“Ngitshele ngesikhathi lapho wena…” yisisho esichaza inhlolokhono esekelwe ebuchuleni. Umhloli akabuzi ngoba ekhumbula izikhathi zakudala. Ucela isehlakalo sangempela ngoba isehlakalo siyinto ebambekayo engahlolwa, kanti “Ngisebenza kahle eqenjini” kumane kungamazwi nje. Lesi sihloko sichaza okwenzeka ngakolunye uhlangothi lwetafula, ukuthi impendulo enhle yakhiwa kanjani, nokuthi ukuzilinganisa, isibonelo Isivivinyo Sobuchule, kungakusiza kuphi ekulungiseleleni, nokuthi kungeke kukusize kuphi.
Lokho umhloli akwenzayo lapho ecela indaba
Inhlolokhono esekelwe ebuchuleni, kwesinye isikhathi ebizwa ngokuthi inhlolokhono yezenzo, yakhelwe phezu kobuchule obudingwa yisikhundla. Enqubweni ehlelwe kahle, umqashi usenqume kusengaphambili ukuthi yiziphi izinhlobo zobuchule ezibalulekile emsebenzini, isibonelo ukuhlela, ukusebenza ngokubambisana noma ukuxazulula izinkinga, futhi walungisa umbuzo walo ngalunye. Umbuzo ngamunye ucela isibonelo sangempela: “Ngitshele ngesikhathi lapho kwakudingeka ushintshe icebo lakho ngokuphuthumayo.”
Umhloli ube esalalela imininingwane ethile. Sasiyini isimo? Wena uqobo wenzeni? Kwenzekeni? Ngokuvamile ubhala amanothi elandela umhlahlandlela omfushane ochaza ukuthi impendulo ebuthakathaka nempendulo eqinile zizwakala kanjani. Imibuzo elandelayo efana nethi “Wabatshelani?” noma ethi “Yini obungayenza ngokuhlukile?” ikhona ukuze kuhlukaniswe isehlakalo esenzeke ngempela nesehlakalo esiprakthiswe kusengaphambili.
Qhathanisa lokho nombuzo wokucabangela onjengothi “Ubungenzani uma umsebenzi wephuza wedlula umnqamulajuqu?” omema impendulo ehlelekile nefanele ngokuphelele. Isehlakalo esadlula kunzima ukusicwebezelisa, ngoba izehlakalo zangempela zinezinto ezingaphothulwanga.
Isimo, isenzo, umphumela: ukwakheka kwempendulo enhle
Iningi lezeluleko lifinyeza lesi sakhiwo sibe yizigaba ezintathu, kwesinye isikhathi ezine lapho umsebenzi owawunikiwe uhlukaniswa ube yisigaba sodwa (okuvame ukubizwa ngokuthi yi-STAR). Amagama ezigaba awabalulekile njengobukhulu bengxenye ngayinye.
- Isimo: umusho owodwa noma emibili wesendlalelo. Ubani, yini, futhi kungani kwakubalulekile. Hhayi ngaphezu kwalokho.
- Isenzo: ingxenye ende kunazo zonke. Lokho wena okwenzile, isinyathelo ngesinyathelo, nokuthi kungani. “Thina” kulungile ukuze kuchazwe isimo, kodwa umhloli uhlola wena.
- Umphumela: lokho okwenzeka, ngokwethembeka, kuhlanganise nanoma yini engahambanga ngokohlelo, nalokho okufundile kukho.
Nasi isibonelo esifushane sombuzo wokuhlela. Isimo: umbiko wekhasimende kwakufanele ulethwe ngoLwesihlanu, kodwa idatha yafika ngoLwesithathu ntambama. Isenzo: ngalitshela ikhasimende ngalolo suku, ngalinikeza inguqulo emfushane ngoLwesihlanu kanye nenguqulo ephelele ngoMsombuluko, futhi ngahlehlisa eminye imisebenzi emibili ukuze ngithole isikhala. Umphumela: lamukela inguqulo emfushane, umbiko ophelele wathunyelwa ngoMsombuluko, futhi manje ngicela okokufaka kusenesikhathi kunoma iyiphi iphrojekthi encike kwidatha yomunye umuntu.
Qaphela okungekho: akukho ukuzishaya isifuba ngokuthi uhlala “njalo” uhlela kahle, futhi azikho izichasiso. Olalele angahlulela ukuhlela, ukuxhumana nokuzivumelanisa nezimo ngezenzo kuphela.
Umehluko phakathi kwayo nesivivinyo sobunjalo bomuntu noma isivivinyo samandla okwenza
La mathuluzi amathathu akubuza izinto ezihlukene.
- Isivivinyo samandla okwenza sibuza ukuthi yini ongayenza khona manje emsebenzini onqunyiwe. Impendulo ilinganiswa ngokuthi ilungile noma ayilungile.
- Uhlu lwemibuzo lobunjalo bomuntu lubuza ngezindlela ezibanzi ozivame ukuba ngazo ngokusebenzisa ukulinganisa, futhi umphumela ukuchaza ngokujwayelekile kunokuba ukuchaze esikhathini esisodwa.
- Inhlolokhono esekelwe ebuchuleni icela ukulandisa kwakho ngesehlakalo esithile esadlula futhi isahlulele, ngomuntu, ngokwemibandela eshiwo kusengaphambili.
