JobCannon

Sakatta'a Miira Yeroo Waggaa, Of-Madaallii Gaaffii 20 Tolaa

Birraa fi ganna hunda miirri keessan ni gad bu'aa, achiis arfaasaa keessa gara idileetti deebi'aa? Of-madaallii gaaffii 20 kan miira yeroo waggaa, hirriba, fi fedhii nyaataa irratti xiyyeeffatu. Meeshaa of-madaalliiti malee gorsa yaalaa miti.

Gaaffiiwwan 20daqiiqaa 3
Qormaata kana fudhadhaa
Waan bu'uuraa

Sakatta'a Miira Waaggaa maali?

Sakatta'insi kun jijjiirama miira yeroo waggaa gama afuriin ilaala kan yeroo hunda qorannoo miira yeroo waggaa keessatti mul'atan: miirri fi anniin keessan yeroo guyyoonni gabaabbatan hammam akka jijjiiraman (jijjiirama miiraa fi anniinaa), hirribni keessan gara baay'ee rafuu fi ka'uuf rakkachuu, hirriba baay'isuu (hypersomnia), amala addaa kan yeroo baay'ee miira gannaa gad bu'uu wajjin walqabatu, hirriba dhabuu kan miira gad bu'aa yeroo waggaa hin eegganne keessatti barame caalaa (jijjiirama hirribaa), fedhiin nyaataa fi hawwiin kaarboohayidireetii istaarjii ykn sukkaara qabu ji'oota qorraa keessa hammam akka dabalu (fedhii nyaataa fi hawwii kaarboohayidireetii), fi, adda baaftuu ijoo, amalli kun amansiisaadhaan deebi'ee kan jijjiiramu, birraa fi ganna keessa kan hammaatu, arfaasaa fi bona keessa kan fooyya'u, waggaa waggaan (amala yeroo waggaa). Miirri gad bu'aan waliigalaa kan yeroo kamiyyuu guyyaa galmee wajjin wal hin simne amala yeroo waggaa wajjin tokko miti, kanaafuu dameen afraffaan ulfaatina dameewwan sadan jalqabaa walitti qabaman wajjin walqixa qaba.

Itti fufaa dubbisaa

Yeroo ganni seenu xiqqoo dadhabuu ykn nyaata nama jajjabeessu hawwuun baramaadha malee amala yeroo waggaa dhugaa wajjin tokko miti. Wanti qorattoonni, hojii bu'uuraa Norman Rosenthal kan Dhaabbata Fayyaa Sammuu Biyyaalessaa keessatti bara 1980oota keessa hojjetame hordofuun, waggoota kurnaniif qoratan amala addaati: miirri, hirribni, fi fedhiin nyaataa yeroo waggaa wajjin walfaana jijjiiramu, fi, hundarra barbaachisaa, jijjiiramni kun yeroo guyyoonni deebi'anii dheeratan amansiisaadhaan ni deebi'a. Yeroo gad bu'iinsi birraa/gannaa waggaa waggaan irra deddeebi'amu, hojii, hariiroo, ykn hojii guyyuu irratti dhiibbaa geessisuuf ga'aa ta'u, fi arfaasaa keessa osoo isin homaa adda ta'e hin hojjetin yeroo hunda furamu xiyyeeffannaa itti kennuun barbaachisaa ta'a.

Sakatta'insi kun meeshaa of-madaalliiti, malee meeshaa yaalaati miti, madaallii ogeessa hayyama qabuun kennamus hin bakka bu'u. Dameewwan afuran qorannoon amala yeroo waggaa irra deddeebi'ee itti deebi'u irratti hundaa'a, asitti afaan salphaadhaan of-sakatta'uuf kan madaqfame; jechoota gaafannoo kilinikaa kamiyyuu hin fayyadamu. Yoo bu'aan keessan amala yeroo waggaa dhugaa agarsiise, ogeessa gahumsa qabu waliin haasa'uu yaadaa, hakiimni ykn yaalaan waa'ee filannoowwan haala keessaniif ta'an isin waliin mari'achuu danda'u.

Waan argattan

Waan qormaatni kun mul'isu

Miirri fi anniin keessan birraa/ganna fi arfaasaa/bona gidduutti hammam akka jijjiiramu ilaalaa, isa barame wajjin walbira qabuun.
Waa'ee jijjiirama hirriba keessanii hubannoo argadhaa — yeroo guyyoonni gabaabbatan gara hirriba baay'isuutti (hypersomnia) kan gortan ta'uu isaa, amala yeroo baay'ee miira gannaa gad bu'uu wajjin walqabatu.
Fedhii nyaataa fi hawwii kaarboohayidireetii keessan hubadhaa — yeroo qilleensi qorru nyaanni istaarjii fi sukkaara qabu caalaatti isin harkisaa.
Qabxii amala yeroo waggaa keessanii ilaalaa, adda baaftuu ijoo: miirri keessan arfaasaa keessa amansiisaadhaan ni deebi'aa, waggaa waggaan?
Cuunfaa afaan salphaatiin dameewwan afuran hunda keessatti qopheeffame fudhadhaa, kunis hakiima ykn yaalaa wajjin marii jalqabuuf ka'umsa gaarii ta'a.

