JobCannon

Àyẹ̀wò Àìbìkítà Ìmọ̀lára — Àròjinlẹ̀ Ara-ẹni Ọ̀fẹ́ Pẹ̀lú Ìbéèrè 20

Wọ́n pèsè àwọn ohun tí o nílò, nítorí náà kí ló dé tí nǹkan yìí ṣì dà bí ẹni pé kò tíì yanjú? Àṣàrò ara-ẹni oní-ìbéèrè 20 lórí ìfiyèsí sí ìmọ̀lára, ìfọwọ́sí ìmọ̀lára, àti àtìlẹ́yìn nígbà ọmọdé. Irinṣẹ́ àṣàrò ara-ẹni, kì í ṣe ìdámọ̀ àìsàn ti ìṣègùn.

ìbéèrè 20ìṣẹ́jú 3
Ṣe ìdánwò yìí
Ìpìlẹ̀

Kí ni Àyẹ̀wò Àìbìkítà Ìmọ̀lára?

Àyẹ̀wò yìí ń wo àìbìkítà ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé (CEN) nípasẹ̀ ẹ̀ka mẹ́rin: bóyá a ṣàkíyèsí ìmọ̀lára rẹ tí a sì dáhùn sí i nígbà tí o wà lọ́mọdé, kì í ṣe ìhùwàsí tàbí àwọn àìní rẹ nìkan (ìbáramu ìmọ̀lára); bóyá a kà ìhùwàsí ìmọ̀lára rẹ sí ohun tí ó ní ìtumọ̀ dípò kí a fojú kéré rẹ̀ tàbí kí a gbé e sẹ́gbẹ̀ẹ́ kan (ìfọwọ́sí); bóyá ìtùnú wà lóòótọ́ nígbà tí nǹkan tí ó le bá ṣẹlẹ̀, yàtọ̀ sí bóyá a pèsè àwọn àìní ara rẹ (àtìlẹ́yìn ìmọ̀lára); àti bí àpẹẹrẹ yẹn ṣe máa ń farahàn nínú bí o ṣe ń bá ìmọ̀lára tìrẹ lò lónìí (àpẹẹrẹ ìsinsìnyí). Papọ̀, àwọn mẹ́rẹ̀ẹ̀rin ń fúnni ní àwòrán tí ó kún ju ìbéèrè kan ṣoṣo lọ: ilé kan lè dà bí ẹni pé ó dára pátápátá láti òde — oúnjẹ lórí tábìlì, aṣọ, òrùlé tí ó dúró ṣinṣin — síbẹ̀ kí ó fi ẹnìkan sílẹ̀ láìní ìrírí púpọ̀ nínú kí a ṣàkíyèsí rẹ̀, kí a fọwọ́ sí ìmọ̀lára rẹ̀, tàbí kí a tù ú nínú ní ti ìmọ̀lára.

Ka síi

Àìbìkítà ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé yàtọ̀ sí ìlòkulò tààrà ní ọ̀nà kan pàtó tí ó yẹ ká dárúkọ: ìlòkulò jẹ́ nípa ohun tí ó ṣẹlẹ̀ — ariwo, lílù, ìwà ìkà; CEN jẹ́ nípa ohun tí kò ṣẹlẹ̀ — ìbáramu, ìfọwọ́sí, ìtùnú tí kò dé rí. Ìdí kan nìyẹn tí ó fi rọrùn láti má rí i, lára ara rẹ àti lára àwọn tí ó tọ́ ọ dàgbà, àti ìdí tí a fi sábà máa ń ṣàkópọ̀ rẹ̀ báyìí: 'wọ́n pèsè àwọn àìní mi, n kò mọ ìdí tí ara mi fi ń rí báyìí.' Kò pọn dandan kí òbí ti ní èrò ibi kankan kí ọmọ tó dàgbà láìní ìrírí púpọ̀ nínú kí a rí òun ní ti ìmọ̀lára. Ó di ohun tí ó yẹ ká fiyèsí nígbà tí àpẹẹrẹ láti ìgbà ọmọdé bá ń tún ara rẹ̀ ṣe báyìí: ìṣòro láti dárúkọ ohun tí o ń rí lára, bíbójútó ìmọ̀lára líle ní ìwọ nìkan pátápátá, tàbí rírí ẹ̀bi nígbà tí o bá béèrè fún ìrànlọ́wọ́, kódà lọ́wọ́ àwọn tí ó hàn gbangba pé wọ́n bìkítà fún ọ.

