JobCannon

Sakatta'insa Yaada Garmalee, Of-Madaallii Gaaffii 24 Tola

Haasaa tokko irra deddeebiin yaadaa, yookiin “maal ta'a yoo” kan jedhu keessatti qabamtanii? Of-madaallii gaaffii 24 kan yaada irra deddeebi'uu fi miidhaa isaa irratti taasifamu. Meeshaa of-madaalliiti malee, adda baafannoo kilinikaalaa miti.

Gaaffiiwwan 24daqiiqaa 4
Qormaata kana fudhadhaa
Waan bu'uuraa

Sakatta'a Yaada Garmalee maali?

Sakatta'insi kun yaada garmalee gamaaggama jireenya guyyuu afur keessatti ilaala: yaanni yaaddoo yookiin negaatiivii ta'e tokko hammam si'aayina ofiin isaa irra deebi'ee dhufa, isin irra deebiin yaaduuf osoo hin murteessin (yaada negaatiivii irra deddeebi'amu), erga jalqabamee booda marsaa yaadaa tokko beekaa dhaabuun hammam ulfaata (dhaabuuf rakkachuu), yeroo sammuu hammamiitu haasaawwan darban irra deebiin yaaduuf yookiin kanneen gara fuulduraa kan hin taane shaakaluuf oola (irra deebiin yaaduu fi shaakaluu), fi kun hundi hirriba keessan, murtiiwwan keessan, fi dandeettii keessan kan yeroo ammaa keessa jiraachuu hammam akka bocu (dhiibbaa jireenyaa). Walumatti, afuran kun suuraa guutuu gaaffii tokko kennuu danda'u caalaa kennu: namoonni lama lamaanuu ofii isaanii akka “warra garmalee yaadanitti” ibsuu danda'u, garuu marsaan sun amala darbuu moo waan jireenya isaanii suuta suutaan bocu ta'uu isaa irratti garaagarummaa guddaa qabaachuu danda'u.

Itti fufaa dubbisaa

Murtii tokko si'a tokko yookiin lama sammuu keessan keessatti garagalchuun baramaadha, faayidaas qaba. Wanti saayikoloojistoonni rumination jedhanii waaman, kan qorattuun Susan Nolen-Hoeksema fi gareen ishee gadi fageenyaan qoratan, waan adda ta'e ibsa: xiyyeeffannoo irra deddeebi'aa, kan hojii hin qabne rakkoo yookiin miira nama dhiphisu irratti kan gara haaraatti hin geessine. Kan xiyyeeffannoo barbaadu yeroo marsaan sun ofiin isaa fiigu, murtii yookiin furmaata osoo hin fidin lafa walfakkaataa irra deebi'ee kaasu, fi hirriba, yeroo, yookiin argama keessan isin dhabsiisuu jalqabudha. Si'aayina fi bu'aa isaa malee, mata dureen isaa mataan isaa yeroo baay'ee waan yaada baramaa amala caalaatti hubatamuu qabu irraa adda baasudha.

Sakatta'insi kun meeshaa of-madaalliiti malee, meeshaa adda baafannoo miti, akkasumas gamaaggama ogeessa hayyama qabuun taasifamu hin bakka bu'u. Innis qorannoo rumination fi yaaddoo irraa kan fudhatame yoo ta'u, keessattuu Tiyoorii Akaakuuwwan Deebii kan hojii Nolen-Hoeksema irraa guddate, asitti gara of-sakatta'insa afaan salphaatti gaaffiiwwan guutummaatti haaraa fayyadamuun jijjiirame. Yoo bu'aan keessan yaanni garmalee hirriba keessan, murtiiwwan keessan, yookiin akkamitti akka isinitti dhaga'amu irratti dhiibbaa dhugaa qabaachuu agarsiise, ogeessi fayyaa sammuu kan rumination yookiin yaaddoo yeroo dheeraa beeku tarkaanfii itti aanu gaarii ta'a: Yaaliin Amala Hubannoo (CBT) fi yaaliin metacognitive lamaanuu ragaa cimaa qabu marsaa yaadaa akkanaa kana furuuf.

Waan argattan

Waan qormaatni kun mul'isu

Yaanni yaaddoo tokko hammam si'aayina ofiin isaa irra deebi'ee akka dhufu ilaalaa — amala yaada negaatiivii keessan kan irra deddeebi'amu kan baramaa ta'e waliin madaalamee.
Erga marsaan yaadaa tokko jalqabamee booda beekaa dhaabuun hammam akka isinitti ulfaatu hubadhaa.
Yeroon sammuu hammamiitu haasaawwan darban irra deebiin yaaduuf yookiin kanneen gara fuulduraa kan hin taane shaakaluuf akka oolu hubadhaa.
Dhiibbaa jireenyaa ilaalaa — yaanni garmalee hirriba keessan, murtiiwwan keessan, yookiin akkamitti guyyaa guyyaan akka isinitti dhaga'amu mul'inatti bocaa jiraachuu isaa.
Yaanni garmalee keessan sadarkaa kam irra akka jiru hubadhaa, irra deebii yeroo yeroo irraa hanga marsaa dhaabuuf ulfaatuutti.
Cuunfaa afaan salphaa gamaaggama afuran hundaa keessatti argadhaa — jalqabbii gaarii haasaa ogeessa fayyaa sammuu waliin taasifamuuf.