  • Lakki. Kun meeshaa of-madaallii tolaati, malee gorsa yaalaa miti. Gad bu'iinsi birraa/gannaa keessanii sadarkaa kilinikaa guutuu isaa isinitti himuu hin danda'u — madaallii akkasii kan kennuu danda'u ogeessa hayyama qabu qofa. Wanti inni gochuu danda'u, suuraa afaan salphaatiin dameewwan miira yeroo waggaa afuran keessatti isiniif kennuudha, kunis yoo gad bu'iinsi birraa/gannaa keessanii dhiheenyatti ilaalamuu qaba jettanii yaaddan ka'umsa gaarii ta'uu danda'a.

  • Yeroo guyyoonni gabaabbatan anniin xiqqoo dhabuu dhaga'amuun baay'ee baramaadha, amala yeroo waggaa dhugaa irraas adda. Amalli yeroo waggaa dhugaan caalaatti adda: miirri, hirribni, fi fedhiin nyaataa yeroo waggaa wajjin walfaana jijjiiramu, jijjiiramni jireenya guyyuu irratti dhiibbaa geessisuuf ga'aa dha, fi arfaasaa keessa amansiisaadhaan ni deebi'a, miira gannaa salphaa qofa miti.

  • Sakatta'insi Miiraa mallattoolee dhiphinaa waliigalaa yeroo waggaa osoo hin ilaalin ilaala. Sakatta'insi kun addatti kan xiyyeeffatu miirri, hirribni, fi fedhiin nyaataa keessan yeroo waggaa hordofuu isaa irratti, birraa/ganna keessa kan hammaatu, arfaasaa ykn bona keessa amansiisaadhaan kan fooyya'u. Yoo miirri keessan gad bu'aan yeroo waggaa irratti kan hundaa'e hin fakkaanne, Sakatta'insi Miiraa ka'umsa caalaatti barbaachisaa ta'e ta'uu danda'a.

  • Bu'aawwan keessan akka odeeffannootti ilaaluun jalqabaa, murtoo akka hin taanetti. Tarkaanfiin itti aanu gaariin waa'ee amala argitan kanaa hakiima ykn yaalaa wajjin haasa'uudha. Waa'ee filannoowwan haala keessaniif ta'an ogeessa gahumsa qabu waliin haasa'uu yaadaa. Cuunfaa sakatta'a kana irraa argattan marii jalqabaa sanaaf fidaachuun xiyyeeffannoo akka argatu gargaara.

  • Lakki. Kun amala beekamaa fi ga'aa qoratame kan qaamni namoota tokko tokkoo ifa aduu hir'ateef akkamitti deebii akka kennu irratti hundaa'edha, malee hir'ina amalaa ykn dandeettii of to'achuu dhabuu miti. Namoonni yeroo waggaa kaanitti gaarii hojjetan hedduun gad bu'iinsa yeroo waggaa dhugaa mudatu. Amala kana hubachuun odeeffannoo faayidaa qabudha, deeggarsi sirriinis ulfaatina yeroo waggaa sanaa haala gaariin gabaabsuu danda'a.

  • Miirri keessan gad aanaan guyyoonni yeroo dheeratanitti fooyya'uu mannaa, waggaa guutuu yoo isinitti dhaga'ame, kun amala yeroo irratti hundaa'e irraa fagaatee yaaddoo miiraa waliigalaa agarsiisa, Madaalliin Miiraa filannoo gaarii ta'uu danda'a. Karaa kamiinuu, miira gad aanaa yeroo dheeraaf turu ogeessa fayyaa yookiin ogeessa fayyaa sammuu waliin mari'achuun barbaachisaadha, yoo yaanni of miidhuu isinitti dhufe, maaloo dafaatii sarara gargaarsa hatattamaa qunnamaa.

Amma Sakatta'a Miira Waaggaa fudhadhaa

Ibsa dhuunfaa Sakatta'a Miira Waaggaa keessanii argadhaa. Gaaffiiwwan 20 · daqiiqaa 3.

Qormaata kana fudhadhaa
Kan walqabatu

Qormaatawwan walqabatan

Sakatta'a MiiraaSakatta'a Jijjiirama MiiraaOf-Madaallii YaaddooMadaallii Balaa Dadhabbiin FiduQormaata Abdii fi Abdii Kutannaa