Àyẹ̀wò yìí jẹ́ irinṣẹ́ àròjinlẹ̀ ara-ẹni, kì í ṣe ohun-èlò àyẹ̀wò àìsàn, kò sì rọ́pò àyẹ̀wò láti ọwọ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tí ó ní ìwé-àṣẹ. Ó gbára lé àpẹẹrẹ kan náà tí onímọ̀-ọkàn Jonice Webb sọ di mímọ̀ gẹ́gẹ́ bí àìbìkítà ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé, tí a yí padà síbí sí àwọn ìbéèrè tuntun ní èdè tí ó rọrùn, kì í ṣe ohun-èlò ilé-ìwòsàn kan tí ó ní ẹ̀tọ́-àṣẹ. Tí àbájáde rẹ bá dà bí ẹni pé ó ń ṣàpèjúwe rẹ, olùtọ́jú ọpọlọ tí ó mọ àìbìkítà ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé tàbí iṣẹ́ tí ó dá lórí ìsopọ̀mọ́ra (attachment) jẹ́ ìgbésẹ̀ tí ó bọ́gbọ́n mu: dídárúkọ àpẹẹrẹ náà, láìdá ẹnikẹ́ni lẹ́bi, ni ibi tí kíkọ́ bí a ṣe ń ṣàkíyèsí tí a sì ń pèsè àwọn àìní ìmọ̀lára ara-ẹni sábà máa ń bẹ̀rẹ̀.

Ohun tí o máa gbà

Ohun tí ìdánwò yìí ń ṣàwárí

Wo bí àyíká rẹ nígbà ọmọdé ṣe ṣàkíyèsí tí ó sì dáhùn sí ìmọ̀lára rẹ tó — ìbáramu ìmọ̀lára — ní ìfiwéra pẹ̀lú ṣíṣàkíyèsí ìhùwàsí tàbí àwọn àìní rẹ ní pàtàkì.
Mọ ipò ìfọwọ́sí — bóyá a kà ìhùwàsí ìmọ̀lára rẹ nígbà tí o ń dàgbà sí ohun tí ó ní ìtumọ̀, tàbí a fojú kéré rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àṣejù.
Lóye ẹ̀ka àtìlẹ́yìn ìmọ̀lára rẹ ní pàtó, yàtọ̀ sí bóyá a pèsè àwọn àìní ara rẹ — oúnjẹ, aṣọ, ààbò.
Wo bí àpẹẹrẹ ìgbà ọmọdé ṣe ń farahàn báyìí: ìṣòro láti dárúkọ ìmọ̀lára, gbígbára lé ara rẹ jù, tàbí ẹ̀bi nípa bíbéèrè fún ìrànlọ́wọ́.
Lóye ohun tí ó ya àìbìkítà ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé sọ́tọ̀ kúrò lára ìlòkulò tààrà — àìsí ìdáhùn dípò wíwà ìpalára — kí o lè dá àpẹẹrẹ gidi mọ̀ láìdá ẹnikẹ́ni lẹ́bi.
Kúrò pẹ̀lú àkópọ̀ ní èdè tí ó rọrùn lórí gbogbo ẹ̀ka mẹ́rin — tí ó wúlò gẹ́gẹ́ bí ibi ìbẹ̀rẹ̀ fún ìjíròrò pẹ̀lú olùtọ́jú ọpọlọ.

  • Rárá. Irinṣẹ́ àròjinlẹ̀ ara-ẹni ọ̀fẹ́ ni èyí, kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn ti ilé-ìwòsàn. Kò lè sọ fún ọ bóyá o ní ìrírí àìbìkítà ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé ní ọ̀nà ilé-ìwòsàn — olùtọ́jú ọpọlọ tí ó ní ìwé-àṣẹ nìkan ló lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti lóye ìyẹn. Ohun tí ó lè ṣe ni láti fún ọ ní àwòrán ṣókí ní èdè tí ó rọrùn lórí ẹ̀ka mẹ́rin — ìbáramu, ìfọwọ́sí, àtìlẹ́yìn, àti bí àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyẹn ṣe ń farahàn báyìí — èyí tí ó lè jẹ́ ibi ìbẹ̀rẹ̀ tí ó wúlò tí nǹkan kan bá ti ń rí lára rẹ bí ẹni pé kò tọ́, ṣùgbọ́n tí o kò lè dárúkọ ìdí rẹ̀.

  • Kókó àìbìkítà ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé gan-an nìyí: ó jẹ́ nípa ohun tí kò ṣẹlẹ̀, kì í ṣe ohun tí ó ṣẹlẹ̀. Ilé kan lè pèsè oúnjẹ, aṣọ, ààbò àti ètò, síbẹ̀ kí ó fi àyè díẹ̀ sílẹ̀ fún kí a ṣàkíyèsí ìmọ̀lára, kí a fọwọ́ sí i, tàbí kí a tù ú nínú. Ọ̀pọ̀ àwọn tí ó dá àpẹẹrẹ yìí mọ̀ ló ń ṣàpèjúwe rẹ̀ bẹ́ẹ̀ gan-an: 'wọ́n pèsè àwọn àìní mi, n kò mọ ìdí tí ara mi fi ń rí báyìí.' Ìtọ́jú ara àti ìbáramu ìmọ̀lára jẹ́ nǹkan méjì ọ̀tọ̀, ìdílé kan sì lè pèsè ọ̀kan ní kíkún nígbà tí ó kì í fi bẹ́ẹ̀ pèsè èkejì.

