Àyẹ̀wò Ìṣesí Àyíká Nǹkan Oṣù: Ìrònújinlẹ̀ Ara Ẹni Ọ̀fẹ́ Oníbéèrè 25
Ìyípadà ìṣesí, ìbínú kíákíá, tàbí àìnírètí ní ọ̀sẹ̀ tí ó ṣáájú nǹkan oṣù rẹ, tí ó sì ń lọ ní kété tí ó bá bẹ̀rẹ̀? Ìrònújinlẹ̀ ara ẹni oníbéèrè 25 lórí àwọn àpẹẹrẹ ìṣesí oṣooṣù ní ìpele luteal (ọ̀sẹ̀ tí ó ṣáájú nǹkan oṣù). Ohun èlò ìrònújinlẹ̀ ara ẹni ni, kì í ṣe àyẹ̀wò àrùn ti ìṣègùn.
Kí ni Àyẹ̀wò Ìṣesí Àyíká Nǹkan Oṣù?
Àyẹ̀wò yìí ń wo àwọn àpẹẹrẹ ìṣesí oṣooṣù nípasẹ̀ agbègbè márùn-ún tí ó so ní pàtó mọ́ ọ̀sẹ̀ kan tàbí bẹ́ẹ̀ tí ó ṣáájú nǹkan oṣù rẹ: ìṣesí tí ń yí padà kíákíá (ìyípadà ìmọ̀lára lójijì, ẹkún òjijì), ìbínú àti inú-fùfù (sùúrù tó kéré síi, ìjà tó pọ̀ síi), ìsoríkọ́ àti àìnírètí (ìṣesí tó rẹlẹ̀, bíbá ara ẹni wí, rírí pé nǹkan pọ̀ jù fún ọ), àníyàn àti ìdààmú (ọkàn tí kò balẹ̀, ìmọ̀lára "bí okùn tí a fà le"), àti àwọn àmì ara (ọmú tí ń dunni, ikùn wíwú, ìrora oríkèé tàbí iṣan, ìyípadà nínú oúnjẹ jíjẹ àti oorun). Gbogbo ìbéèrè ló so mọ́ àkókò — àwọn ọjọ́ tí ó ṣáájú nǹkan oṣù rẹ — nítorí pé àkókò ni ó ń ya àpẹẹrẹ yìí sọ́tọ̀ kúrò lára àwọn àmì ìṣesí tí ń farahàn déédéé láìní í ṣe pẹ̀lú àyíká nǹkan oṣù rẹ.
Ka síiFi hàn kékeré
Àkókò yẹn náà ni àmì ìdánimọ̀ Premenstrual Dysphoric Disorder (PMDD), òun ló sì mú PMDD yàtọ̀ sí nǹkan méjì tí a sábà máa ń fi í pè. Àkọ́kọ́, àwọn àmì àṣà ṣáájú nǹkan oṣù: ọ̀pọ̀ àwọn tí ń ṣe nǹkan oṣù ló máa ń kíyèsí ìyípadà díẹ̀ nínú ìṣesí tàbí ara ṣáájú nǹkan oṣù wọn, ìyẹn nìkan kò sì túmọ̀ sí pé nǹkan kan kò tọ̀nà. Ohun tí ó yọ nínú PMDD ni àdàpọ̀ bí ó ṣe lágbára tó, bí ó ṣe ń wáyé léraléra láti oṣù dé oṣù, àti àpẹẹrẹ kedere pé ó máa ń rọlẹ̀ ní kété tí nǹkan oṣù bá bẹ̀rẹ̀. Èkejì, èyí kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú ìsoríkọ́ lẹ́yìn ìbímọ (postpartum depression): ìsoríkọ́ lẹ́yìn ìbímọ dá lórí àkókò pàtó kan lẹ́yìn ọmọ bíbí, nígbà tí PMDD jẹ́ àpẹẹrẹ oṣooṣù tí ó so mọ́ ìpele luteal, tí ó lè kan ẹnikẹ́ni tí ń ṣe nǹkan oṣù, ní gbogbo ọdún, yálà wọ́n ti lóyún rí tàbí wọn kò ì tíì lóyún. Ní ìyàtọ̀ síyẹn, àyẹ̀wò ìsoríkọ́ tàbí àníyàn gbogbogbòò ń wo ìṣesí láìka àkókò sí — PMDD ni a ṣàlàyé ní pàtó nípa ìbátan rẹ̀ pẹ̀lú àyíká nǹkan oṣù.
Àyẹ̀wò yìí jẹ́ ohun èlò ìrònújinlẹ̀ ara ẹni, kì í ṣe ohun èlò àyẹ̀wò àrùn, kò sì rọ́pò ìgbéléwọ̀n láti ọwọ́ oníṣègùn tó ní ìwé-àṣẹ. Àpẹẹrẹ tí ó ń wò ni a sábà máa ń fìdí rẹ̀ múlẹ̀ nípasẹ̀ kíkọ àwọn àmì sílẹ̀ lójoojúmọ́ bí wọ́n ṣe ń ṣẹlẹ̀, fún ó kéré tán àyíká nǹkan oṣù méjì, kì í ṣe nípasẹ̀ ìwé-ìbéèrè kan ṣoṣo. Bí àbájáde rẹ bá tọ́ka sí àpẹẹrẹ oṣooṣù tó lágbára, dókítà tàbí dókítà àwọn obìnrin (gynecologist) ni ìgbésẹ̀ tó tọ́ tó kàn: wọ́n lè ṣàyẹ̀wò ìwé-àkọsílẹ̀ àyíká nǹkan oṣù rẹ, yọ àwọn ìdí mìíràn kúrò, kí wọ́n sì jíròrò àwọn ọ̀nà tí ó bá ipò rẹ mu.