Lelo phuzu lokugcina futhi liyindawo ebuthakathaka. Kwahlulela umuntu, ngakho umphumela uncike ngokwengxenye ekutheni ulandisa kahle kangakanani indaba, ukuthi umhloli ukubona kanjani nokuthi uyikhumbula kahle kangakanani imininingwane. Ucwaningo ngezindlela zokukhetha abasebenzi kwisayensi yengqondo yezisebenzi (Schmidt no-Hunter, 1998) lusekela umqondo owusizo, ongasho zinombolo: izindlela ezihlelekile, lapho umfakisicelo ngamunye ethola imibuzo efanayo ehlobene nomsebenzi futhi izimpendulo zihlolwa ngokomhlahlandlela onqunyiwe, zivame ukunikeza ulwazi oluningi kunengxoxo ekhululekile engahlelekile. Ukuhleleka kunciphisa indima yokubukeka nethuba; akukuqedi. Umuntu okwazi ukulandisa izindaba kahle usengamsitheza umuntu owenza umsebenzi omuhle kakhulu buthule.
Lapho ukuzilinganisa ubuchule kukusiza khona ukulungiselela
Isivivinyo Sobuchule ku-JobCannon sikunika okuthile okusebenzisekayo: izihloko eziyisithupha (ukuxhumana, ukuxazulula izinkinga, ubuholi nokuthatha isinyathelo, ukuhlela nokuhleleka, ukuzivumelanisa nezimo, ukusebenza ngokubambisana), ngasinye sinegama lezinga kanye nombono wakho mayelana nokuthi uqine kuphi nokuthi usakha kuphi. Uma sisetshenziswa kahle, lokho kuyindlela yokuhlela izibonelo zakho, hhayi isibikezelo.
- Ohlotsheni lobuchule olubuye lwathi Kuqinile, thola izehlakalo ezimbili zangempela ongazilandisa ngendlela echazwe ngenhla. Uma ungakwazi, phinda ubheke indlela ozilinganise ngayo.
- Kolubuye lwathi Kuyathuthuka noma Isigaba sokuqala, thola okungenani isibonelo esisodwa esincane neseqiniso, noma ulungiselele ukusho lokho obukwenza ukuze wakhe lowo mkhuba.
- Funda incazelo yomsebenzi. Umqashi nguye okhetha izinhlobo zobuchule, futhi isivivinyo asikwazi ukwazi ukuthi uzobuza ngaziphi.
Kufanele kushiwo ngokucacile ukuthi isivivinyo asibikezeli ukuthi inhlolokhono izohamba kanjani. Siwukuzilinganisa, hhayi ithuluzi eliqinisekisiwe, futhi asilinganisi ikhono langempela. Izinga eliphezulu ekusebenzeni ngokubambisana aliyona isithembiso sokuthi impendulo yakho mayelana nokusebenza ngokubambisana izoba nhle; impendulo isadinga ukuba yindaba ethile neyiqiniso. Ukuze wazi ukuthi ungawuchaza kanjani umphumela wakho ngomlomo, bheka ukuthi ungakhuluma kanjani ngokuzihlola kwakho enhlolokhonweni, kanti ngombuzo wamaphuzu aqinile nobuthakathaka ikakhulukazi, bheka izimpendulo zamaphuzu aqinile nobuthakathaka ezisuselwa kwiphrofayela yakho yobuchule.
Ukwakha iqoqo lezibonelo ngaphambi kwenhlolokhono
- Bhala uhlu lwezehlakalo eziyisithupha kuya kweziyisishiyagalombili zeminyaka embalwa edlule. Okomsebenzi kungcono kakhulu, kodwa izifundo, umsebenzi wokuzithandela namaphrojekthi asekhaya nakho kuyabalwa uma kungokwangempela.
- Kwesinye nesinye, bhala izinhlobo zobuchule esizikhombisayo. Isehlakalo esisodwa sivame ukuhlanganisa ezimbili noma ezintathu (isihloko esithi izinhlobo eziyisithupha eziyinhloko zobuchule bomsebenzi sikhombisa ukuthi zigqagqana kanjani).
- Bhala isimo, isenzo nomphumela ngemisho emithathu noma emine ngakunye, bese ususa noma yini olalele angayidingi.
- Zisho ngokuzwakalayo. Izimpendulo ezifundeka kahle ephepheni zivame ukuzwakala kabi uma zikhulunywa.
- Engeza umugqa owodwa esibonelweni ngasinye: lokho obungakwenza ngokuhlukile. Kungumbuzo ovamile olandelayo, futhi ukuba nempendulo esilungile kuyasiza.
Qaphela amaphutha ajwayelekile. Ukuphendula ngomkhuba ojwayelekile esikhundleni sesehlakalo (“Ngihlala ngihlela kusenesikhathi”). Ukuchaza umsebenzi weqembu ngaphandle kokusho ukuthi wena wenzani. Ukukhetha isibonelo lapho umphumela omuhle wawuyinhlanhla. Ukusho umbhalo obambe ngekhanda kahle kangangokuthi umbuzo wokuqala olandelayo ukudide. Ukuzilinganisa kungakukhombisa izihloko ezifanele, kodwa izibonelo kufanele zivele empilweni yakho yokusebenza.