Ozakwenu ababili bobabili baphendula ngokuthi “Kaningi” esitatimendeni esimayelana nokuhlela umsebenzi wabo kusengaphambili. Omunye ugcina icebo lesonto ephepheni. Omunye ugcina icebo ekhanda lakhe kanye nenqwaba yemisebenzi esephuzile. Impendulo efanayo, amaqiniso ahlukene. Leso sikhala siyinkinga eyinhloko kunoma ikuphi ukuzilinganisa, kuhlanganise ne-Isivivinyo Sobuchule, futhi lesi sihloko simayelana nokuthi singaba sikhulu kangakanani, ukuthi kungani sivela, nokuthi ungakusebenzisa kanjani kahle ukuzilinganisa noma kunjalo.
Kungani impendulo efanayo ingasho izinto ezahlukene
Ukuzilinganisa kuwukwahlulela, hhayi ukukala. Lapho unquma ukuthi wenza into “kaningi” yini, uziqhathanisa nesilinganiso esithile, futhi akuvamile ukuthi usikhethe ngamabomu leso silinganiso. Lokhu kubizwa ngokuthi umthelela wohlaka lokuqhathanisa: abantu abakuzungezile yibo abasetha isikali.
Cabanga ngomuntu ohlela kahle ngokwanele, osebenza eqenjini lozakwabo abahleleke ngendlela emangalisayo. Ezungezwe amakhalenda ahlelwe ngemibala, angase azilinganise phansi ekuhleleni. Mhambise eqenjini lapho iminqamulajuqu itholakala ngalolo suku uqobo, futhi lowo muntu ofanayo angase azizwe eyisibonelo sokuhleleka. Izenzo zakhe azishintshile; okushintshile wukuqhathanisa. Amagama afana nelithi “Ngezinye izikhathi” nelithi “Kaningi” nawo ahluka kumuntu nomuntu, ngakho ngisho nezinketho zezimpendulo aziwona amayunithi angaguquki.
Lokhu kungenye yezizathu zokuthi Isivivinyo Sobuchule singakuqhathanisi nabanye abantu. Alikho iqembu lokuqhathanisa, ngakho umphumela uchaza kuphela indlela ozichaza ngayo, nayo yonke imikhawulo eza nalokho. Isihloko esithi Siyini isivivinyo sobuchule sichaza ukuthi lokho kusho ukuthini ekufundeni amazinga akho.
Lokho okushiwo wucwaningo ngokuzihlola, ngamazwi alula
Abacwaningi sebenesikhathi eside befunda ngokuzihlola, futhi isithombe esibanzi siyahambisana ngisho nalapho imininingwane isaphikiswana khona. Iningi lalo msebenzi limayelana namandla okwenza nokusebenza kunemikhuba yansuku zonke, ngakho kuthathe njengesixwayiso mayelana nokuzilinganisa ngokujwayelekile, hhayi njengesinqumo ngesivivinyo esithile.
- UKruger noDunning (1999) bathola ukuthi abantu abenza kabi kakhulu ezivivinyweni zamakhono afana nokucabanga ngokunengqondo nohlelo lolimi babevame ukulinganisa ukusebenza kwabo njengokungcono kakhulu kunokuba kwakunjalo, kanti abenza kahle kakhulu babevame ukuzilinganisa kancane ngaphansi kwalokho imiphumela yabo eyayikufakazela. Isihloko sethu esithi umthelela weDunning-Kruger sichaza leyo phethini ngokujulile.
- Ukubuyekezwa kocwaningo okwenziwa nguDunning, uHeath noSuls (2004), okwabheka ezempilo, ezemfundo nendawo yokusebenza, kwafinyelela esiphethweni sokuthi imibono yabantu ngamakhono abo ivame ukuhlobana kancane nje nendlela abasebenza ngayo ngempela.
- Ukuhlanganiswa kwezifundo eziningi okwenziwa nguZell noKrizan (2014) kwathola ukuthi abantu banakho ukuqonda okuthile ngamandla abo okwenza, kodwa kuncane nje, futhi kuhluka kusuka emkhakheni othile kuya komunye.
- Ukuhlaziywa kocwaningo oluningi okwenziwa ngaphambili nguMabe noWest (1982) kwathola ukuthi indlela ukuzihlola okwakuhambisana ngayo nezilinganiso zangaphandle yayihluka kakhulu, nokuthi kwakuhambisana kangcono lapho abantu belindele ukuthi izimpendulo zabo zizoqhathaniswa nokuthile kwangempela.
Akukho kulokhu okusho ukuthi ukuzilinganisa akunalusizo. Kusho ukuthi kunokungacaci okuningi, futhi kuvame ukuthembeka kancane lapho kungekho okuyoke kuhlole impendulo. Kunengqondo futhi ukulindela ukuqonda okwengeziwe emsebenzini lapho imibono ifika ngokushesha futhi icacile, ngoba umnqamulajuqu ongahlangabezwanga kunzima ukuwunganaki, kunasemsebenzini lapho imibono ingacacile.
Izingcindezi ezintathu ezithambekisa ukuzilinganisa emsebenzini
- Isifiso sokwamukeleka emphakathini. Iningi lethu lifuna ukubonakala linekhono, ngisho nakithi uqobo. Imikhuba ezwakala incomeka (“Ngihlela kusenesikhathi”) kulula ukuyivuma ngokweqile kunaleyo ezwakala iyisicefe.