  • Àwọn àyẹ̀wò ìlòkulò àti ìbàlẹ̀-ọkàn sábà máa ń wo wíwà ìpalára — ariwo, lílù, ìwà ìkà, ìbẹ̀rù. Àyẹ̀wò yìí ń wo àìsí ìdáhùn ìmọ̀lára: bóyá a ṣàkíyèsí ìmọ̀lára, bóyá a fi ọwọ́ pàtàkì mú un, àti bóyá a tù ú nínú. Àwọn méjèèjì lè jọ wà, ṣùgbọ́n àpẹẹrẹ ọ̀tọ̀ ni wọ́n, pẹ̀lú àmì ọ̀tọ̀. Ó ṣeé ṣe pátápátá kí ẹnìkan má ní ìtàn ìlòkulò kankan, síbẹ̀ kí ó dá àpẹẹrẹ àìbìkítà ìmọ̀lára tí ó lágbára mọ̀ — ìdí gan-an nìyí tí àyẹ̀wò yìí fi dá dúró fúnra rẹ̀, dípò kí ó jẹ́ apá kan àyẹ̀wò ìlòkulò.

  • Bẹ̀rẹ̀ nípa kíka àbájáde rẹ sí ìsọfúnni, kì í ṣe ìdájọ́ lórí ìgbà ọmọdé rẹ tàbí lórí àwọn òbí rẹ. Ìgbésẹ̀ tí ó dára ni láti bá olùtọ́jú ọpọlọ tí ó mọ àìbìkítà ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé tàbí ọ̀nà tí ó dá lórí ìsopọ̀mọ́ra (attachment) sọ̀rọ̀. Dídárúkọ àpẹẹrẹ náà láìdá ẹnikẹ́ni lẹ́bi ló sábà máa ń jẹ́ ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ tí ó wúlò jùlọ, nítorí pé ọ̀pọ̀ àwọn alágbàtọ́ tí ó fi àlàfo yìí sílẹ̀ kò mọ̀ọ́mọ̀ ṣe é, àwọn fúnra wọn kò sì fi bẹ́ẹ̀ rí ìbáramu gbà. Mímú àkópọ̀ rẹ láti inú àyẹ̀wò yìí wá sí ìjíròrò àkọ́kọ́ yẹn lè ràn án lọ́wọ́ láti dojúkọ kókó.

  • Kò pọn dandan, ìyàtọ̀ pàtàkì sì nìyẹn. Àìbìkítà ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé sábà máa ń jẹ́ ti ìran-dé-ìran, kì í sì í ṣe ní mímọ̀ọ́mọ̀: òbí tí kò ní ìbáramu ìmọ̀lára pẹ̀lú rẹ ṣeé ṣe gan-an kí ó jẹ́ pé àwọn òbí tirẹ̀ náà kò ní ìbáramu pẹ̀lú rẹ̀. Àmì gíga ń ṣàpèjúwe àpẹẹrẹ kan nínú ìrírí rẹ, kì í ṣe ìdájọ́ lórí ìwà tàbí èrò ẹnikẹ́ni. Àfojúsùn ṣíṣàkíyèsí rẹ̀ kì í ṣe láti dá ẹnikẹ́ni lẹ́bi; ó jẹ́ láti lóye àlàfo kan kí o lè bẹ̀rẹ̀ sí dí i fún ara rẹ, àti fún ẹnikẹ́ni tí o ń tọ́ dàgbà báyìí.

  • Àyẹ̀wò yìí dojúkọ orírun àwọn àpẹẹrẹ ìmọ̀lára ní ìgbà ọmọdé ní pàtó: ìbáramu, ìfọwọ́sí àti àtìlẹ́yìn tí o rí gbà tàbí tí o kò rí gbà nígbà tí o ń dàgbà. Ìdánwò Àánú Ara-ẹni ń wo bí o ṣe ń ṣe sí ara rẹ lónìí, láìka ibi tí àpẹẹrẹ náà ti wá sí, Àyẹ̀wò Ìhùwàsí sí Ìbàlẹ̀-Ọkàn sì ń wo ìhùwàsí jà-sá-dúró-tẹ́ríba (fight-flight-freeze-fawn) sí wàhálà ní gbogbogbò. Àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta lè wúlò papọ̀ tí o bá ń gbìyànjú láti lóye àwòrán ìmọ̀lára tí ó tóbi jù, kì í ṣe apá kan ṣoṣo nínú rẹ̀.

Gba Àyẹ̀wò Àìbìkítà Ìmọ̀lára rẹ nísinsìnyí

Ṣàwárí àbájáde Àyẹ̀wò Àìbìkítà Ìmọ̀lára rẹ. Ìbéèrè 20 · ìṣẹ́jú 3.

Ṣe ìdánwò yìí
Àjọ mọ́ ọn

Àwọn ìdánwò tí ó jọra

Ìdánwò Àánú Ara-ẹniÀyẹ̀wò Ìhùwàsí sí Ìbàlẹ̀-Ọkàn (Trauma)Ìdánwò Àwọn Ọ̀nà Ìsopọ̀mọ́ra (Attachment Styles)Ìdánwò Iyì Ara-ẹniÌdánwò Ìhùwàsí sí Ìbàlẹ̀-Ọkàn (Trauma)