  • Lakki. Kun meeshaa of-madaallii tolaati malee, adda baafannoo kilinikaalaa miti. Rakkoo rumination yookiin yaaddoo kilinikaalaa qabaachuu keessan isinitti himuu hin danda'u — gamaaggama akkasii ogeessa hayyama qabu qofatu taasisuu danda'a. Wanti inni gochuu danda'u suuraa afaan salphaa gamaaggama yaada garmalee afur keessatti isiniif kennuudha, kunis yoo yaanni keessan irra deddeebi'amu xiyyeeffannoo barbaada jettanii yaaddan jalqabbii gaarii ta'a.

  • Eeyyee, yeroo tokko tokko irra deebi'anii yaaduun baramaadha, akkasumas yeroo baay'ee faayidaa qaba, namoonni yeroo rakkisaa irraa barachuuf ykn gara fuulduraatti karoorfachuuf kan itti fayyadaman kanaani. Yaada garmalee baay'isuun, hiika qorattoonni akka irra deddeebiin yaaduutti qo'atanitti, waan adda ta'e ibsa: yaada irra deddeebiin dhufu kan xumura haaraa tokkollee osoo hin ga'in waanuma duraa irra deebi'ee kaasu, fi kan waan tokko hubatanii irra darbuu isin gargaaruu mannaa hirriba, yeroo, ykn argama keessan isin dhabsiisuu jalqabu.

  • Bu'aawwan keessan akka odeeffannootti ilaaluun jalqabaa, akka murtii dhumaatti miti. Tarkaanfiin itti aanu kan gaarii ta'e ogeessa yaada irra deddeebiin yaaduu ykn yaaddoo yeroo dheeraa beeku waliin haasa'uu dha. Yaalii Amala Hubannoo (CBT) fi yaaliin yaadaa ol ta'e lamaanuu mala yaada akkanaa kana furuuf gargaaran kanneen deeggarsa qabanidha. Gabaasa gabaabaa qormaata kana irraa argattan marii jalqabaa sanaaf fidaachuun xiyyeeffannoo isaa irratti gargaaruu danda'a.

  • Wal irra bu'u, garuu tokko miti. Yaada garmalee baay'isuun, ykn irra deddeebiin yaaduun, akkaataa yaadaa irra deddeebiin dhufu kan yaaddoo wajjin, dhiphina wajjin, ykn kophaa isaa namoota guyyaa guyyaan gaarii isaanitti dhaga'amu keessatti mul'achuu danda'uudha. Yaaddoon gara fuulduraatti, gara “maaltu ta'a” gara fuulduraatti akeeka, yommuu irra deddeebiin yaaduun yeroo baay'ee gara duubaatti gara darbeetti deebi'a — qormaanni kun mala lamaanuu damee isaa afuran keessatti ni ilaala.

  • Qormaanni kun addatti mala yaadaa irra deddeebiin dhufu, kan darbe irra deebi'ee kaasu, kan gara fuulduraa shaakalu, fi miidhaa sana fidu irratti xiyyeeffata, sababa isaa osoo hin ilaalin. Qormaanni Yaaddoo bal'inaan yaaddoo dhiphinaa ilaala, Qormaanni Yaada Sammuu Keessatti Dhufuu fi Amala Irra Deddeebiin Ta'uu immoo yaada sammuu keessatti dhufu kan amala irra deddeebiin ta'u wajjin walqabate ilaala. Sadansaanii gidduutti wal irra bu'iinsi dhugaa jira, kanaaf yoo bu'aan tokko isin dinqisiise, kanneen biroos ilaaluun gaariidha.

  • Lakki. Irra deddeebiin yaaduun mala yaadaa baramaa fi sirriitti qoratame dha, hir'ina amalaa ykn mallattoo dadhabbii miti. Namoonni hariiroo fi hojii isaanii keessatti gaarii hojjetan hedduun yeroo baay'ee yaada garmalee baay'isuu mudatu. Mala kana hubachuun odeeffannoo faayidaa qabuudha, akkasumas maloonni caaseffaman, ragaadhaan deeggaraman yeroo miidhaa dhugaa fidu yaada kana tasgabbeessuu danda'u.

Amma Sakatta'a Yaada Garmalee fudhadhaa

Ibsa dhuunfaa Sakatta'a Yaada Garmalee keessanii argadhaa. Gaaffiiwwan 24 · daqiiqaa 4.

Qormaata kana fudhadhaa
Kan walqabatu

Qormaatawwan walqabatan

Of-Madaallii YaaddooSakatta'a Yaada Sammuu Keessaa fi AadaaQormaata Guutuu Ta'uuMadaallii Of-MararfannaaQormaata Sindiroonii Fakkeessituu