- Ukuhambisana. Uma usuphendule ngokuthi “Kaningi” izikhathi ezimbalwa ulandelana, impendulo elandelayo ithambekela ohlangothini olufanayo. Abacwaningi abafunda ngokuchema okuvela endleleni efanayo yokuqoqa imininingwane (uPodsakoff nabanye, 2003) baveza ukuthi lapho umuntu oyedwa enikeza yonke imininingwane, ngefomethi efanayo nangesikhathi esifanayo, izinto ezithonya ngokufanayo njengesifiso sokubukeka kahle nesifiso sokubonakala uhambisana zingathonya izimpendulo. Izitatimende ezibhalwe ngendlela ephambene ziyindlela eyodwa yokuzivikela: ku-Isivivinyo Sobuchule, ukukhetha “Cishe njalo” kuzo zonke izitatimende kusukela phezulu kuya phansi akukuniki amaphuzu aphelele. Lokho kuvimba iphethini eyodwa. Akusisusi isifiso sokubukeka kahle.
- Okusanda kwenzeka. Izehlakalo zakamuva yizona ezilula ukuzikhumbula. Amasonto amabili okugcina anzima angathonya indlela olinganisa ngayo unyaka odlule, futhi iphrojekthi enhle kakhulu ngenyanga edlule ingenza okuphambene nalokho.
Kungani ukuzilinganisa kusafanele ukuba nakho
Impendulo eqotho embuzweni othi “kunembile yini?” ithi “ngokwengxenye, futhi awukwazi ukubona ukuthi iyiphi ingxenye uma usengaphakathi”. Lokho kuzwakala kudumaza, kodwa yilapho kuqala khona ukubaluleka. Ukuzilinganisa kwenza isithombe esiyimfihlo nesingacacile sibe sobala, futhi isithombe esisobala singahlolwa, siphonselwe inselelo futhi siqhathaniswe.
Ubuningi bokubaluleka kwakho busekuqaleni ingxoxo. Uma uzinika izinga elithi Kuqinile ekuxhumaneni kanti ozakwenu uthi kuvame ukudingeka akucele ukuthi uphinde iphuzu lakho, usuthole okuthile okwakungeke kuboniswe yigama lezinga lodwa noma yilokho akushilo kuphela. Isikhala esiphakathi kwesithombe sakho nesomunye umuntu siwulwazi. Ukuqamba izenzo eziqondile, ezinjengokuthi “Ngiyahlola ukuthi abantu bangiqondile”, kukunika nento ongayiqaphela, okungeke kwenziwe ngokuthi “Ngiyakwazi ukuxhumana kahle”. Kunjalo nangaphambi kwenhlolokhono: isihloko esithi indlela izinhlolokhono ezisekelwe ebuchuleni ezisebenza ngayo sikhombisa ukuthi isithombe sakho esingakacaci kahle singaguquka kanjani sibe yizibonelo ongazisebenzisa.
Izindlela ezintathu zokuhlola kabusha ukuzilinganisa kwakho
- Funa ubufakazi. Ohlotsheni lobuchule olusezingeni eliphezulu kakhulu nalolo olusezingeni eliphansi kakhulu, bhala phansi izehlakalo ezimbili zakamuva neziqondile, nosuku olulinganiselwayo. Uma izinga elithi Kuqinile lingenaso isehlakalo ongasikhumbula, lithathe njengombuzo kunokuba ulithathe njengomphumela. Uma izinga eliphansi linezibonelo obukhohliwe ngazo, nalokho kufanele ukwazi.
- Buza ozakwenu. Khetha umuntu okubonile usebenza bese ubuza umbuzo okunzima ukuwuphendula ngamazwi okuncoma nje: “Yinini okokugcina ungibona ngiphothula into ngokushesha, futhi yinini okokugcina ungibona ngiyiyeka ilenga?” Lalela ngaphandle kokuzivikela. Umbono owodwa ungumbono owodwa nje, ngakho buza abantu ababili uma ukwazi.
- Phinda uzilinganise ngemuva kwamasonto amane. Bhala inothi elifushane njalo ngoLwesihlanu mayelana nesikhathi esisodwa lapho indawo ngayinye ibe nendima khona, bese uphinda wenze Isivivinyo Sobuchule. Amasonto amane anele ukuthi izimo zangempela zenzeke futhi mafushane ngokwanele ukuthi uzikhumbule. Uma umphumela ushintsha, hlola amanothi akho ngaphambi kokunquma ukuthi imikhuba yakho ishintshile noma wukunaka kwakho kuphela okushintshile. Kokubili kuwusizo; kuyizinto ezihlukene.
Ukusebenzisa umphumela ngaphandle kokuncika kuwo
Umthetho osebenzayo: lapho umphumela ukumangaza kakhulu, kunoma iluphi uhlangothi, kulapho udinga khona ukuhlolwa ngaphambi kokuthi wenze okuthile ngawo. Umphumela ophezulu omangazayo ukukhuthaza ukuthi uthole ubufakazi. Umphumela ophansi omangazayo ukukhuthaza ukuthi uzibuze ukuthi wawuziqhathanisa yini neqembu eliqine ngendlela engajwayelekile, noma wawucabanga ngesonto elilodwa elibi.
Noma ngabe kuhamba kanjani, lokho okushoyo ngomphumela kugcine kunesizotha. Isivivinyo Sobuchule ku-JobCannon sikhombisa indlela ochaza ngayo imikhuba yakho; asilinganisi ikhono langempela futhi asibikezeli impumelelo emsebenzini. Ohlangothini lwamakhono lwesithombe, Uhlolo Lwamakhono luyithuluzi elisondelene kakhulu naso. Ukuze uthole imithetho ejwayelekile yokulinganisa ikhono ngokwethembeka, bheka indlela yokuzihlola ngokwethembeka izinga lekhono lakho, futhi uma usukhethe indawo ozoyisebenzela, yakha uhlobo olulodwa lobuchule bomsebenzi ezinsukwini ezingu-30.