sana dafxanii qabattu, tasgabbooftanii turtu, rakkoo sana kan keessan gootanii fudhattu, yeroo jettanittis hordoftu.
Beekumsii fi dandeettiin waa'ee waan gochuu dandeessanii ti. Amalli waa'ee waan amanamummaan gootanii ti. Of-madaalliin akka Qormaata Gahumsaa gama amalaa waliitti qabama kanaa irra jira: hammam irra deddeebiin karaa murtaa'een akka hojjettan gaafata malee, danda'uu fi dhiisuu keessan hin gaafatu.
Yeroo sadan kun walbakka bu'an maaltu dogoggora
Walgahii gabaabaa Wiixata ganamaa kan gabaasni hiriyaa hojii tokkoo yeroo hunda ifa hin taane fudhadhaa. Rakkoon sun hanqina beekumsaa (sirna sana ibsuuf gahaa hin hubatan), hanqina dandeettii (gabaasa gabaabaa qindeessuu gonkumaa hin barannee), ykn hanqina amalaa (ni beeku, ni danda'us, garuu bakka itti gufatan himuu ni dheessu) ta'uu danda'a. Tokkoon tokkoon isaanii furmaata adda addaa barbaada.
- Qacarrii keessatti. Beeksisni hojii meeshaa sooftiweerii tokko gaafata, sababni isaas meeshaaleen tarreessuuf salphaa waan ta'aniif, osoo rakkoon dhugaa garee keessa jiru dabarsi hojii barreeffamaan galmaa'uu dhabuu isaa ta'ee. Hojjetaan haaraan dandeettii sana qaba, rakkoon garuu ittuma jira.
- Of guddisuu keessatti. “Ani hordoffii irratti dadhabaa dha” jettanii ofitti himtu, koorsii meeshaalee pirojektii irratti galmooftu, ni xumurtu, ammallee ergaawwan osoo deebii hin argatin akka turan dhiiftu. Wanti hir'ate amala malee meeshaa hin turre.
- Yaada duubdeebii keessatti. “Dandeettii walqunnamtii caalaa gaarii ta'e isin barbaachisa” jechuun “imeelii gabaabaa barreessaa” irraa kaasee hanga “walgahii keessatti yaada keessan dubbadhaa” waan kamiyyuu hiikuu danda'a. Isa kam akka ta'e osoo hin gaafatin, waan dogoggoraa sirreessuu dandeessu.
Amala faayidaa qabu: namni tokko hanqina tokko yeroo maqaa dhahu, wanti sun waan hin beekne, waan ammallee gochuu hin dandeenye, moo waan gochuu dandeessanii garuu amanamummaan hin goone ta'uu isaa gaafadhaa.
Dhaabbileen gahumsoota maaliif haala adda addaatiin hiiku
Tarreeffamni gahumsootaa tokko kan irratti waliigalame hin jiru, akkaataan tokko kan irratti waliigalame kan ittiin ijaaramus hin jiru. Ogeeyyiin xiinsammuu industirii fi dhaabbataa akkaataa dhaabbileen moodeela gahumsaa itti ijaaran qoratan, shaakalli dhaabbata tokko irraa kan biraatti baay'ee akka garaagaru argatan (Shippmann fi hiriyoota isaa, 2000). Hojiin booda dhufe qajeelfama akkaataa gaariin itti hojjetamu kaa'eera, kan akka gahumsoota xiinxala hojii mataa isaa irratti of eeggannoon godhame irratti hundeessuu (Campion fi hiriyoota isaa, 2011).
Hojii irratti kun akkas jechuu dha: “walqunnamtiin” hojjechiisaa tokkoo tarreeffama amaloota ijaan argamanii ta'uu danda'a, kan biraa immoo mata duree ifa hin taane kan dandeettii barreessuu fi ofitti amanamummaa waliigalaa walitti makuu ta'uu danda'a. Beeksisni hojii ykn unki madaallii jecha kana yeroo fayyadamu, fakkeenyota jala jiran barbaadaa, ykn namni tokko maal yeroo godhu akka mul'atu gaafadhaa. Tarreeffama ja'a kamiyyuu, kan JobCannon irra jiru illee, akka hiika isa tokkichaatti osoo hin taane, akka karaa sababa qabeessa naannoo tokkicha itti qoqqoodan keessaa tokkootti ilaalaa.
Odiitii Dandeettiiwwanii fi Qormaata Gahumsaa eessatti galu
JobCannon irratti meeshaaleen lamaan naannoo kana qooddatu. Odiitii Dandeettiiwwanii keessatti dandeettiiwwan galmaa'u: waan gochuu dandeessan. Qormaata Gahumsaa keessatti amaloonni madaalamu: hojii irratti karaa ja'aan hammam irra deddeebiin akka hojjettan. Lamaan isaaniiyyuu danda'ummaa hin safaran, Qormaata Gahumsaa jechuun immoo of-madaallii meeshaa qorannoon mirkaneesse hin taane fi milkaa'ina hojii dursee hin tilmaamne dha.
Walfaana yoo itti fayyadamtan, walsimuu dhabuu faayidaa qabu agarsiisuu danda'u. Tarreeffamni dandeettii dheeraan sadarkaa karoorsuu gadi aanaa wajjin, hojii sana hojjechuu akka dandeessan garuu ammallee amanamummaan akka hin hojjenne akeeka. Faallaan isaa, amaloota cimoo fi tarreeffama dandeettii xiqqaa, tarkaanfiin itti aanu of-to'annoo osoo hin taane barachuu akka ta'e akeeka. Bu'aan tokko maal akka jechuu ta'e beekuuf, qormaanni gahumsaa maal akka ta'e ilaalaa; naannoowwan ja'an mataa isaaniitiif immoo gahumsoota hojii bu'uuraa ja'an.